DauSweet7059
New member
Chuyện Đô đốc Trịnh Hòa có đặt chân đến châu Phi trước người Bồ Đào Nha hay không thì vẫn còn drama, nhưng việc Trung Quốc giờ đã thành đối tác kinh tế số 1 của châu Phi thì ai cũng phải gật đầu công nhận rồi!
**Ai mới thực sự là người "mở khóa" châu Phi?**
Sách vở vẫn hay kể chuyện các nước châu Âu khai phá châu Phi từ giữa thế kỷ 15. Nhưng mà plot twist là nhiều tài liệu cho thấy Trung Quốc đã "qua mặt" họ từ trước đó rồi đấy!
Từ năm 2009, Trung Quốc đã vượt mặt Mỹ, trở thành đối tác thương mại lớn nhất của châu Phi với kim ngạch khủng nhất 220 tỷ USD (năm 2014) và đang hướng tới mục tiêu 400 tỷ USD vào năm 2020. Đỉnh không nói nhiều!
Những lần giao lưu đầu tiên giữa Trung Quốc và châu Phi bắt nguồn từ đầu thế kỷ 15 qua 3 chuyến đi đến Sừng châu Phi của nhà hàng hải huyền thoại Trịnh Hòa (1418-1433), mang theo cả đống quà của Vua Vĩnh Lạc triều Minh.
Sử sách Trung Quốc còn ghi lại 3 lần Nhà nước Mogadishu (Somalia ngày nay) cử sứ thần sang Trung Quốc từ 1916-1923, tạo nên những mối bang giao đầu tiên giữa Trung Quốc và châu Phi. Sau đó thì châu Phi bước vào giai đoạn bị thực dân hóa, chịu ảnh hưởng từ châu Âu, Ả-rập, Ấn Độ... và gần như mất liên lạc trực tiếp với Trung Quốc luôn
Sau khi Trung Quốc giải phóng năm 1949 và các nước châu Phi giành được độc lập, quan hệ Trung Quốc-châu Phi sang trang mới, dựa trên ý thức hệ, tập hợp lực lượng thế giới thứ ba chống thực dân, đế quốc, phương Tây, đoàn kết Nam-Nam (Hội nghị 3 châu lục Á-Phi-Mỹ Latinh tại Cuba 1966).
Từ những năm 1950, Đảng Cộng sản Trung Quốc bắt đầu thiết lập quan hệ, ủng hộ cả vật chất lẫn tinh thần một số phong trào giải phóng chống thực dân ở châu Phi (Cameroon, Angola...). Quan hệ chính trị được đẩy mạnh từ sau Hội nghị Á-Phi 1955, một số nước châu Phi sớm giành được độc lập (Ai Cập, Algeria...) thiết lập quan hệ ngoại giao với Trung Quốc.
Năm 1960, Tổng thống Guinea Sekou Toure là lãnh đạo cấp cao châu Phi đầu tiên thăm chính thức Trung Quốc. Cuối 1963 đầu 1964, Thủ tướng Chu Ân Lai thăm 10 nước châu Phi mới giành độc lập nhằm tăng cường ảnh hưởng của Trung Quốc tại châu lục, đặc biệt với các lực lượng cánh tả (Algeria, Mali).
Giai đoạn này, châu Phi là một trong những địa bàn trọng tâm trong chính sách đối ngoại Trung Quốc để ngăn chặn sự công nhận Đài Loan và vận động ủng hộ CHND Trung Hoa thay thế Đài Loan đại diện cho Trung Quốc tại Liên hợp quốc (LHQ) năm 1971.
Trung Quốc hỗ trợ tài chính, cơ sở hạ tầng và quân sự cho một số nước Đông Phi gần gũi về ý thức hệ như Tanzania, Zambia... và các nước Phong trào Không liên kết như Ai Cập, với các công trình khủng: tuyến đường sắt Tazara nối Tanzania và Zambia, đập thủy điện Aswan cho Ai Cập (cùng Liên Xô)...
Từ 1978, sau khi ban hành chính sách cải cách kinh tế, Trung Quốc có xu hướng tập trung phát triển trong nước và mở cửa với phương Tây, sự quan tâm về chính trị với châu Phi trở nên chill hơn.
Đầu thập niên 1990, sau khi Liên Xô sụp đổ, quan hệ Trung Quốc-châu Phi comeback trở lại, đánh dấu bằng chuyến thăm 6 nước châu Phi của Chủ tịch Giang Trạch Dân và có bài phát biểu tại Tổ chức Liên minh châu Phi OAU (tiền thân của Liên minh châu Phi AU) năm 1996 với "Đề xuất 5 điểm" để phát triển quan hệ hợp tác lâu dài, thực chất giữa Trung Quốc và châu Phi, tạo tiền đề cho sự hình thành chính sách châu Phi của Trung Quốc những năm 2000.
**Chiến lược "going out/going global" xịn sò**
Từ những năm 2000, cùng với sự tăng trưởng vượt bậc của kinh tế Trung Quốc, hợp tác Trung Quốc-châu Phi được đẩy mạnh về mọi mặt trên cơ sở chính sách going out/going global.
Về chính trị, Trung Quốc tăng cường củng cố vai trò dẫn dắt tại châu Phi, cạnh tranh với các nước lớn, đồng thời lôi kéo sự ủng hộ của các nước châu Phi nhằm loại trừ ảnh hưởng và cô lập Đài Loan.
Gần đây, Trung Quốc thúc đẩy thêm các khái niệm về "cộng đồng chung vận mệnh Trung Quốc-châu Phi", "quan hệ quốc tế kiểu mới", nhấn mạnh liên kết tự nhiên giữa Trung Quốc, nước đang phát triển lớn nhất, với châu Phi, tập hợp đông đảo nhất của các nước đang phát triển.
Để thực hiện mục tiêu này, Trung Quốc duy trì thường xuyên các chuyến thăm cấp cao tới châu Phi: Chủ tịch Tập Cận Bình đã 9 lần thăm châu Phi, Ngoại trưởng Trung Quốc thăm châu Phi hàng năm dịp đầu năm mới liên tục trong 28 năm và đón hơn 100 lượt lãnh đạo cấp cao các nước châu Phi thăm Trung Quốc. Chăm chỉ quá trời quá đất!
Qua đó, Trung Quốc củng cố hợp tác song phương với các nước và đến nay đã thiết lập cơ chế đối tác/đối thoại chiến lược toàn diện/chiến lược với nhiều nước châu Phi và Đối tác Đối thoại chiến lược với AU. Châu Phi cũng là nguồn ủng hộ quan trọng với các vấn đề quốc tế trong khuôn khổ của LHQ.
Từ năm 2000, Trung Quốc thiết lập và duy trì tổ chức 7 Diễn đàn Trung Quốc-châu Phi (FOCAC): 3 Hội nghị thượng đỉnh (HNTĐ) vào 2006, 2015 và 2018 và 4 Diễn đàn cấp Bộ trưởng, trở thành cơ chế bao trùm, điều phối quan hệ Trung Quốc và khu vực.
Tại HNTĐ FOCAC 2018, Trung Quốc cam kết tiếp tục hỗ trợ 60 tỷ USD cho châu Phi trong 3 năm tới, tập trung trên 8 lĩnh vực gồm phát triển công nghiệp, kết nối hạ tầng, hỗ trợ thương mại, phát triển thân thiện với môi trường, đào tạo nhân lực, y tế, giao lưu nhân dân, an ninh và hòa bình. Bên cạnh FOCAC, Trung Quốc cũng thiết lập mạng lưới chính sách, cơ chế hợp tác toàn diện với châu Phi trên tất cả các lĩnh vực.
Về kinh tế, Trung Quốc thúc đẩy toàn diện hợp tác thương mại, đầu tư, tài chính, góp phần phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế trong nước, đặc biệt là nhu cầu về tài nguyên thiên nhiên, khoáng sản phục vụ sản xuất.
Hợp tác của Trung Quốc được thực hiện thông qua việc Trung Quốc dành viện trợ, vốn vay phát triển cơ sở hạ tầng thông qua các ngân hàng, quỹ tín dụng nhà nước và một số định chế tài chính mà Trung Quốc là thành viên và thường do các doanh nghiệp nhà nước, nhân công của Trung Quốc thực hiện.
Đổi lại, Trung Quốc giành được nhiều hợp đồng mua, khai thác năng lượng, khoáng sản của các nước châu Phi nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển trong nước (thường được gọi là mô hình đổi hạ tầng lấy tài nguyên - trade deal kiểu mới đây rồi! ).
Từ 2013, Trung Quốc đề xuất Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI) với nhiều dự án về cơ sở hạ tầng quy mô khủng kết nối các lợi ích kinh tế tại châu Phi với hành lang kinh tế Á-Âu của Trung Quốc. Đến nay đã có 9 nước châu Phi tham dự và hơn 20 nước đang đàm phán.
Tại HNTĐ FOCAC 2018, Trung Quốc và các nước châu Phi nhất trí kết nối BRI với việc thực hiện Kế hoạch 2063 về phát triển của AU, Kế hoạch 2030 về phát triển bền vững của LHQ và các chiến lược phát triển quốc gia của châu Phi.
**Vừa là đối tác, vừa là... chủ nợ**
Hiện Trung Quốc trở thành đối tác thương mại, đầu tư lớn của châu Phi, đồng thời cũng là chủ nợ lớn nhất của châu lục (chiếm khoảng 14% tổng nợ của châu lục). Ối dồi ôi!
Trong bối cảnh chi phí sản xuất, giá bất động sản và nhân công trong nước tăng nhanh, Trung Quốc cũng dần chuyển đổi năng lực sản xuất dư thừa và phân công lại chuỗi sản xuất sang các nước kém phát triển tại châu Phi, khuyến khích các doanh nghiệp (DN) tư nhân, chủ yếu là các DN vừa và nhỏ, đầu tư sang châu Phi.
Cùng với sự gia tăng ảnh hưởng chính trị, kinh tế, Trung Quốc đẩy mạnh hợp tác về quân sự, an ninh với khu vực, tham gia vào các hoạt động gìn giữ hòa bình, giải quyết xung đột, xây dựng cấu trúc an ninh khu vực.
Tháng 7/2018, Trung Quốc lần đầu tiên tổ chức Diễn đàn An ninh và Quốc phòng Trung Quốc-châu Phi với sự tham gia của đại diện cấp cao quân đội 50 nước châu Phi. Xuất khẩu vũ khí của Trung Quốc sang châu Phi (2013-2017) tăng 55%. 2/3 nước châu Phi hiện sử dụng vũ khí, trang thiết bị quân sự của Trung Quốc. Trung Quốc cũng cam kết hỗ trợ AU thành lập Lực lượng Thường trực, tham gia tập trận, tuần tra chung...
Từ 2017, Trung Quốc đã đưa vào hoạt động căn cứ quân sự đầu tiên tại Djibouti (cạnh căn cứ của Mỹ và Pháp), chủ động đề xuất tham gia giải quyết xung đột tại Nam Sudan và căng thẳng biên giới giữa Djibouti–Eritrea (dù chưa đạt nhiều kết quả). Trung Quốc là nước cung cấp tài chính lớn thứ 2 cho ngân sách gìn giữ hòa bình của LHQ, chỉ sau Mỹ, đóng góp 2.600 quân tại 6 Phái bộ gìn giữ hòa bình của LHQ tại châu Phi.
Trung Quốc cũng tăng cường truyền bá văn hóa, sức mạnh mềm để xây dựng sự gắn kết, ảnh hưởng lâu dài tại châu Phi. Số lượng sinh viên châu Phi theo học tại Trung Quốc liên tục tăng, đến nay đã vượt 200.000 người. Wow!
Ngày nay có thể bắt gặp công dân Trung Quốc tại khắp châu Phi: từ công trường xây dựng, trung tâm mua sắm, cửa hàng bán lẻ ven đường cho đến các tòa chung cư hay trụ sở cơ quan công quyền của Chính phủ hay của chính Tòa Trụ sở của Liên minh châu Phi hoành tráng tại thủ đô Addis Ababa của Ethiopia cũng do Trung Quốc xây tặng và giúp vận hành luôn!
Kiều dân Trung Quốc tại châu Phi có lúc đã lên tới hàng triệu người. Thậm chí có những khu Chinatown đậm màu Trung Hoa mà bảng biển, cửa hiệu đều ghi tiếng Hoa nha!
Nguồn: soha.vn