MochiBobo5067
New member
Từ khi túi tiền dày lên, Trung Quốc có vẻ đang "flex" sức mạnh bằng cách cứng rắn hơn hẳn trong chính sách đối ngoại, khá giống với vibe của đế chế Nhật Bản hồi xưa đó các bạn ơi!
Thời gian qua, Trung Quốc liên tục căng thẳng với nhiều nước là chuyện ai cũng biết. Với Nhật Bản thì họ đưa tàu "khoe hàng" gần quần đảo Senkaku/Điếu Ngư liên tục 111 ngày từ 14/4 đến 3/8/2020 luôn á!
Trung Quốc chỉ chịu giảm áp lực lên Nhật Bản khi có bão nhiệt đới Hagupit xuất hiện thôi. Trong khi điều tàu qua đó, họ còn đồng thời "quẩy" với Mỹ ở Biển Đông, với Đài Bắc (Trung Quốc) ở eo biển Đài Loan, và với Ấn Độ ở vùng biên giới Ấn-Trung nữa chứ! Drama khắp nơi luôn!
Những động thái này của Trung Quốc trông có vẻ đang follow kịch bản của Nhật Bản thời hậu Minh Trị Duy tân đấy nhé!
## Học thuyết Monroe kiểu Nhật Bản là gì?
Giống Trung Quốc, Nhật Bản thế kỷ 19 cũng từng yếu về chính trị và lạc hậu về kinh tế, không đủ sức đẩy lùi ảnh hưởng của phương Tây. Nhưng plot twist là Nhật Bản có cách chơi khác hẳn!
Vào đầu thế kỷ 20, trong khi Trung Quốc vẫn "đứng hình", Nhật Bản đã bắt đầu hiện đại hóa từ trước năm 1900, xây dựng nền "kinh tế công nghiệp" thành công và giữ vững "đế chế" của mình theo tác giả William Beasley trong cuốn sách "Japanese Imperialism, 1894–1945".
Học giả Dale Copeland giải thích rằng giới tinh hoa Nhật Bản lúc đó support chiến lược "hai trụ cột song song" là "nước giàu, binh mạnh" và "thúc đẩy sản xuất" để đuổi kịp các ông lớn như Anh, Pháp, Đức. Mục tiêu quốc gia của họ là công nghiệp hóa và tăng trưởng kinh tế full lực!
Sang thế kỷ 20, ý tưởng về Học thuyết Monroe kiểu Nhật Bản bắt đầu nổi lên. Theo báo cáo của CIA, người Nhật có sự đồng thuận cao rằng người châu Âu và Mỹ đã đẩy các nước châu Á xuống vị thế nửa thuộc địa. Suy nghĩ chung của phe cứng rắn Nhật Bản lúc đó là phải xóa sạch ảnh hưởng chính trị phương Tây khỏi Đông Á và "toàn bộ khu vực này nên được tổ chức dưới sự kiểm soát chính trị của Nhật Bản".
Thực tế thì khẩu hiệu của Học thuyết Monroe Nhật Bản là "châu Á dành cho người châu Á". Học giả George Blakeslee viết trên Foreign Affairs rằng chính sách này ngầm hiểu là "quyền lãnh đạo của Nhật Bản ở Viễn Đông" đó!
## "8 góc thế giới chung một mái nhà" - tham vọng level max!
Chương trình "bành trướng" của Nhật Bản tiếp tục khi Pháp và Hà Lan sụp đổ năm 1940, tạo cơ hội cho Tokyo chiếm các căn cứ châu Âu ở châu Á. Ngay sau đó, theo báo cáo CIA, Nhật Bản lập ra "vùng ảnh hưởng Đồng Thịnh vượng" Đại Đông Á (GEA), áp dụng Học thuyết Monroe Nhật Bản ở quy mô lớn hơn nhiều.
Kết hợp ý tưởng hợp tác kinh tế, Tokyo còn thành lập Bộ GEA trong bộ máy chính quyền. Tokyo định nghĩa chính sách này là "một trật tự quốc tế dựa trên thịnh vượng chung" nghe cũng fancy đấy!
Gerald Haines giải thích động cơ chính của GEA là "bảo đảm Đông Á phục vụ lợi ích kinh tế của Nhật Bản". Theo tác giả Ethel Dietrich, hàng hóa xuất khẩu Nhật Bản lúc đó ngày càng bị các rào cản thương mại phương Tây chặn lại.
Để đảm bảo nguồn cung nguyên liệu thô ổn định và có thị trường cho sản phẩm của mình, Nhật Bản muốn tạo một khối các quốc gia liên kết về kinh tế - thương mại, có khả năng chống chịu áp lực kinh tế từ bên ngoài, giống như hệ thống của Anh Quốc và Mỹ. Học thuyết Monroe Nhật Bản chính là nền tảng hoàn hảo cho chính sách GEA của Tokyo!
## Trung Quốc đang đi đúng con đường của Nhật xưa? ️
Lịch sử châu Á có vẻ đang "replay" đấy các bạn! Giống Nhật Bản, Trung Quốc hiện nay là case điển hình về việc có power nhờ giàu có, và sự giàu có này đến từ thương mại. Trung Quốc từng chịu "bách niên quốc sỉ" dưới sự chi phối của phương Tây, còn bị Nhật Bản xâm lược lúc đang nội chiến nữa.
Mãi đến 1978 thì nhà lãnh đạo Đặng Tiểu Bình mới mở cửa Trung Quốc với thế giới và cải cách theo định hướng thị trường, cho phép kinh tế tư nhân phát triển.
Theo Nicholas Lardy trên Financial Times, khu vực tư nhân trở thành động lực thúc đẩy nền kinh tế Trung Quốc vì các công ty này đóng góp đáng kể vào "sản lượng, việc làm, và tăng trưởng xuất khẩu khổng lồ của Trung Quốc" đấy!
Khi giàu lên nhờ tăng trưởng kinh tế, Trung Quốc cũng bắt đầu có những dấu hiệu quen thuộc như quá khứ. Tương tự Nhật Bản xưa, Trung Quốc hiện tại đang thực hiện phiên bản "Học thuyết Monroe" của riêng mình ở Biển Hoa Đông và Biển Đông. Ví dụ từ 2013, Trung Quốc thực hiện nhiều hoạt động cải tạo (phi pháp) ở quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, xây dựng (trái phép) nhiều cơ sở quân sự bất chấp phán quyết Tòa trọng tài quốc tế bác bỏ hoàn toàn cái gọi là "đường lưỡi bò" của Trung Quốc ở Biển Đông.
Các động thái này của Trung Quốc nhằm đạt được mưu đồ lớn, giúp họ kiểm soát (phi pháp) ở cấp độ chiến thuật và chiến dịch với Biển Đông, từ đó thao túng đáng kể các nền kinh tế phương Đông và các nước quanh Biển Đông thông qua việc ngăn hoạt động hàng hải từ Singapore đi Nhật Bản.
Nỗ lực kiểm soát Biển Hoa Đông và Biển Đông của Trung Quốc cũng nhằm tạo điều kiện tái thống nhất Đài Loan vào đại lục, dùng nơi này làm bàn đạp đẩy ảnh hưởng của Mỹ và phương Tây ra khỏi châu Á.
Trong khuôn khổ chiến lược này, Trung Quốc đã xây dựng lực lượng lưỡng cư để thách thức "ưu thế của Mỹ tại châu Á". Mục tiêu chủ yếu không chỉ là phóng chiếu sức mạnh ra xa từ đại lục, mà còn tăng cường khả năng "lấy lại Đài Loan".
Nguồn: soha.vn