Ở Trung Quốc hiện tại, các cặp đôi trẻ đang "khóc thét" không dám sinh con vì chi phí nuôi nấng, chăm sóc đắt đỏ đến mức "toang ví" luôn á!
Với em bé đầu lòng chuẩn bị chào đời vào tháng 8, niềm vui làm mẹ của Getty He đã bị "dội gáo nước lạnh" bởi lo lắng về chuyện tài chính. Mặc dù chị sẽ được nghỉ thai sản 178 ngày với full lương, nhưng "plot twist" thực sự nằm ở phía sau - đó chính là khoản chi phí nuôi con siêu khủng!
"Mỗi khi nghĩ đến áp lực công việc và chăm con sau khi nghỉ sinh, tôi lại thấy sợ luôn", chị giám đốc nhân sự 34 tuổi từ Quảng Châu chia sẻ. "Dù bé vẫn chưa chào đời, nhưng tôi chắc chắn 100% đây sẽ là con một con chốt, vì cả tôi và chồng đều biết không đủ khả năng sinh thêm đứa thứ hai".
Gen trẻ Trung Quốc đang "gánh" nhiều áp lực quá trời quá đất sau khi sinh con
Thực ra thì He còn "ổn" hơn nhiều người Trung Quốc khác, ví dụ như dân freelance hay thất nghiệp - những người này không được hưởng nghỉ thai sản luôn á. Chị may mắn có công việc ổn định và đã đóng bảo hiểm thai sản đủ thời gian rồi.
Nhưng mà việc nuôi con đang trở thành "mission impossible" với các cặp vợ chồng trẻ ở Trung Quốc hiện nay, làm nổi bật vấn đề dân số siêu cấp bách của quốc gia này!
Sự kết hợp của việc thiếu dịch vụ chăm sóc trẻ công cộng giá "hạt dẻ", chi phí sinh hoạt tăng vọt và những giờ làm việc mệt "sụp đổ" đã khiến thế hệ Millennials không muốn có con. Đây có lẽ là timing tệ nhất đối với quốc gia đông dân bậc nhất thế giới, đang phải đối mặt với cả tỷ lệ sinh giảm và dân số già nhanh như "chớp".
Theo một cuộc khảo sát hồi tháng 3 với 1.938 người thuộc thế hệ Millennials của Trung tâm Khảo sát Xã hội của Nhật báo Thanh niên Trung Quốc, 67,3% thanh niên cho biết không có khả năng tìm người giúp việc gia đình là lý do số 1 khiến họ không muốn sinh con thứ hai.
Khoảng 61,7% cho rằng do áp lực tài chính quá cao; tiếp theo là thiếu những nơi chăm sóc trẻ an toàn và phù hợp (54%), nhu cầu nhà ở cao hơn (41,6%), trong khi 24,3% cho rằng sinh nở ảnh hưởng đến sự nghiệp và cơ hội việc làm của chị em.
Sau khi hết nghỉ sinh, He có ba lựa chọn để chăm con: Thứ nhất, nghỉ việc làm nội trợ toàn thời gian, dù lương chồng không đủ sống; thuê người giúp việc và lắp camera khắp nhà; hoặc nhờ mẹ chồng từ quê lên và chăm sóc "miễn phí".
He chia sẻ: "Đối với những gia đình thuộc tầng lớp lao động như nhà mình, việc thuê bảo mẫu thường từ 6.000 tệ (942 USD - tầm 23 triệu VND) trở lên mỗi tháng sẽ "ăn" hơn nửa lương sau thuế của tôi - không practical và không hợp túi tiền tí nào. Tôi cũng lo khi giao con cho người lạ chăm".
"Cách tốt nhất là nhờ mẹ chồng, mặc dù điều đó có nghĩa bà phải xa ông nội mấy năm cho đến khi con mình lên cấp 2. Bố chồng tôi vẫn đang đi làm".
Tìm người giúp việc không dễ như "ăn kẹo" đâu nha!
Do tình trạng thiếu người giúp việc - hầu hết là lao động nhập cư từ nông thôn - nên việc thuê người giúp việc ở Trung Quốc đắt đỏ hơn so với thuê người giúp việc nước ngoài ở nhiều thành phố châu Á phát triển khác, kể cả Singapore và Hong Kong, nơi có thể tuyển người với mức lương khoảng 5.000 HKD (644 USD - tầm 16 triệu VND) mỗi tháng. Thu nhập khả dụng trên đầu người ở các thành phố lớn Trung Quốc cũng "thua xa" Singapore và Hong Kong.
Một báo cáo năm 2019 của nền tảng tuyển dụng trực tuyến 58.com của Trung Quốc cho biết thị trường đang tăng trưởng sẽ thiếu hụt tới 30 triệu người giúp việc gia đình vào năm tới - đúng là "khan hàng" thật!
Hu Zijian, người điều hành Anxindaojia Ltd, một công ty việc làm giúp việc ở Quảng Châu, cho biết: "Mức lương hàng tháng của bảo mẫu liên tục tăng vọt. Theo nguồn tin, các gia đình ở các thành phố top đầu thậm chí còn phải "đấu đá" nhau để thuê được những bảo mẫu có kinh nghiệm."
Ông nói: "Hiện nay, thuê một giúp việc để nội trợ hàng ngày tốn 5.500 tệ (860 USD - tầm 21 triệu VND) mỗi tháng. Nếu chăm sóc trẻ em dưới 6 tuổi, chi phí từ 6.000 tệ đến 7.000 tệ (938 đến 1094 USD). Và với việc chăm trẻ sơ sinh dưới 3 tuổi, cần tốn ít nhất 8.000 tệ (1.250 USD - khoảng 31 triệu VND)."
Những người thuộc tầng lớp lao động bình thường không chỉ không đủ tiền thuê giúp việc gia đình, mà dịch vụ chăm sóc trẻ em giá cả phải chăng cũng "nằm mơ" luôn á!
"Đau đầu" chọn trường cho con như chọn "tương lai"
Theo số liệu của Bộ Giáo dục, tỷ lệ trường mẫu giáo công lập "rẻ bèo" ở Trung Quốc đã giảm từ 77% tổng số năm 1997 xuống còn 38,4% vào năm 2019. Đặc biệt ở vùng nông thôn còn "thiếu trầm trọng" các dịch vụ trông trẻ dưới ba tuổi.
Theo Bộ Giáo dục, chỉ có khoảng 4,71% trẻ em dưới 3 tuổi được nhận vào các nhà trẻ trong năm 2019, thấp hơn nhiều so với mức trung bình của Liên minh châu Âu là 35%, hoặc mức trung bình 32% của các nước trong Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế - chênh lệch quá "sốc" luôn!
Cheng Minyi, một nữ kỹ sư IT ở Thâm Quyến, mẹ của bé trai 4 tuổi, cho biết: "Tôi đã tốn khoảng 8.000 tệ mỗi tháng để gửi con trai đến nhà trẻ tư nhân từ khi nó mới 6 tháng tuổi, nằm trong khu công nghiệp công nghệ cao của Thâm Quyến. Đắt 'điên đảo' luôn! Mặc dù tôi là lao động trí óc với mức lương khá ở thành phố, nhưng sẽ không thể chi trả nổi nếu phải nuôi hai đứa trẻ cùng độ tuổi".
Những câu chuyện tương tự cũng xuất hiện bên ngoài các thành phố lớn của Trung Quốc. Yu Mingqian, một bà mẹ 21 tuổi đến từ quận Biyang, tỉnh Hà Nam cho biết cô dự định sinh tối đa hai con thôi. "Học phí một năm học mẫu giáo từ 5.000 tệ đến 10.000 tệ (781-1562 USD) ở quận của mình."
Trong khi đó, theo chính quyền tỉnh Hà Nam, thu nhập khả dụng bình quân đầu người năm 2019 chỉ khoảng 17.300 tệ - tức là học phí "ăn" luôn nửa thu nhập năm rồi!
Huang Wenzheng, một nhà nhân khẩu học đã nghiên cứu nhiều về tỷ lệ sinh đang giảm của quốc gia này, ước tính rằng nếu Trung Quốc muốn tăng tỷ lệ nhập học nhà trẻ của trẻ em dưới 3 tuổi lên 50%, khoảng 100.000 trung tâm chăm sóc trẻ em mới cần được xây dựng để đáp ứng - con số "khủng" vãi!
Người trẻ "bận rộn" đến mức không có thời gian cho gia đình
Một yếu tố khác khá phức tạp giải thích cho việc gen trẻ Millennials không muốn sinh thêm là do họ tốn quá nhiều thời gian làm việc mỗi ngày - kiểu "sống để làm việc" luôn á!
Penny Lin, giám đốc truyền thông của một công ty quảng cáo có trụ sở tại Thượng Hải, cho biết: "Chúng tôi làm việc 16 tiếng mỗi ngày trong hơn nửa tháng khi phải thuyết trình các dự án. Tôi còn không được gặp chồng cả tuần liền, huống chi là còn có con".
Lin cho biết giờ làm việc dường như có xu hướng ngày một kéo dài hơn trong khu vực tư nhân, đặc biệt là ở các doanh nghiệp vừa và nhỏ đang "vật lộn" để đối phó với cuộc khủng hoảng kinh tế do đại dịch Covid-19 gây ra.
Theo Ngân hàng Thế giới, năm 2019, tỷ lệ lao động nữ của Trung Quốc là khoảng 61%, cao hơn Mỹ (57%), Nhật Bản (54%), hoặc Ấn Độ (21%).
Tỷ lệ tham gia lực lượng lao động cao đã gây áp lực lên tỷ lệ sinh, nhưng còn có bằng chứng về việc sinh nở gây tác động tiêu cực đến lương của chị em ở Trung Quốc. Trung bình, việc sinh mỗi đứa trẻ sẽ làm giảm khoảng 7% lương của một bà mẹ, theo China Health 2014 và Khảo sát Dinh dưỡng - "bonus" không ai muốn nhận!
Đối với nhiều bậc cha mẹ, lựa chọn tốt nhất để giảm chi phí trông trẻ là "nhờ cậy" ông bà - thế hệ "cứu tinh"!
Thống kê cho thấy Trung Quốc hiện có gần 18 triệu người di cư cao tuổi đã cùng con cái trưởng thành đến các thành phố sinh sống, chiếm 7,2% trong tổng số 247 triệu người di cư trong nước. Khoảng 43% trong số họ đã chuyển đến để chăm cháu - yêu thương thế hệ sau đúng là "vô bờ bến"!
Theo Hiệp hội Giáo dục Trung Quốc, một nghiên cứu năm 2017 với khoảng 3.600 hộ gia đình ở sáu thành phố lớn, bao gồm cả Bắc Kinh và Quảng Châu, cho thấy gần 80% có ít nhất một ông bà đảm nhiệm việc chăm cháu trước khi các bé bắt đầu học tiểu học. Khoảng 60% các bậc cha mẹ dựa vào sự giúp đỡ của ông bà ngay cả khi những đứa trẻ đã lên tiểu học.
"Thành thật mà nói, việc có con chỉ có thể thực hiện được nhờ sự hy sinh của mẹ chồng tôi. Lý do thực sự của tỷ lệ sinh thấp chính là không có đủ hỗ trợ xã hội công cộng khi chi phí nhà ở và chăm sóc trẻ em quá cao", He tâm sự.
Nguồn: soha.vn