Sự bùng nổ của các trung tâm dữ liệu AI đang khiến Trung Quốc phải đối mặt với cơn khát năng lượng chưa từng có – và đây không phải chuyện đùa đâu nha!
Theo Học viện Công nghệ Thông tin và Truyền thông Trung Quốc (CAICT), đến năm 2030, các data center ở đây có thể "ngốn" tới 400 tỷ kWh điện. Con số này nghe mà choáng luôn á!
Hiện tại, Trung Quốc đang chứng kiến hạ tầng AI phát triển với tốc độ "thần tốc" thật sự. Năm 2024, các trung tâm dữ liệu đã tiêu thụ khoảng 140 tỷ kWh, tăng tới 31% so với năm trước – trong khi hệ thống điện cả nước chỉ tăng 6,8% thôi. Gap quá xa luôn!
Ước tính của CAICT cho thấy, đến năm 2030, các data center sẽ "ăn" khoảng 6% tổng lượng điện cả nước, so với chưa đầy 2% hiện giờ. Trend tăng trưởng này thực sự đáng lo đấy các bạn ơi!
Tháng 7 năm ngoái, Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia Trung Quốc (NDRC) cùng Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc đã tung ra kế hoạch phát triển carbon thấp cho các data center. Mục tiêu là tăng tỷ lệ năng lượng tái tạo thêm 10% mỗi năm đến hết 2025.
Theo ThinkChina, chuyên gia Qin Weixiao từ S&P Global Commodity Insights cho biết, để đạt được điều này, các data center Trung Quốc cần khai thác từ 40-63 tỷ kWh điện từ năng lượng mặt trời và gió vào cuối 2025. Challenge không hề nhỏ đâu nhen!
Một solution đang được cân nhắc là dời các data center từ vùng ven biển đông dân như Bắc Kinh, Thượng Hải sang các khu vực phía tây – nơi giàu năng lượng tái tạo hơn. Tuy nhiên, việc này cần đầu tư khủng vào hạ tầng và cam kết dài hạn từ doanh nghiệp nữa.
CHIẾN LƯỢC CHUYỂN DỊCH VỀ PHÍA TÂY – NGHE HAY NHƯNG KHÓ LẮM NHA! ️
Theo ông Li Jinbo từ IEIT Systems, mỗi tủ máy chủ AI "ngốn" từ 20-130 kWh, cao gấp nhiều lần so với mức 5-10 kWh của data center truyền thống. Với quy mô hàng nghìn, thậm chí hàng chục nghìn tủ máy chủ, áp lực lên lưới điện là real stress luôn!
Để cân bằng giữa nhu cầu điện tăng vọt và mục tiêu trung hòa carbon vào 2060, chính phủ Trung Quốc đang thúc đẩy chiến lược "dịch chuyển về phía tây" – tức đưa các data center đến vùng giàu năng lượng gió và mặt trời hơn.
Nhưng mà, hành trình về phía tây không hề dễ dàng đâu! Những khu vực này thiếu hạ tầng, thiếu nhân lực chất lượng cao và không có mạng lưới khách hàng ổn định như các thành phố ven biển. Hơn nữa, năng lượng tái tạo ở đây khá "thất thường", chưa chắc đã rẻ hơn lưới điện truyền thống.
Vấn đề chính là thiếu hạ tầng support từ giao thông, viễn thông đến hệ sinh thái nhân lực tech. Việc thu hút và giữ chân kỹ sư, developer trở thành bài toán khó nhằn lắm nè!
Thách thức không phải là thiếu tài nguyên mà là khoảng cách giữa nơi có điện và nơi cần dùng. Các tỉnh phía tây có năng lượng tái tạo nhiều và điện rẻ hơn, nhưng lại yếu về hạ tầng kỹ thuật.
"Chỉ một vài giây gián đoạn thôi cũng đã là điều không thể chấp nhận được đối với khách hàng," chuyên gia Peng Chengyao từ CAICT và S&P Global Commodity Insights chia sẻ. Đúng là phải stable 24/7 mới được!
DATA CENTER VẪN TẬP TRUNG Ở PHÍA ĐÔNG – VÌ SAO VẬY? ️
Thực tế là nhu cầu xử lý data vẫn tập trung ở các đô thị phía đông, nơi tỷ lệ tự cung điện tái tạo chỉ dưới 40%, nhưng lại gần với user base lớn và hạ tầng số phát triển. Trong khi đó, phía tây chiếm tới 70% tổng công suất năng lượng tái tạo cả nước luôn!
Để thu hẹp khoảng cách này, chính phủ Trung Quốc đã khởi động chiến lược "Đông – Tây tính toán" từ năm 2022, nhằm chuyển tải tài nguyên điện toán từ khu vực phát triển sang vùng còn nhiều tiềm năng ở phía tây. Chiến lược này bao gồm xây dựng các data center cấp quốc gia tại những nơi như Khu tự trị Ninh Hạ – vùng đang hot về đầu tư đấy!
Ba nhà mạng lớn China Mobile, China Telecom và China Unicom cùng các ông lớn tech như Baidu và Tencent đã đổ tiền vào đây rồi. Tencent thậm chí còn có kế hoạch xây dựng trung tâm điện toán thông minh lớn nhất miền tây tại Ninh Hạ, một phần vì giá điện thấp hơn.
Tháng 11 vừa rồi, Tencent đã vận hành hệ thống "microgrid" tại Huailai, tỉnh Hà Bắc – tích hợp điện gió, điện mặt trời và pin lưu trữ. Đây là mô hình đầu tiên thuộc loại này ở Trung Quốc đó! Hệ thống này giúp Tencent tiết kiệm khoảng 3,5 triệu nhân dân tệ/năm (tương đương 486.000 USD), chiếm khoảng 1/6 tổng chi phí điện. Nghe có vẻ ổn nhỉ?
Tuy nhiên, plot twist là sản lượng điện sạch từ microgrid chỉ đạt khoảng 14 triệu kWh/năm – tương đương 15% nhu cầu của data center, vốn tiêu thụ tới 100 triệu kWh/năm. Trong khi mức cung năng lượng tái tạo lý tưởng cho data center quy mô lớn là khoảng 40%.
Tencent đã đặt mục tiêu vận hành toàn bộ data center bằng 100% năng lượng tái tạo vào 2030. Nhưng với mức cung hiện tại, công ty vẫn phải dựa vào lưới điện quốc gia để cung cấp tới 85% lượng điện còn lại – vừa tốn kém hơn, vừa không hoàn toàn friendly với môi trường.
Case của Tencent là minh chứng rõ ràng cho thấy nỗ lực giảm phát thải và chi phí của doanh nghiệp đang bị giới hạn bởi hạ tầng và chính sách hiện hành. Ngay cả khi chưa hoạt động hết công suất, data center tại Huailai đã tiêu thụ 100 triệu kWh/năm. Nếu vận hành max, con số này có thể tăng gấp 4 lần lên 400 triệu kWh, làm trầm trọng thêm gap giữa mục tiêu và khả năng cung ứng năng lượng xanh.
Với nhiều data center, nguồn năng lượng tái tạo tại chỗ chủ yếu đến từ tấm pin mặt trời lắp trên mái (hệ thống quang điện phân tán - PV). Tuy nhiên, một nguồn tin trong ngành cho biết, mái nhà data center thường bị chiếm bởi thiết bị cồng kềnh như tháp giải nhiệt, nên diện tích lắp PV bị giới hạn, phần lớn chỉ đủ cho hệ thống chiếu sáng thôi.
Kết quả là, lượng điện từ PV mái nhà thường chỉ đáp ứng chưa tới 5% tổng nhu cầu của data center, theo chuyên gia Qin Weixiao. Con số này thấp đáng kể so với mức 20-30% mà các nhà máy sản xuất có thể đạt được từ cùng loại hệ thống.
Không chỉ bị giới hạn bởi không gian vật lý, các dự án năng lượng tái tạo tại chỗ còn vướng rào cản pháp lý nữa. Theo hướng dẫn tháng 1 của Cơ quan Quản lý Năng lượng Quốc gia Trung Quốc, các hệ thống điện mặt trời tự tiêu thụ buộc phải đặt trong cùng ranh giới sở hữu với đơn vị sử dụng điện. Với Tencent, điều này có nghĩa công ty chỉ được xây dựng hệ thống điện tái tạo bên trong khu công nghiệp nơi đặt data center, hạn chế nghiêm trọng khả năng mở rộng. Nghe mà thấy khó khăn quá đi!
CÁC ĐỊA PHƯƠNG GIẢM GIÁ ĐIỆN ĐỂ THU HÚT DATA CENTER – CUỘC CHIẾN GIÀNH "MỒI NGON"!
Để kích thích kinh tế số, nhiều địa phương ở phía bắc và phía tây Trung Quốc đang triển khai chính sách trợ giá điện mạnh tay để thu hút các data center về.
Qingyang (tỉnh Cam Túc) và Zhongwei (khu tự trị Ninh Hạ) hiện có giá điện ưu đãi nhất cả nước, chỉ khoảng 0,36 nhân dân tệ/kWh. Tại Guiyang (tỉnh Quý Châu) và Ulanqab (khu tự trị Nội Mông), giá thậm chí còn thấp hơn, khoảng 0,35 nhân dân tệ/kWh – chưa bằng một nửa so với giá điện công nghiệp thông thường (trên 0,6 nhân dân tệ/kWh). Deal quá hời luôn!
Bằng cách này, chính quyền địa phương không chỉ tận dụng nguồn năng lượng tái tạo giá rẻ, mà còn kỳ vọng data center sẽ trở thành hạt nhân thu hút đầu tư công nghệ, thúc đẩy kinh tế kỹ thuật số tại các vùng còn kém phát triển.
Tuy nhiên, giữa tham vọng phát triển công nghệ và áp lực bảo đảm an ninh năng lượng, bài toán của các địa phương là làm sao duy trì ưu đãi đủ hấp dẫn mà không tạo gánh nặng tài khóa hoặc xung đột với mục tiêu giảm phát thải của quốc gia. Khó vậy đó! 
Tại tỉnh Cam Túc, ngành công nghiệp máy tính đã trở thành trụ cột cho tăng trưởng kinh tế địa phương. Theo báo cáo của truyền thông nhà nước, mỗi nhân dân tệ đầu tư vào điện toán tại đây có thể tạo ra từ 3-4 nhân dân tệ trong GDP địa phương.
Ông Bian Tao, Giám đốc cơ quan giám sát doanh nghiệp nhà nước của thành phố, cho biết sản lượng kinh tế số của Qingyang dự kiến vượt 100 tỷ nhân dân tệ trong năm nay, với mục tiêu đạt 270 tỷ nhân dân tệ vào 2030. Ambitious thật đấy!
Ulanqab, thành phố thuộc khu tự trị Nội Mông, cũng đang chuyển mình mạnh mẽ trong làn sóng này. Tính đến đầu tháng 5, nơi đây đã xây dựng 36 data center, trong đó có tới 33 trung tâm điện toán thông minh với tổng vốn đầu tư vượt 140 tỷ nhân dân tệ. Thành phố kỳ vọng hạ tầng điện toán sẽ tạo đà bứt phá cho kinh tế số vùng biên.
Tuy nhiên, đằng sau những con số hứa hẹn là rủi ro tiềm ẩn không nhỏ. Các công ty đổ về phía tây vì điện rẻ, nhưng không ai chắc chính sách trợ giá này sẽ kéo dài bao lâu. Chính quyền địa phương, trong khi nỗ lực thúc đẩy phát triển kinh tế, cũng đang chịu áp lực từ mục tiêu giảm phát thải đầy tham vọng của Bắc Kinh.
Tháng 9/2022, chính quyền Nội Mông đã chấm dứt nhiều năm áp dụng biểu giá điện ưu đãi cho một số doanh nghiệp. Động thái này nhằm thực thi chỉ đạo của Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia (NDRC) yêu cầu loại bỏ "trợ cấp điện phi lý", đồng thời phản ứng trước lo ngại từ các cơ quan trung ương về lãng phí năng lượng, tăng phát thải và nguy cơ vi phạm môi trường.
Nguồn: genk.vn
Theo Học viện Công nghệ Thông tin và Truyền thông Trung Quốc (CAICT), đến năm 2030, các data center ở đây có thể "ngốn" tới 400 tỷ kWh điện. Con số này nghe mà choáng luôn á!
Hiện tại, Trung Quốc đang chứng kiến hạ tầng AI phát triển với tốc độ "thần tốc" thật sự. Năm 2024, các trung tâm dữ liệu đã tiêu thụ khoảng 140 tỷ kWh, tăng tới 31% so với năm trước – trong khi hệ thống điện cả nước chỉ tăng 6,8% thôi. Gap quá xa luôn!
Ước tính của CAICT cho thấy, đến năm 2030, các data center sẽ "ăn" khoảng 6% tổng lượng điện cả nước, so với chưa đầy 2% hiện giờ. Trend tăng trưởng này thực sự đáng lo đấy các bạn ơi!
Tháng 7 năm ngoái, Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia Trung Quốc (NDRC) cùng Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc đã tung ra kế hoạch phát triển carbon thấp cho các data center. Mục tiêu là tăng tỷ lệ năng lượng tái tạo thêm 10% mỗi năm đến hết 2025.
Theo ThinkChina, chuyên gia Qin Weixiao từ S&P Global Commodity Insights cho biết, để đạt được điều này, các data center Trung Quốc cần khai thác từ 40-63 tỷ kWh điện từ năng lượng mặt trời và gió vào cuối 2025. Challenge không hề nhỏ đâu nhen!
Một solution đang được cân nhắc là dời các data center từ vùng ven biển đông dân như Bắc Kinh, Thượng Hải sang các khu vực phía tây – nơi giàu năng lượng tái tạo hơn. Tuy nhiên, việc này cần đầu tư khủng vào hạ tầng và cam kết dài hạn từ doanh nghiệp nữa.
CHIẾN LƯỢC CHUYỂN DỊCH VỀ PHÍA TÂY – NGHE HAY NHƯNG KHÓ LẮM NHA! ️
Theo ông Li Jinbo từ IEIT Systems, mỗi tủ máy chủ AI "ngốn" từ 20-130 kWh, cao gấp nhiều lần so với mức 5-10 kWh của data center truyền thống. Với quy mô hàng nghìn, thậm chí hàng chục nghìn tủ máy chủ, áp lực lên lưới điện là real stress luôn!
Để cân bằng giữa nhu cầu điện tăng vọt và mục tiêu trung hòa carbon vào 2060, chính phủ Trung Quốc đang thúc đẩy chiến lược "dịch chuyển về phía tây" – tức đưa các data center đến vùng giàu năng lượng gió và mặt trời hơn.
Nhưng mà, hành trình về phía tây không hề dễ dàng đâu! Những khu vực này thiếu hạ tầng, thiếu nhân lực chất lượng cao và không có mạng lưới khách hàng ổn định như các thành phố ven biển. Hơn nữa, năng lượng tái tạo ở đây khá "thất thường", chưa chắc đã rẻ hơn lưới điện truyền thống.
Vấn đề chính là thiếu hạ tầng support từ giao thông, viễn thông đến hệ sinh thái nhân lực tech. Việc thu hút và giữ chân kỹ sư, developer trở thành bài toán khó nhằn lắm nè!
Thách thức không phải là thiếu tài nguyên mà là khoảng cách giữa nơi có điện và nơi cần dùng. Các tỉnh phía tây có năng lượng tái tạo nhiều và điện rẻ hơn, nhưng lại yếu về hạ tầng kỹ thuật.
"Chỉ một vài giây gián đoạn thôi cũng đã là điều không thể chấp nhận được đối với khách hàng," chuyên gia Peng Chengyao từ CAICT và S&P Global Commodity Insights chia sẻ. Đúng là phải stable 24/7 mới được!
DATA CENTER VẪN TẬP TRUNG Ở PHÍA ĐÔNG – VÌ SAO VẬY? ️
Thực tế là nhu cầu xử lý data vẫn tập trung ở các đô thị phía đông, nơi tỷ lệ tự cung điện tái tạo chỉ dưới 40%, nhưng lại gần với user base lớn và hạ tầng số phát triển. Trong khi đó, phía tây chiếm tới 70% tổng công suất năng lượng tái tạo cả nước luôn!
Để thu hẹp khoảng cách này, chính phủ Trung Quốc đã khởi động chiến lược "Đông – Tây tính toán" từ năm 2022, nhằm chuyển tải tài nguyên điện toán từ khu vực phát triển sang vùng còn nhiều tiềm năng ở phía tây. Chiến lược này bao gồm xây dựng các data center cấp quốc gia tại những nơi như Khu tự trị Ninh Hạ – vùng đang hot về đầu tư đấy!
Ba nhà mạng lớn China Mobile, China Telecom và China Unicom cùng các ông lớn tech như Baidu và Tencent đã đổ tiền vào đây rồi. Tencent thậm chí còn có kế hoạch xây dựng trung tâm điện toán thông minh lớn nhất miền tây tại Ninh Hạ, một phần vì giá điện thấp hơn.
Tháng 11 vừa rồi, Tencent đã vận hành hệ thống "microgrid" tại Huailai, tỉnh Hà Bắc – tích hợp điện gió, điện mặt trời và pin lưu trữ. Đây là mô hình đầu tiên thuộc loại này ở Trung Quốc đó! Hệ thống này giúp Tencent tiết kiệm khoảng 3,5 triệu nhân dân tệ/năm (tương đương 486.000 USD), chiếm khoảng 1/6 tổng chi phí điện. Nghe có vẻ ổn nhỉ?
Tuy nhiên, plot twist là sản lượng điện sạch từ microgrid chỉ đạt khoảng 14 triệu kWh/năm – tương đương 15% nhu cầu của data center, vốn tiêu thụ tới 100 triệu kWh/năm. Trong khi mức cung năng lượng tái tạo lý tưởng cho data center quy mô lớn là khoảng 40%.
Tencent đã đặt mục tiêu vận hành toàn bộ data center bằng 100% năng lượng tái tạo vào 2030. Nhưng với mức cung hiện tại, công ty vẫn phải dựa vào lưới điện quốc gia để cung cấp tới 85% lượng điện còn lại – vừa tốn kém hơn, vừa không hoàn toàn friendly với môi trường.
Case của Tencent là minh chứng rõ ràng cho thấy nỗ lực giảm phát thải và chi phí của doanh nghiệp đang bị giới hạn bởi hạ tầng và chính sách hiện hành. Ngay cả khi chưa hoạt động hết công suất, data center tại Huailai đã tiêu thụ 100 triệu kWh/năm. Nếu vận hành max, con số này có thể tăng gấp 4 lần lên 400 triệu kWh, làm trầm trọng thêm gap giữa mục tiêu và khả năng cung ứng năng lượng xanh.
Với nhiều data center, nguồn năng lượng tái tạo tại chỗ chủ yếu đến từ tấm pin mặt trời lắp trên mái (hệ thống quang điện phân tán - PV). Tuy nhiên, một nguồn tin trong ngành cho biết, mái nhà data center thường bị chiếm bởi thiết bị cồng kềnh như tháp giải nhiệt, nên diện tích lắp PV bị giới hạn, phần lớn chỉ đủ cho hệ thống chiếu sáng thôi.
Kết quả là, lượng điện từ PV mái nhà thường chỉ đáp ứng chưa tới 5% tổng nhu cầu của data center, theo chuyên gia Qin Weixiao. Con số này thấp đáng kể so với mức 20-30% mà các nhà máy sản xuất có thể đạt được từ cùng loại hệ thống.
Không chỉ bị giới hạn bởi không gian vật lý, các dự án năng lượng tái tạo tại chỗ còn vướng rào cản pháp lý nữa. Theo hướng dẫn tháng 1 của Cơ quan Quản lý Năng lượng Quốc gia Trung Quốc, các hệ thống điện mặt trời tự tiêu thụ buộc phải đặt trong cùng ranh giới sở hữu với đơn vị sử dụng điện. Với Tencent, điều này có nghĩa công ty chỉ được xây dựng hệ thống điện tái tạo bên trong khu công nghiệp nơi đặt data center, hạn chế nghiêm trọng khả năng mở rộng. Nghe mà thấy khó khăn quá đi!
CÁC ĐỊA PHƯƠNG GIẢM GIÁ ĐIỆN ĐỂ THU HÚT DATA CENTER – CUỘC CHIẾN GIÀNH "MỒI NGON"!
Để kích thích kinh tế số, nhiều địa phương ở phía bắc và phía tây Trung Quốc đang triển khai chính sách trợ giá điện mạnh tay để thu hút các data center về.
Qingyang (tỉnh Cam Túc) và Zhongwei (khu tự trị Ninh Hạ) hiện có giá điện ưu đãi nhất cả nước, chỉ khoảng 0,36 nhân dân tệ/kWh. Tại Guiyang (tỉnh Quý Châu) và Ulanqab (khu tự trị Nội Mông), giá thậm chí còn thấp hơn, khoảng 0,35 nhân dân tệ/kWh – chưa bằng một nửa so với giá điện công nghiệp thông thường (trên 0,6 nhân dân tệ/kWh). Deal quá hời luôn!
Bằng cách này, chính quyền địa phương không chỉ tận dụng nguồn năng lượng tái tạo giá rẻ, mà còn kỳ vọng data center sẽ trở thành hạt nhân thu hút đầu tư công nghệ, thúc đẩy kinh tế kỹ thuật số tại các vùng còn kém phát triển.
Tuy nhiên, giữa tham vọng phát triển công nghệ và áp lực bảo đảm an ninh năng lượng, bài toán của các địa phương là làm sao duy trì ưu đãi đủ hấp dẫn mà không tạo gánh nặng tài khóa hoặc xung đột với mục tiêu giảm phát thải của quốc gia. Khó vậy đó!
Tại tỉnh Cam Túc, ngành công nghiệp máy tính đã trở thành trụ cột cho tăng trưởng kinh tế địa phương. Theo báo cáo của truyền thông nhà nước, mỗi nhân dân tệ đầu tư vào điện toán tại đây có thể tạo ra từ 3-4 nhân dân tệ trong GDP địa phương.
Ông Bian Tao, Giám đốc cơ quan giám sát doanh nghiệp nhà nước của thành phố, cho biết sản lượng kinh tế số của Qingyang dự kiến vượt 100 tỷ nhân dân tệ trong năm nay, với mục tiêu đạt 270 tỷ nhân dân tệ vào 2030. Ambitious thật đấy!
Ulanqab, thành phố thuộc khu tự trị Nội Mông, cũng đang chuyển mình mạnh mẽ trong làn sóng này. Tính đến đầu tháng 5, nơi đây đã xây dựng 36 data center, trong đó có tới 33 trung tâm điện toán thông minh với tổng vốn đầu tư vượt 140 tỷ nhân dân tệ. Thành phố kỳ vọng hạ tầng điện toán sẽ tạo đà bứt phá cho kinh tế số vùng biên.
Tuy nhiên, đằng sau những con số hứa hẹn là rủi ro tiềm ẩn không nhỏ. Các công ty đổ về phía tây vì điện rẻ, nhưng không ai chắc chính sách trợ giá này sẽ kéo dài bao lâu. Chính quyền địa phương, trong khi nỗ lực thúc đẩy phát triển kinh tế, cũng đang chịu áp lực từ mục tiêu giảm phát thải đầy tham vọng của Bắc Kinh.
Tháng 9/2022, chính quyền Nội Mông đã chấm dứt nhiều năm áp dụng biểu giá điện ưu đãi cho một số doanh nghiệp. Động thái này nhằm thực thi chỉ đạo của Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia (NDRC) yêu cầu loại bỏ "trợ cấp điện phi lý", đồng thời phản ứng trước lo ngại từ các cơ quan trung ương về lãng phí năng lượng, tăng phát thải và nguy cơ vi phạm môi trường.
Nguồn: genk.vn