Trung Quốc vừa làm được điều ai cũng tưởng là impossible: không chỉ tự làm được phần mềm điều khiển lưới điện mà còn mạnh hơn hẳn bản Mỹ về tốc độ xử lý, độ ổn định lẫn sai số tính toán luôn!
Hơn 30 năm qua, các lưới điện khủng trên thế giới (từ châu Á đến châu Mỹ) đều phải dựa vào một thứ phần mềm mà ít ai biết tên nhưng quan trọng vô cùng: phần mềm solver - kiểu thuật toán tối ưu hóa siêu xịn do vài công ty Mỹ độc quyền phát triển.
Những công cụ này quyết định mọi thứ: khi nào nhà máy điện bật lên, xài nguồn điện nào (than, gió, mặt trời), và điện chạy từ đâu tới đâu để tránh quá tải hay cúp điện. Ngoài lưới điện, phần mềm solver còn điều khiển cả thị trường chứng khoán và chuỗi cung ứng toàn cầu nữa đó!
Được gọi là "trái tim của phần mềm công nghiệp", các phần mềm solver này hoạt động như "hộp đen" bí ẩn: nhanh, đáng tin, nhưng mờ ám hoàn toàn. Chỉ có người tạo ra mới hiểu cách nó chạy thôi.
Chính điều này tạo cho Mỹ một "đòn bẩy vô hình" khủng khiếp đối với các hệ thống quan trọng nhất thế giới. Nếu Washington quyết định chặn quyền truy cập hoặc cài vài dòng mã độc vào phần mềm này, lưới điện, thị trường và hệ thống logistics của Trung Quốc có thể sập trong vài giây đấy!
Nhưng plot twist đây rồi! Sau 6 năm phát triển kể từ khi Tổng thống Donald Trump mở màn cuộc chiến thương mại, Trung Quốc đã làm được điều nhiều người nghĩ là không tưởng: tạo ra phiên bản phần mềm solver nội địa không chỉ độc lập hoàn toàn mà còn xịn hơn hàng Mỹ!
Theo Science and Technology Daily, Thị trường Điện khu vực phía Nam (SREM) - thị trường điện thống nhất lớn nhất thế giới - đã chuyển đổi hoàn toàn sang Tianquan, phần mềm solver do kỹ sư Trung Quốc tự phát triển với tốc độ nhanh hơn 14% so với sản phẩm Mỹ.
Động thái này diễn ra sau khi Tập đoàn Điện lưới Quốc gia, Huawei và nhiều ông lớn khác của Trung Quốc đồng loạt "bye bye" các phần mềm solver Mỹ. Nếu Trung Quốc không còn cần mã nguồn Mỹ để vận hành các hệ thống then chốt, các nước khác cũng có thể sẽ follow và cán cân quyền lực công nghệ toàn cầu sẽ shift đấy!
Dự án Tianquan khởi động năm 2018, ngay sau khi Trump mở màn chiến tranh thương mại với Trung Quốc trong nhiệm kỳ đầu. Cái tên này có thể được đặt theo ngôi sao trung tâm trong chòm sao Bắc Đẩu, tượng trưng cho công lý và trí tuệ. Nhưng theo nghĩa đen thì nó được tạo từ hai chữ "thiên" (trời) và "quyền" (quyền lực) - tên ngầu ghê!
Peng Chaoyi, trưởng phòng kỹ thuật tại Trung tâm Điều độ và Kiểm soát Điện miền Nam (công ty con của SREM), giải thích: "Phần mềm solver được gọi là 'trái tim của phần mềm công nghiệp'. Trong các lĩnh vực như năng lượng, tài chính và logistics, việc sử dụng nó là cần thiết để đảm bảo kế hoạch vận hành tối ưu. Việc áp dụng Tianquan không chỉ hỗ trợ độc lập hoạt động của SREM mà còn đặt quyền chủ động đảm bảo cung cấp điện của Trung Quốc vững chắc vào tay chúng tôi."
Nhưng khởi đầu của dự án này... drama lắm! Các lần chạy thử đầu tiên đơn giản là thảm họa. Zhou Huafeng, giám đốc cấp cao của phòng tự động hóa, nhớ lại: "Lần đầu tiên chúng tôi sử dụng Tianquan để tính toán một trường hợp, mất hơn 20.000 giây, gấp 11 lần so với phần mềm solver nhập khẩu."
Nhưng team Tianquan đã vượt qua những thách thức khủng bằng cách kết hợp đổi mới toán học sâu sắc với chuyên môn kỹ thuật thực tế. Họ tập trung xác định các điểm nghẽn trong quá trình tính toán, kiểm tra mã nguồn và cải thiện có hệ thống. Đồng thời, mỗi thành viên trong team đã áp dụng kinh nghiệm vận hành tích lũy và kiến thức chuyên ngành của mình vào thuật toán, cho phép tối ưu hóa sâu mã nguồn cơ bản.
Nỗ lực của họ đã được đền đáp xứng đáng! Ngoài việc đạt hiệu quả tính toán trung bình vượt trội hơn phần mềm solver Mỹ hàng đầu 14%, sai số tính toán của Tianquan cũng thấp hơn 23% và độ ổn định vượt trội hơn 21%. Đúng là comeback of the year!
Nhưng bài kiểm tra thực tế cuối cùng cho Tianquan diễn ra trong đợt nắng nóng lịch sử mùa hè năm nay, khi nhu cầu điện hàng tháng của Trung Quốc lần đầu vượt qua 1.000 tỷ kWh. Khi nhiệt độ tăng vọt và tải điện tăng đột biến khắp miền Nam Trung Quốc, lưới điện bị đẩy đến giới hạn. Nhưng Tianquan đã đưa ra các quyết định điều độ tối ưu, nhanh chóng theo thời gian thực, giữ đèn sáng khắp năm tỉnh lớn mà không có cúp điện hay tắc nghẽn nào cả! Đỉnh thật sự!
Bên cạnh Tianquan, các gã khổng lồ của Trung Quốc cũng đã bắt đầu sử dụng các phần mềm solver made in China khác.
Năm 2021, Huawei ra mắt phần mềm solver AI OptVerse thế hệ tiếp theo, được áp dụng trong Huawei Cloud và các kịch bản công nghiệp liên quan. Alibaba có phần mềm solver MindOpt riêng, cũng ra mắt cùng năm và hiện được sử dụng rộng rãi trên lưới điện quốc gia Trung Quốc. Tianquan được phát triển chung bởi Southern Power Grid và công ty công nghệ có trụ sở tại Bắc Kinh là Cardinal Operation.
Phần mềm solver của Cardinal Operation đứng đầu trong 11 hạng mục đánh giá hiệu suất vào tháng 10 bởi Giáo sư Hans Mittelmann tại Đại học bang Arizona. Các dịch vụ phần mềm solver của Cardinal Operation đã được triển khai và tùy chỉnh tại hơn 100 doanh nghiệp trên hơn 20 ngành, bao gồm sản xuất công nghiệp, vận tải đường sắt, năng lượng và điện, dầu khí và hóa dầu, hàng không vũ trụ và hàng tiêu dùng bán lẻ.
Nguồn: genk.vn
Hơn 30 năm qua, các lưới điện khủng trên thế giới (từ châu Á đến châu Mỹ) đều phải dựa vào một thứ phần mềm mà ít ai biết tên nhưng quan trọng vô cùng: phần mềm solver - kiểu thuật toán tối ưu hóa siêu xịn do vài công ty Mỹ độc quyền phát triển.
Những công cụ này quyết định mọi thứ: khi nào nhà máy điện bật lên, xài nguồn điện nào (than, gió, mặt trời), và điện chạy từ đâu tới đâu để tránh quá tải hay cúp điện. Ngoài lưới điện, phần mềm solver còn điều khiển cả thị trường chứng khoán và chuỗi cung ứng toàn cầu nữa đó!
Được gọi là "trái tim của phần mềm công nghiệp", các phần mềm solver này hoạt động như "hộp đen" bí ẩn: nhanh, đáng tin, nhưng mờ ám hoàn toàn. Chỉ có người tạo ra mới hiểu cách nó chạy thôi.
Chính điều này tạo cho Mỹ một "đòn bẩy vô hình" khủng khiếp đối với các hệ thống quan trọng nhất thế giới. Nếu Washington quyết định chặn quyền truy cập hoặc cài vài dòng mã độc vào phần mềm này, lưới điện, thị trường và hệ thống logistics của Trung Quốc có thể sập trong vài giây đấy!
Nhưng plot twist đây rồi! Sau 6 năm phát triển kể từ khi Tổng thống Donald Trump mở màn cuộc chiến thương mại, Trung Quốc đã làm được điều nhiều người nghĩ là không tưởng: tạo ra phiên bản phần mềm solver nội địa không chỉ độc lập hoàn toàn mà còn xịn hơn hàng Mỹ!
Theo Science and Technology Daily, Thị trường Điện khu vực phía Nam (SREM) - thị trường điện thống nhất lớn nhất thế giới - đã chuyển đổi hoàn toàn sang Tianquan, phần mềm solver do kỹ sư Trung Quốc tự phát triển với tốc độ nhanh hơn 14% so với sản phẩm Mỹ.
Động thái này diễn ra sau khi Tập đoàn Điện lưới Quốc gia, Huawei và nhiều ông lớn khác của Trung Quốc đồng loạt "bye bye" các phần mềm solver Mỹ. Nếu Trung Quốc không còn cần mã nguồn Mỹ để vận hành các hệ thống then chốt, các nước khác cũng có thể sẽ follow và cán cân quyền lực công nghệ toàn cầu sẽ shift đấy!
Dự án Tianquan khởi động năm 2018, ngay sau khi Trump mở màn chiến tranh thương mại với Trung Quốc trong nhiệm kỳ đầu. Cái tên này có thể được đặt theo ngôi sao trung tâm trong chòm sao Bắc Đẩu, tượng trưng cho công lý và trí tuệ. Nhưng theo nghĩa đen thì nó được tạo từ hai chữ "thiên" (trời) và "quyền" (quyền lực) - tên ngầu ghê!
Peng Chaoyi, trưởng phòng kỹ thuật tại Trung tâm Điều độ và Kiểm soát Điện miền Nam (công ty con của SREM), giải thích: "Phần mềm solver được gọi là 'trái tim của phần mềm công nghiệp'. Trong các lĩnh vực như năng lượng, tài chính và logistics, việc sử dụng nó là cần thiết để đảm bảo kế hoạch vận hành tối ưu. Việc áp dụng Tianquan không chỉ hỗ trợ độc lập hoạt động của SREM mà còn đặt quyền chủ động đảm bảo cung cấp điện của Trung Quốc vững chắc vào tay chúng tôi."
Nhưng khởi đầu của dự án này... drama lắm! Các lần chạy thử đầu tiên đơn giản là thảm họa. Zhou Huafeng, giám đốc cấp cao của phòng tự động hóa, nhớ lại: "Lần đầu tiên chúng tôi sử dụng Tianquan để tính toán một trường hợp, mất hơn 20.000 giây, gấp 11 lần so với phần mềm solver nhập khẩu."
Nhưng team Tianquan đã vượt qua những thách thức khủng bằng cách kết hợp đổi mới toán học sâu sắc với chuyên môn kỹ thuật thực tế. Họ tập trung xác định các điểm nghẽn trong quá trình tính toán, kiểm tra mã nguồn và cải thiện có hệ thống. Đồng thời, mỗi thành viên trong team đã áp dụng kinh nghiệm vận hành tích lũy và kiến thức chuyên ngành của mình vào thuật toán, cho phép tối ưu hóa sâu mã nguồn cơ bản.
Nỗ lực của họ đã được đền đáp xứng đáng! Ngoài việc đạt hiệu quả tính toán trung bình vượt trội hơn phần mềm solver Mỹ hàng đầu 14%, sai số tính toán của Tianquan cũng thấp hơn 23% và độ ổn định vượt trội hơn 21%. Đúng là comeback of the year!
Nhưng bài kiểm tra thực tế cuối cùng cho Tianquan diễn ra trong đợt nắng nóng lịch sử mùa hè năm nay, khi nhu cầu điện hàng tháng của Trung Quốc lần đầu vượt qua 1.000 tỷ kWh. Khi nhiệt độ tăng vọt và tải điện tăng đột biến khắp miền Nam Trung Quốc, lưới điện bị đẩy đến giới hạn. Nhưng Tianquan đã đưa ra các quyết định điều độ tối ưu, nhanh chóng theo thời gian thực, giữ đèn sáng khắp năm tỉnh lớn mà không có cúp điện hay tắc nghẽn nào cả! Đỉnh thật sự!
Bên cạnh Tianquan, các gã khổng lồ của Trung Quốc cũng đã bắt đầu sử dụng các phần mềm solver made in China khác.
Năm 2021, Huawei ra mắt phần mềm solver AI OptVerse thế hệ tiếp theo, được áp dụng trong Huawei Cloud và các kịch bản công nghiệp liên quan. Alibaba có phần mềm solver MindOpt riêng, cũng ra mắt cùng năm và hiện được sử dụng rộng rãi trên lưới điện quốc gia Trung Quốc. Tianquan được phát triển chung bởi Southern Power Grid và công ty công nghệ có trụ sở tại Bắc Kinh là Cardinal Operation.
Phần mềm solver của Cardinal Operation đứng đầu trong 11 hạng mục đánh giá hiệu suất vào tháng 10 bởi Giáo sư Hans Mittelmann tại Đại học bang Arizona. Các dịch vụ phần mềm solver của Cardinal Operation đã được triển khai và tùy chỉnh tại hơn 100 doanh nghiệp trên hơn 20 ngành, bao gồm sản xuất công nghiệp, vận tải đường sắt, năng lượng và điện, dầu khí và hóa dầu, hàng không vũ trụ và hàng tiêu dùng bán lẻ.
Nguồn: genk.vn