Trước tình hình dân số trẻ tuổi giảm sốc và thị trường việc làm ngày càng khó nhằn, Trung Quốc đang bắt tay vào "cải tổ" hệ thống đại học theo kiểu không còn đường nào khác rồi. Lần này, các trường đại học không thể cứ chạy theo một khuôn mẫu chung chung nữa đâu nhé!
Theo Tân Hoa xã, ngày 20/9, Văn phòng Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc và Quốc vụ viện đã chính thức ra văn bản về cải cách các trường đại học theo hướng phân loại - nghe có vẻ cidỉ lắm!
Văn bản này yêu cầu các trường phải linh hoạt thích nghi với "những thay đổi về quy mô dân số trong độ tuổi đi học", phát triển theo hướng khác biệt chứ không còn copy paste nhau nữa, tăng cường đào tạo liên ngành và tìm cách mới để đào tạo nhân tài sáng tạo.
Mỗi trường phải tìm "color" riêng cho mình
Điểm đáng chú ý là Trung Quốc yêu cầu các trường đại học phải xác định rõ vai trò riêng của mình. Kiểu như các trường nghiên cứu trình độ cao thì phải góp sức vào chiến lược quốc gia, còn các trường chuyên ngành thì phải đáp ứng nhu cầu thực tế của nền kinh tế luôn.
"Trong tương lai, khi tổng dân số trong độ tuổi đi học giảm và giáo dục đại học chuyển từ mô hình tinh hoa sang mô hình đại chúng, mọi người sẽ có cơ hội học đại học", bà Fan Xiudi, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Đánh giá Giáo dục thuộc Đại học Đồng Tế, Thượng Hải, chia sẻ.
"Trước đây, các cơ sở giáo dục đại học ở Trung Quốc đều cạnh tranh để trở thành những trường đại học nghiên cứu tổng hợp hàng đầu, đào tạo đầy đủ các ngành. Tuy nhiên, không phải sinh viên nào cũng là thiên tài học đường và mỗi người đều có điểm mạnh riêng mà", bà Fan giải thích.
Theo bà Fan, mặc dù chuyện đào tạo nguồn nhân lực đa dạng đã được nhắc đi nhắc lại nhiều năm rồi, nhưng việc lần này Trung ương chính thức đưa thành chủ trương cho thấy tình hình đã khá gấp gáp đấy. Nếu muốn đáp ứng nhu cầu phát triển của cá nhân và xã hội, các trường không thể cứ đi theo lối mòn cũ được nữa.
Con số không nói dối: Dân số tuổi đi học sắp "rớt dốc không phanh"
Dân số trong độ tuổi đi học của Trung Quốc được dự báo giảm nhanh sau khi đạt đỉnh; số trẻ em ở độ tuổi Mầm non, Tiểu học và Trung học Cơ sở hiện đều đang giảm không phanh.
Theo SCMP, năm 2022, các nhà nghiên cứu thuộc Đại học Sư phạm Bắc Kinh và một số cơ sở khác dự báo, dựa trên dữ liệu tổng điều tra dân số quốc gia, dân số trong độ tuổi đi học của Trung Quốc sẽ giảm từ 328 triệu người năm 2021 xuống khoảng 250 triệu người vào năm 2035. Dân số trong độ tuổi đại học được dự báo đạt đỉnh vào năm 2032.
Trong khi đó, giáo dục đại học Trung Quốc đã mở rộng mạnh mẽ trong 15 năm qua. Theo Bộ Giáo dục, năm 2025, tổng số sinh viên đạt 48,7 triệu người, tỷ lệ nhập học đại học đạt 61,3%, hơn gấp đôi mức 30% năm 2012 luôn á. Một quan chức Bộ Giáo dục cho rằng, hệ thống "khủng" như vậy không thể vận hành theo một mô hình duy nhất và cần khuyến khích các trường phát triển đặc trưng riêng.
Theo Đề cương xây dựng cường quốc giáo dục giai đoạn 2024 - 2035 do Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc và Quốc vụ viện ban hành vào tháng 1/2025, các cơ sở giáo dục đại học sẽ được chia thành ba nhóm rõ ràng: Nghiên cứu, ứng dụng và đào tạo kỹ năng. Cơ chế quản lý và phân bổ ngân sách cũng sẽ được điều chỉnh tương ứng với từng định hướng.
Trong cuộc phỏng vấn với Science and Technology Daily, ông Liu Zhentian, Giáo sư giáo dục tại Đại học Hạ Môn cho biết, các trường định hướng nghiên cứu sẽ là lực lượng chủ chốt đào tạo nhân tài đổi mới sáng tạo trình độ cao, phục vụ mục tiêu nâng cao năng lực tự chủ khoa học và công nghệ của Trung Quốc.
Còn các trường định hướng ứng dụng sẽ tập trung phục vụ phát triển vùng, góp phần thu hẹp khoảng cách giữa nguồn cung nhân lực và nhu cầu của các ngành công nghiệp.
Các trường định hướng đào tạo kỹ năng thì sẽ chú trọng đào tạo đội ngũ thợ lành nghề và nhân lực kỹ thuật phục vụ hệ thống công nghiệp hiện đại của đất nước.
Dân số giảm, thị trường lao động "khó thở" - thay đổi là bắt buộc
Theo phân tích của ông Zhang Duanhong, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Chính sách Giáo dục thuộc Đại học Đồng Tế và ông Liu Hong, nhà nghiên cứu tại Đại học Phục Đán, mặc dù chủ trương phát triển các trường theo hướng chuyên biệt đã được đề cập từ nhiều năm trước, nhưng điểm khác biệt hiện nay là các điều kiện bên ngoài đang "thay đổi đáng kể" - hay nói cách khác là "biến cục" rồi!
Trong bài đăng trên mạng xã hội ngày 22/9, hai nhà nghiên cứu cho rằng, những điều kiện từng thúc đẩy các trường đại học Trung Quốc mở rộng theo mô hình tương đồng đang dần thay đổi.
Dân số suy giảm làm thay đổi quy mô và cơ cấu người học; thị trường lao động ngày càng khó khăn, buộc các cơ sở đào tạo phải xem xét lại nguồn cung nhân lực, trong khi quá trình nâng cấp công nghiệp đang định hình lại nhu cầu tuyển dụng.
"Đổi mới sáng tạo nguyên bản, phát triển công nghệ, kỹ thuật, công nghiệp hóa và cải tiến quy trình sản xuất tại chỗ đều cần sự phối hợp, hỗ trợ của nhiều loại hình tổ chức đổi mới sáng tạo và các nhóm nhân lực khác nhau", hai nhà nghiên cứu nhận định.
Theo các chuyên gia, mục tiêu chính của hướng dẫn mới là tạo điều kiện để các trường đại học chủ động điều chỉnh ngay từ bây giờ, thay vì chờ đến khi phải "ăn quả đắng" vì số lượng sinh viên giảm, nguồn kinh phí thu hẹp và việc làm của sinh viên tốt nghiệp trở nên khó khăn hơn. Đúng là "đoán trước tránh sau" đấy!
Nguồn: svvn.tienphong.vn