KhoaiMai6373
New member
Ở thành phố Nantong của Trung Quốc, cảnh tượng các cụ già làm bảo vệ nhà máy, điều hành tạp hóa, rửa bát đĩa, phục vụ ở quán ăn, cày ruộng cải... đang trở nên quen thuộc đến lạ lùng.
Tiếng chuông cảnh báo đã điểm
Nantong từng flex nhẹ với danh hiệu "cái nôi công nghiệp hóa hiện đại Trung Quốc", nơi những nhà máy dệt đầu tiên của nước này được xây dựng từ những năm 1890. Tuy nhiên, đến những năm 1990, vinh quang xưa cũ bắt đầu lụi tàn khi quá trình đô thị hóa ở các thành phố lân cận như Tô Châu và Thượng Hải "hút máu" người dân địa phương rời đi ầm ầm. Giờ đây, thành phố này đang già đi với tốc độ chóng mặt
Nantong hiện là thành phố "già" nhất Trung Quốc về mặt nhân khẩu học luôn nha! Theo Tổng điều tra dân số quốc gia năm 2020, người từ 60 tuổi trở lên chiếm tới 30% trong tổng số 7,7 triệu dân - gần gấp đôi mức trung bình toàn quốc là 18,7%.
Nantong không chỉ là cái nhìn vào quá khứ mà còn là một "spoiler" cho tương lai của cả Trung Quốc đó.
Tại Rudong, một quận ở Nantong, tình hình còn căng hơn với 39% dân số trên 60 tuổi. "Giới trẻ bây giờ không thích làm chân tay nữa. Các em muốn lên thành phố lớn làm việc", bà Wang Qiao chia sẻ trong khi dọn bàn tại một quán ăn ở Rudong. Bà Wang và đồng nghiệp đều đã ngoài 70 tuổi rồi
Đến năm 2035, ước tính có khoảng 400 triệu người ở Trung Quốc từ 60 tuổi trở lên, chiếm 30% dân số, theo dự đoán của chính phủ.
Tháng 1 vừa rồi, Tổng Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc thông báo dân số Trung Quốc đã giảm mạnh xuống còn 1,412 tỷ người vào năm 2022.
Nhiều chuyên gia cho biết, đây là "karma" của chính sách một con, và ảnh hưởng đối với nền kinh tế Trung Quốc sẽ còn kéo dài lắm.
Các nhà lãnh đạo Trung Quốc đang ngày càng lo sốt vó về tỷ lệ sinh giảm. Tỷ lệ sinh của Trung Quốc giảm xuống dưới 1,1 vào năm 2022 trong khi tỷ lệ 2,1 mới là con số cần thiết để duy trì dân số.
Tình trạng giảm sinh hiện nay bắt nguồn từ chính sách một con được đưa ra vào năm 1980 và kết thúc vào năm 2016. Song song với cải cách kinh tế, chính sách một con nhằm hạn chế quy mô nhưng nâng cao "chất lượng" dân số Trung Quốc.
Năm 2016, chính sách một con được nới lỏng để cho phép sinh hai con. Sau khi cuộc điều tra dân số năm 2020 gióng lên hồi chuông cảnh báo, tỷ lệ này tiếp tục được nới lên 3 con. Dù vậy, đa số các cặp vợ chồng vẫn chọn sinh một con và tỷ lệ gia tăng dân số tự nhiên tiếp tục rớt. Các cặp vợ chồng cũng trì hoãn việc sinh con nữa.
Bất ổn kinh tế cũng là một yếu tố "đổ thêm dầu vào lửa": Ít người kết hôn hơn do chi phí sinh hoạt cao ngất ngưởng
Các nhà chức trách Trung Quốc đã tung ra nhiều biện pháp "câu kéo", bao gồm thưởng tiền mặt và tăng thời gian nghỉ có lương cho người kết hôn để thúc đẩy tỷ lệ sinh.
"Tiền thưởng thậm chí không đủ mua sữa bột luôn", một bà mẹ họ Yang ở Thâm Quyến cho biết. Yang có một cô con gái 4 tuổi và không có ý định sinh thêm con. "Có thể các biện pháp này có thể thuyết phục được một số gia đình nhưng với những nơi có mức sống cao, không ai sinh con chỉ vì số tiền ít ỏi đó đâu", cô nói thẳng.
Các nhà nhân khẩu học cũng cho biết, tỷ lệ sinh ở Nhật Bản và Hàn Quốc không tăng dù có những ưu đãi tương tự.
Yun Zhou, một nhà nhân khẩu học Trung Quốc tại Đại học Michigan, cho biết việc tăng dân số thông qua các cưỡng chế ngầm hoặc cưỡng chế rõ ràng không phải là giải pháp. Thay vào đó, nên quan tâm đến phúc lợi thực sự.
Trung Quốc có đi vào "thập kỷ mất mát" như Nhật Bản không?
Với dân số giảm vào năm ngoái, Trung Quốc đã chính thức gia nhập câu lạc bộ các nền kinh tế lớn của châu Á có chung xu hướng này. Nhật Bản và Hàn Quốc là những quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất thế giới, trong đó Hàn Quốc có tỷ lệ sinh thấp nhất hành tinh.
Dựa trên case study của các quốc gia châu Á gặp phải thách thức tương tự, sự suy giảm dân số của Trung Quốc sẽ tác động mạnh lên hệ thống kinh tế. Ví dụ, ở Nhật Bản, vấn đề này đã dẫn đến thiếu lao động, tiêu dùng chậm lại, sản xuất đình trệ, thâm hụt ngân sách lớn hơn...
Theo Nikkei Asia, "thập kỷ mất mát" của Nhật Bản với tình trạng giảm phát bắt đầu sau khi bong bóng thị trường bất động sản vỡ vào năm 1991, một phần do dân số già bùng phát.
Các chuyên gia chỉ ra độ lệch chỉ 15-20 năm giữa Nhật Bản và Trung Quốc về mặt nhân khẩu học: dân số trong độ tuổi lao động bắt đầu giảm vào năm 2015 ở Trung Quốc so với năm 1995 ở Nhật Bản; sự suy giảm dân số bắt đầu vào năm 2022 ở Trung Quốc so với năm 2008 ở Nhật Bản.
"Cấu trúc dân số của Trung Quốc hiện nay tương tự như của Nhật Bản vào khoảng năm 1990, khi Nhật Bản bước vào thời kỳ suy thoái dài hạn," Chi Hung Kwan, thành viên cao cấp tại Viện nghiên cứu thị trường Nomura, chỉ ra.
Trung Quốc phải đối mặt với những thách thức tương tự như Nhật Bản, với số người trong độ tuổi lao động ít hơn trong dài hạn và chi phí an sinh xã hội tăng vọt.
Tuy nhiên, ở Nhật, tình trạng lão hóa xảy ra khi đất nước tương đối thịnh vượng rồi. Lauren Johnston, phó giáo sư tại Trung tâm Nghiên cứu Trung Quốc tại Đại học Sydney, cho biết: "Nhật Bản già đi sau khi đã giàu có".
Nhưng Trung Quốc sẽ phải đối mặt với vấn đề dân số trong hoàn cảnh kinh tế rất khác: Chưa phải là quốc gia thu nhập cao, dân số giảm có thể là "cái đinh" đối với tăng trưởng kinh tế vì một lượng lớn người về hưu sẽ gây ra thiếu hụt lực lượng lao động nghiêm trọng.
Vấn đề là nếu không có mạng lưới an sinh tốt như Nhật Bản, tình trạng nghèo đói của người già ngày càng gia tăng sẽ trở thành bài toán khó nhằn
Nhiều người về hưu lớn tuổi ở Trung Quốc phụ thuộc vào tiền trợ cấp hưu trí nhà nước như một nguồn thu nhập quan trọng sau nhiều năm làm việc với mức lương thấp.
Ông Gu, tỉnh Sơn Đông, nghỉ hưu ở tuổi 60 sau gần 4 thập kỷ đưa đón công nhân sản xuất đến một nhà máy địa phương. Ông đã hi vọng sẽ tiết kiệm đủ tiền từ khoản trợ cấp để lo cho việc học của các cháu và đảm bảo cuộc sống tốt đẹp cho chúng.
Đối với ông Gu, số tiền chưa đến 3.000 nhân dân tệ (436 USD) nhận được hàng tháng từ lương hưu nhà nước chỉ đủ trang trải sinh hoạt tại một quận nhỏ ở Sơn Đông. Số tiền còn lại khá ít ỏi.
"Lương hưu của tôi ít quá, vì vậy tôi vẫn muốn tìm việc làm thêm nếu có cơ hội", ông Gu nói.
Quá trình đô thị hóa và dòng người lao động nhập cư đổ về các thành phố lớn để kiếm cơ hội việc làm cũng đồng nghĩa với việc các chính quyền nông thôn có ít người đóng tiền vào các chương trình hưu trí địa phương hơn.
Sự suy giảm dân số trong độ tuổi lao động có khả năng làm giảm tốc độ tăng trưởng của Trung Quốc khoảng 1 điểm phần trăm mỗi năm từ năm 2035 đến năm 2050, Tomoyuki Fukumoto, giáo sư tại Đại học Kinh tế và Đại học Osaka, dự đoán.
Trong nhiều năm, Trung Quốc đã tận dụng nguồn lao động giá rẻ để trở thành cường quốc kinh tế và công xưởng của thế giới. Điều này sắp phải thay đổi rồi.
Như đã xảy ra ở Nhật Bản, các nhà sản xuất có thể bắt đầu "chạy khỏi" đất nước từ từ, dẫn đến vòng luẩn quẩn: nhu cầu trong nước giảm và đầu tư trong nước ít hơn. Đồng thời, sẽ có ít việc làm hơn và sự sụt giảm hơn nữa trong tiêu dùng cá nhân cũng như đầu tư kinh doanh.
Thay đổi dân số sẽ định hình tình trạng kinh tế và tăng trưởng trong tương lai của Trung Quốc cũng như vai trò của Trung Quốc trong toàn bộ chuỗi cung ứng toàn cầu, Su Yue, Nhà kinh tế trưởng Trung Quốc tại Economist Intelligence Unit cho biết.
Các nhà sản xuất đã tìm kiếm những nơi bên ngoài Trung Quốc như Việt Nam, Bangladesh và Ấn Độ để có lao động rẻ hơn.
Trung Quốc sẽ phải chuyển từ sản xuất giá trị thấp lên chuỗi giá trị cao hơn, hướng tới những người lao động có tay nghề skilled hơn, đầu tư vào các lĩnh vực như khoa học và công nghệ có thể tạo ra cơ hội tăng trưởng mới
Nguồn: kenh14.vn