CherryStar
New member
Hành trình "cày ảnh hưởng" của Trung Quốc ở Trung và Đông Âu đang gặp phải "plot twist" cực mạnh khi chính các đối tác của họ bắt đầu nghi ngờ và... "vỡ mộng" thật sự luôn!
Cây cầu "flex" tham vọng của Trung Quốc
Đầu tháng 4 tới, khi các big boss từ Trung Quốc và 16 quốc gia Trung - Đông Âu tụ tập tại Dubrovnik (phía nam Croatia), Bắc Kinh đang kỳ vọng lắm vào một dự án "xịn xò" - minh chứng cho những gì họ đã "flex" được ở châu Âu.
Cây cầu Peljesac do một công ty nhà nước Trung Quốc thi công, dự kiến hoàn thành năm 2022, sẽ nối vùng Adriatic với đất liền Croatia.
Với Croatia, cây cầu này là "chìa khóa" nối liền các vùng lãnh thổ và được kỳ vọng sẽ boost ngành du lịch bay xa. Còn với Trung Quốc, đây là biểu tượng cho vai trò "xịn xò" của các công ty nước họ trong việc xây dựng cơ sở hạ tầng chất lượng cao ở châu Âu.
Cây cầu này được ví như chiến lược "win-win" (cùng thắng) để Trung Quốc tăng ảnh hưởng trong tổ chức Hợp tác giữa Trung Quốc với các nước Trung và Đông Âu (CEEC) - được thành lập 7 năm trước nhằm thúc đẩy thương mại.
Giáo sư Shi Zhiqin (Đại học Tsinghua) nhận định: "Croatia là thành viên EU và việc công ty Trung Quốc nhận được hợp đồng thi công cây cầu cho thấy trình độ chuyên nghiệp của các công ty Trung Quốc đã được châu Âu công nhận, đáp ứng được các tiêu chuẩn và quy định của họ".
Sáng kiến "16+1" (Trung Quốc - CEEC) được thành lập năm 2012 khi Thủ tướng Trung Quốc lúc đó là Ôn Gia Bảo ghé thăm Warsaw (Ba Lan) để mở rộng đầu tư và xây dựng các tuyến đường bộ, đường sắt giữa Trung Quốc với khu vực này.
Thành viên trong tổ chức gồm 11 quốc gia EU (Estonia, Latvia, Lithuania, Ba Lan, Cộng hòa Séc, Slovakia, Hungary, Romania, Bulgaria, Croatia, Slovenia) và 5 nước vùng Tây Balkan (Serbia, Bosnia, Herzegovina, Montenegro, Albania và Bắc Macedonia).
Thời điểm đó, Bắc Kinh "hứa hẹn" cung cấp hàng tỷ USD dưới dạng các khoản vay đặc biệt và thành lập đặc khu kinh tế ở từng nước thành viên trong vòng 5 năm, cùng nhiều cam kết khác.
Matej Simalcik - giám đốc điều hành Viện Nghiên cứu châu Á tại Bratislava (Slovakia) cho biết: "Kỳ vọng lớn lúc đó là các quốc gia Trung - Đông Âu (CEE) sẽ giảm thâm hụt thương mại và tăng dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) từ Trung Quốc".
Trung - Đông Âu "vỡ mộng" thật rồi
Nhưng mà... cho đến giờ thì hầu như chẳng có gì tiến triển cả! Các chuyên gia ngoại giao nhận định lợi ích kinh tế dường như nghiêng về phía Trung Quốc nhiều hơn, và sự kiên nhẫn của các nhà lãnh đạo từ Baltic đến Balkan - những người hy vọng đầu tư của Bắc Kinh sẽ boost kinh tế địa phương - đang ngày càng "cạn pin". Điều này khiến các bên tự hỏi liệu chiến lược của Trung Quốc có thực sự "ngon" như đã hứa?
Một trong những lý do lớn nhất khiến các nước châu Âu "vỡ mộng" là thâm hụt thương mại giữa họ và Trung Quốc ngày càng... "phình to".
Tại Ba Lan - một trong những đối tác chiến lược của Trung Quốc trong khu vực, thâm hụt thương mại đã tăng gần gấp 3 lần: từ 10,3 tỷ USD năm 2012 lên 28,4 tỷ USD năm 2018. Ơ kìa!?
Jakub Jakobowski - chuyên gia nghiên cứu tại Trung tâm Nghiên cứu phương Đông ở Warsaw phân tích: "Không có kết quả thực tế nào về việc mở rộng thị trường hay các dự án đầu tư xanh từ phía Trung Quốc, trong khi đó mới là ưu tiên của các nước Trung - Đông Âu. Do đó, các quốc gia này đều cảm thấy 'vỡ mộng' và nhận ra sự thiếu thiện chí từ phía Trung Quốc về những giải pháp 'win-win'".
Richard Turcsanyi - chuyên gia về Trung Quốc tại Đại học Palacký University ở Olomouc (Cộng hòa Séc) cho biết hầu như có rất ít dấu hiệu cho thấy sự đầu tư như đã hứa hẹn của Trung Quốc.
Trong khi đó, chuyên gia Simalcik nhận định sự khác biệt giữa 16 nước Trung - Đông Âu cũng khiến nỗ lực hợp tác giữa Bắc Kinh với các quốc gia này trong một tổ chức thống nhất trở nên khó khăn hơn, đồng thời gây chia rẽ trong chính các quốc gia này khi mỗi bên đều muốn mặc cả những lợi ích khác nhau với Bắc Kinh.
"Khối này rất chia rẽ khi bao gồm các nhóm lợi ích khác nhau: giữa các nước là thành viên và không phải thành viên EU, giữa các nước tham gia NATO và không tham gia. Các quốc gia này có trình độ phát triển kinh tế - xã hội rất khác nhau cùng với những lợi ích chính trị và kinh tế riêng", chuyên gia Simalcik đánh giá.
"Điều này khiến sự hợp tác của 16 nước trở nên phức tạp và cuối cùng chỉ đem lại lợi ích cho Trung Quốc, khi các quốc gia này cạnh tranh với nhau để thu hút sự chú ý của Trung Quốc hơn là hợp tác vì những mục tiêu chung". Drama thật!
Trung Quốc đang "khó xử" khi không ai "win" cả
Căng thẳng gia tăng giữa châu Âu và Trung Quốc cũng đang "phủ bóng" lên Hội nghị Thượng đỉnh Dubrovnik sắp diễn ra. Cuộc gặp 16+1 này được tổ chức chỉ 3 ngày sau Hội nghị Thượng đỉnh thường niên EU - Trung Quốc tại Brussels và 1 tháng sau khi Ủy ban châu Âu lần đầu tiên "gọi" Trung Quốc là "đối thủ cạnh tranh kinh tế". Ối giời ơi!
Ngoài ra, Ba Lan và Cộng hòa Séc - các thành viên EU mà Trung Quốc coi là đối tác quan trọng trong hợp tác Trung Quốc - CEEC - cũng đã "nối đuôi" một số quốc gia phương Tây khác khi loại trừ tập đoàn viễn thông Huawei của Trung Quốc khỏi mạng lưới 5G với lý do an ninh. Oops!
Các nhà quan sát cho rằng Trung Quốc có thể sẽ điều chỉnh cách tiếp cận trong hợp tác 16+1 thông qua việc điều chỉnh các hàng rào thương mại.
"Trung Quốc cần nhận ra sự thật rằng không phải tất cả các nước Trung - Đông Âu đều được lợi từ việc hợp tác này. Điều đó đòi hỏi Bắc Kinh phải dỡ bỏ các hàng rào thương mại mà các công ty CEE cần nếu họ muốn xuất khẩu sang Trung Quốc hoặc đầu tư ở đây".
Tuy nhiên, nhà phân tích Turcsanyi cho rằng quy mô của sự điều chỉnh này sẽ rất hạn chế.
"Dường như Trung Quốc và CEE không có tiếng nói chung về kinh tế, do đó những đề nghị và đòi hỏi từ 2 bên đều rất khác biệt. Cuối cùng, có rất ít triển vọng cho thấy một cơ cấu như 16+1 có thể đạt được điều gì đó đáng kể và vì thế những sự điều chỉnh có thể chủ yếu chỉ liên quan đến hình thức và nhằm thu hút truyền thông".
Nguồn: soha.vn