Thành công quá mức của xe điện giờ đang khiến Trung Quốc đau đầu với một bài toán cực khó đấy!
Hơn 10 năm qua, Trung Quốc đã "all-in" vào một trong những cuộc chuyển đổi công nghiệp khủng nhất thế giới: thay xe xăng bằng xe điện. Từ một quốc gia từng phải phụ thuộc vào công nghệ ô tô nước ngoài, giờ Trung Quốc đã vươn lên thành thị trường xe điện lớn nhất hành tinh luôn, với những cái tên như BYD hay Xiaomi liên tục phá kỷ lục doanh số.
Quá trình chuyển đổi này đã trở thành một trong những thành tựu công nghiệp "xịn xò" nhất và được khen nức nở của Trung Quốc mấy năm gần đây.
Tuy nhiên, đằng sau đà tăng trưởng "bùng nổ" của thị trường xe điện lại là một bài toán hóc búa đang dần hiện hình. Theo South China Morning Post (SCMP), việc chuyển đổi quá nhanh từ xe xăng sang xe năng lượng mới đang làm suy yếu một nguồn tài chính quan trọng - chính là tiền dùng để bảo trì những con đường mà các xe này đang chạy đó!
Thách thức này xuất hiện trong bối cảnh chính quyền địa phương khắp Trung Quốc đang phải "vật lộn" để duy trì một trong những mạng lưới đường bộ khổng lồ nhất thế giới, đồng thời còn đối mặt với áp lực ngân sách ngày càng "căng".
Theo số liệu của Hiệp hội Ô tô Hành khách Trung Quốc, các phương tiện năng lượng mới, bao gồm xe điện chạy pin và xe hybrid cắm điện, đã chiếm hơn 60% tổng doanh số bán xe mới tại Trung Quốc trong tháng trước.
Cột mốc này phản ánh thành quả của nhiều năm hỗ trợ từ chính phủ, những bước tiến công nghệ xịn sò cùng cuộc cạnh tranh "máu lửa" giữa các nhà sản xuất trong nước, qua đó giúp Trung Quốc củng cố vị thế là thị trường xe điện lớn nhất thế giới.
Song chính sự thành công đó cũng đang "phơi bày" những hạn chế của mô hình tài trợ hạ tầng giao thông vốn được xây dựng dựa trên mức tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch.
Plot twist: Mô hình cũ không còn phù hợp nữa!
Phần lớn các tuyến đường tại Trung Quốc gần như không tạo ra nguồn thu trực tiếp đáng kể. Thay vào đó, công tác bảo trì từ lâu được tài trợ chủ yếu thông qua thuế đánh vào xăng dầu. Chính phủ trung ương thu khoản thuế này rồi phân bổ ngân sách cho các địa phương chịu trách nhiệm sửa chữa và duy tu hạ tầng giao thông.
Nói dễ hiểu hơn thì mỗi lít xăng được bán ra không chỉ phục vụ nhu cầu đi lại mà còn góp phần chi trả cho việc sửa chữa mặt đường, cầu cống và nhiều hạng mục hạ tầng khác.
Mô hình này đã "chạy ngon" trong nhiều thập kỷ. Một nghiên cứu năm 2021 của các nhà nghiên cứu thuộc Viện Nghiên cứu và Quy hoạch Giao thông Trung Quốc cho thấy nguồn thu từ thuế nhiên liệu đã trang trải hơn 80% chi phí bảo trì thường niên đối với các tuyến đường thông thường.
Nhưng giờ phương trình đó đang dần thay đổi rồi đây!
Càng thành công càng... mất tiền!
Khi ngày càng nhiều người dân từ bỏ xe xăng để chuyển sang xe điện, nguồn thu từ thuế nhiên liệu cũng theo đó "sụt giảm". Trong khi đó, nhu cầu chi cho bảo trì đường sá lại ngày càng tăng khi một phần đáng kể cơ sở hạ tầng giao thông của đất nước bước vào giai đoạn xuống cấp.
Xe điện thậm chí có thể khiến áp lực tài chính trở nên lớn hơn nữa. Nhiều mẫu xe điện hiện nay nặng hơn đáng kể so với các mẫu xe xăng cùng phân khúc do phải mang theo bộ pin dung lượng lớn. Trọng lượng lớn hơn đồng nghĩa với áp lực tác động lên mặt đường cũng tăng lên theo thời gian.
Dù mức độ ảnh hưởng vẫn đang được nghiên cứu, nhiều chuyên gia cho rằng tốc độ gia tăng nhanh chóng của xe điện có thể khiến nhu cầu sửa chữa và bảo trì hạ tầng giao thông tăng lên trong dài hạn.
Điều đó đồng nghĩa với việc các chính quyền địa phương không chỉ phải đối mặt với nguồn thu ngày càng "eo hẹp" mà còn có nguy cơ phải chi nhiều tiền hơn để duy trì chất lượng hệ thống giao thông.
Kết quả là khoảng cách giữa nguồn kinh phí dành cho bảo trì đường sá và chi phí thực tế để duy trì mạng lưới giao thông đang ngày càng nới rộng, tạo thêm áp lực cho các địa phương vốn đã phải đối mặt với nhiều khó khăn ngân sách.
Hậu quả không ai ngờ tới!
Vấn đề này phản ánh một hệ quả ngoài dự kiến của quá trình điện hóa giao thông diễn ra với tốc độ "chóng mặt" tại Trung Quốc.
Các chính sách được xây dựng nhằm cắt giảm khí thải và củng cố năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp ô tô trong nước đã thúc đẩy mạnh mẽ việc từ bỏ nhiên liệu hóa thạch. Tuy nhiên, chính những chính sách đó cũng đang dần làm "xói mòn" nguồn thu từ thuế nhiên liệu — khoản tài chính vốn từ lâu đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì và phát triển hệ thống hạ tầng giao thông.
Không chỉ riêng Trung Quốc gặp vấn đề này!
Trung Quốc không phải quốc gia duy nhất đối mặt với bài toán này.
Nhiều chính phủ trên thế giới cũng đang tìm cách bù đắp phần nguồn thu từ thuế nhiên liệu bị mất đi khi xe điện ngày càng trở nên phổ biến. Các giải pháp được đề xuất bao gồm thu phí dựa trên quãng đường phương tiện di chuyển hoặc điều chỉnh các loại phí đăng ký và đăng kiểm.
Tuy nhiên, đối với Trung Quốc, tốc độ phổ cập xe điện thuộc hàng nhanh nhất thế giới cùng quy mô mạng lưới đường bộ khổng lồ khiến vấn đề này trở nên đặc biệt "cấp bách".
Nguồn: soha.vn
Hơn 10 năm qua, Trung Quốc đã "all-in" vào một trong những cuộc chuyển đổi công nghiệp khủng nhất thế giới: thay xe xăng bằng xe điện. Từ một quốc gia từng phải phụ thuộc vào công nghệ ô tô nước ngoài, giờ Trung Quốc đã vươn lên thành thị trường xe điện lớn nhất hành tinh luôn, với những cái tên như BYD hay Xiaomi liên tục phá kỷ lục doanh số.
Quá trình chuyển đổi này đã trở thành một trong những thành tựu công nghiệp "xịn xò" nhất và được khen nức nở của Trung Quốc mấy năm gần đây.
Tuy nhiên, đằng sau đà tăng trưởng "bùng nổ" của thị trường xe điện lại là một bài toán hóc búa đang dần hiện hình. Theo South China Morning Post (SCMP), việc chuyển đổi quá nhanh từ xe xăng sang xe năng lượng mới đang làm suy yếu một nguồn tài chính quan trọng - chính là tiền dùng để bảo trì những con đường mà các xe này đang chạy đó!
Thách thức này xuất hiện trong bối cảnh chính quyền địa phương khắp Trung Quốc đang phải "vật lộn" để duy trì một trong những mạng lưới đường bộ khổng lồ nhất thế giới, đồng thời còn đối mặt với áp lực ngân sách ngày càng "căng".
Theo số liệu của Hiệp hội Ô tô Hành khách Trung Quốc, các phương tiện năng lượng mới, bao gồm xe điện chạy pin và xe hybrid cắm điện, đã chiếm hơn 60% tổng doanh số bán xe mới tại Trung Quốc trong tháng trước.
Cột mốc này phản ánh thành quả của nhiều năm hỗ trợ từ chính phủ, những bước tiến công nghệ xịn sò cùng cuộc cạnh tranh "máu lửa" giữa các nhà sản xuất trong nước, qua đó giúp Trung Quốc củng cố vị thế là thị trường xe điện lớn nhất thế giới.
Song chính sự thành công đó cũng đang "phơi bày" những hạn chế của mô hình tài trợ hạ tầng giao thông vốn được xây dựng dựa trên mức tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch.
Plot twist: Mô hình cũ không còn phù hợp nữa!
Phần lớn các tuyến đường tại Trung Quốc gần như không tạo ra nguồn thu trực tiếp đáng kể. Thay vào đó, công tác bảo trì từ lâu được tài trợ chủ yếu thông qua thuế đánh vào xăng dầu. Chính phủ trung ương thu khoản thuế này rồi phân bổ ngân sách cho các địa phương chịu trách nhiệm sửa chữa và duy tu hạ tầng giao thông.
Nói dễ hiểu hơn thì mỗi lít xăng được bán ra không chỉ phục vụ nhu cầu đi lại mà còn góp phần chi trả cho việc sửa chữa mặt đường, cầu cống và nhiều hạng mục hạ tầng khác.
Mô hình này đã "chạy ngon" trong nhiều thập kỷ. Một nghiên cứu năm 2021 của các nhà nghiên cứu thuộc Viện Nghiên cứu và Quy hoạch Giao thông Trung Quốc cho thấy nguồn thu từ thuế nhiên liệu đã trang trải hơn 80% chi phí bảo trì thường niên đối với các tuyến đường thông thường.
Nhưng giờ phương trình đó đang dần thay đổi rồi đây!
Càng thành công càng... mất tiền!
Khi ngày càng nhiều người dân từ bỏ xe xăng để chuyển sang xe điện, nguồn thu từ thuế nhiên liệu cũng theo đó "sụt giảm". Trong khi đó, nhu cầu chi cho bảo trì đường sá lại ngày càng tăng khi một phần đáng kể cơ sở hạ tầng giao thông của đất nước bước vào giai đoạn xuống cấp.
Xe điện thậm chí có thể khiến áp lực tài chính trở nên lớn hơn nữa. Nhiều mẫu xe điện hiện nay nặng hơn đáng kể so với các mẫu xe xăng cùng phân khúc do phải mang theo bộ pin dung lượng lớn. Trọng lượng lớn hơn đồng nghĩa với áp lực tác động lên mặt đường cũng tăng lên theo thời gian.
Dù mức độ ảnh hưởng vẫn đang được nghiên cứu, nhiều chuyên gia cho rằng tốc độ gia tăng nhanh chóng của xe điện có thể khiến nhu cầu sửa chữa và bảo trì hạ tầng giao thông tăng lên trong dài hạn.
Điều đó đồng nghĩa với việc các chính quyền địa phương không chỉ phải đối mặt với nguồn thu ngày càng "eo hẹp" mà còn có nguy cơ phải chi nhiều tiền hơn để duy trì chất lượng hệ thống giao thông.
Kết quả là khoảng cách giữa nguồn kinh phí dành cho bảo trì đường sá và chi phí thực tế để duy trì mạng lưới giao thông đang ngày càng nới rộng, tạo thêm áp lực cho các địa phương vốn đã phải đối mặt với nhiều khó khăn ngân sách.
Hậu quả không ai ngờ tới!
Vấn đề này phản ánh một hệ quả ngoài dự kiến của quá trình điện hóa giao thông diễn ra với tốc độ "chóng mặt" tại Trung Quốc.
Các chính sách được xây dựng nhằm cắt giảm khí thải và củng cố năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp ô tô trong nước đã thúc đẩy mạnh mẽ việc từ bỏ nhiên liệu hóa thạch. Tuy nhiên, chính những chính sách đó cũng đang dần làm "xói mòn" nguồn thu từ thuế nhiên liệu — khoản tài chính vốn từ lâu đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì và phát triển hệ thống hạ tầng giao thông.
Không chỉ riêng Trung Quốc gặp vấn đề này!
Trung Quốc không phải quốc gia duy nhất đối mặt với bài toán này.
Nhiều chính phủ trên thế giới cũng đang tìm cách bù đắp phần nguồn thu từ thuế nhiên liệu bị mất đi khi xe điện ngày càng trở nên phổ biến. Các giải pháp được đề xuất bao gồm thu phí dựa trên quãng đường phương tiện di chuyển hoặc điều chỉnh các loại phí đăng ký và đăng kiểm.
Tuy nhiên, đối với Trung Quốc, tốc độ phổ cập xe điện thuộc hàng nhanh nhất thế giới cùng quy mô mạng lưới đường bộ khổng lồ khiến vấn đề này trở nên đặc biệt "cấp bách".
Nguồn: soha.vn