Dù thời gian cứ trôi, nhưng vibe Hà Nội xưa vẫn còn đó ở con phố cổ mang tên Hàng Mã nè!
Hàng Mã ngày xưa là vùng đất của hai thôn Vĩnh Hanh và Yên Phú, giữa hai thôn có con sông Tô Lịch nối liền. Rồi theo thời gian, đoạn sông này bị lấp dần, hai thôn hòa làm một luôn. Chính vì thế, hồi thời Pháp thuộc, tuyến phố này được gọi chung là Rue du Cuivre (tức phố Hàng Đồng ấy). Còn dân địa phương thì quen gọi là phố Hàng Mã, giờ nằm ở phường Hàng Mã, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội.
Dân bản địa ở phố này có nhiều gia đình từ phố Cổng Đục, thuộc thôn Tân Khai, tổng Tiền Túc (sau đổi thành tổng Thuận Mỹ), huyện Thọ Xương được thành lập năm 1822 dưới thời Nguyễn. Các bác dọn đến đây, mở tiệm bán đồ giấy và đồ mã nhỏ lẻ.
Đồ giấy ở đây được dân mua về decor, kiểu như hoa giấy, đèn giấy đủ loại đón Tết và đồ mã cúng lễ như mũ, áo quần ông Công ông Táo, vàng mã giấy... Ngoài ra, con phố này còn bán đồ tùy táng (minh khí) hoặc làm đám ma, cầu siêu, cầu an - người ta cũng mua ở phố Hàng Mã Vĩ (giờ sáp nhập với Hàng Mây thành phố Mã Mây rồi).
Nhiều nét xưa của Hàng Mã đã mờ dần theo thời gian, nhưng cái soul của một con phố cổ vẫn đậm đà, tạo nên nét đặc trưng của Hà Nội "ba sáu phố phường".
Đặc điểm nhận diện kiến trúc phố cổ chính là những ngôi nhà ống hẹp và dài nổi tiếng. Phần lớn nhà ở đây đều một tầng với hai tường hồi cao xây kiểu giật cấp, đầu nóc là hai trụ đấu. Không gian sống của người dân càng thêm tinh tế khi những ngôi nhà chồng diêm ra đời.
Nhà chồng diêm là loại nhà hai tầng xây bằng gạch và gỗ. Gác xép có cửa võng (cửa nhỏ xinh, cửa tròn, cửa giả) nhìn ra phố. Kiểu kiến trúc này không chỉ thông thoáng mà còn đón được full ánh sáng dù diện tích có hơi mini.
Mái ngói kiểu nhà chồng diêm nghiêng xuống mặt phố và còn có mái tranh vẩy ra tận vỉa hè để che nắng mưa cho hiên nhà nữa.
Mặc dù vậy, thời xưa, kiến trúc phố cổ đã tiếp xúc với phong cách kiến trúc của Pháp từ sớm. Những ngôi nhà phố kiểu Pháp được sơn màu vàng nhạt cùng cửa gỗ màu xanh chill phết. Tính thẩm mỹ của kiến trúc này khá cầu kỳ, phần đỉnh mái vươn cao vừa phải được trang trí hoa văn viền quanh. Ban công phải hình bán nguyệt ôm trọn cửa ra vào, lan can được đắp nổi kiểu con tiện tinh xảo.
Nhà phố kiểu Pháp mặt tiền tầng 1 đều cho thuê hoặc kinh doanh buôn bán. Tầng còn lại là khu vực sinh hoạt của gia đình. Tuy nhiên, cấu trúc nhà ống ở khu phố cổ cơ bản đã được định hình từ trước khi người Pháp đến Hà Nội rồi. Vì thế, người Pháp cũng respect tối đa kiến trúc bản địa và chỉ xây nhà phố kiểu Pháp vào những mảnh đất trống hoặc thay cho các ngôi nhà bị cháy trước đó thôi.
Cứ thế, theo năm tháng, những bờ mái dần sậm màu theo thời gian. Hiện giờ, cũng nhiều nhà đã đổi kiến trúc cho hợp thời, nhưng các mái nhà chồng diêm còn sót lại vẫn đủ để giữ được vibe xưa của phố cổ Hà Nội.
Khi nghề đồ mã ở phố Mã Mây Vĩ (giờ gộp với Hàng Mây thành phố Mã Mây) tàn lụi thì nghề làm đồ mã ở Hàng Mã cũng không khá hơn mấy. Các tiệm trong phố chủ yếu bán giấy màu, giấy mộc và đèn giấy, đồ decor.
Ngày xưa, hoạt động buôn bán ở Hàng Mã đông nghẹt, nhộn nhịp trước Rằm tháng 7 Âm lịch (lễ xá tội vong nhân) khoảng một tháng. Trước ngày ông Công ông Táo đến trưa ngày 30 Tết Nguyên Đán cũng là lúc Hàng Mã rực rỡ sắc màu và ánh sáng nhất.
Hàng Mã, một con phố chỉ dài khoảng 339m. Phố nhỏ này đã in dấu vào tuổi thơ của biết bao người Hà Nội, khắc sâu vào trái tim những du khách phương xa những kỷ niệm về màu sắc, ánh sáng và sự rực rỡ suốt bốn mùa quanh năm.
Chạy theo hướng Đông sang Tây qua ngã tư các phố Hàng Lược, Thuốc Bắc, Hàng Rươi, Hàng Cót đến Phùng Hưng, Hàng Mã lúc nào cũng đông đúc sôi động. Đồ trang trí cho các dịp lễ quanh năm từ Tết Nguyên Đán, Rằm tháng 7 truyền thống đến lễ Tình Nhân, lễ Halloween rồi lễ Giáng Sinh "nhập ngoại" ngày một đa dạng, phong phú hơn.
Nguồn: soha.vn