Thế giới thuốc lá nung nóng (TLNN) đang có những drama cực căng trên toàn cầu nè! Trung Quốc vừa chính thức bắt đầu xây dựng tiêu chuẩn quốc gia bắt buộc cho sản phẩm này. Còn bên kia bờ Đại Tây Dương, FDA Mỹ cũng vừa quyết định gia hạn chỉ định "Sản phẩm thuốc lá Điều chỉnh mức độ nguy cơ – Giảm thiểu phơi nhiễm với các chất có hại (MRTP)" cho một số sản phẩm TLNN sau khi nghiên cứu kỹ lưỡng.
Trung Quốc chuẩn bị "làm luật" cho thuốc lá nung nóng
Lộ trình xây dựng và ban hành tiêu chuẩn cho TLNN ở Trung Quốc dự kiến kéo dài tầm 22 tháng, không phải chơi đùa đâu nha!
Giai đoạn lấy ý kiến công khai sẽ diễn ra từ ngày 7/4 đến 7/5/2026. Động thái này nhằm tạo ra một khung quản lý rõ ràng, chặt chẽ hơn khi chính thức hợp pháp hóa sản phẩm này trên thị trường nội địa.
Nhìn ra thế giới thì hiện chưa có một "chuẩn mực chung" nào cho TLNN cả, nhưng nhiều quốc gia và tổ chức đã tạo ra những khung tham chiếu quan trọng. WHO thông qua Công ước khung về Kiểm soát thuốc lá (FCTC) và nhóm kỹ thuật TobReg cung cấp phương pháp đo lường khí hơi aerosol của TLNN, đánh giá thành phần và mức độ phơi nhiễm làm cơ sở khoa học cho các nhà quản lý.
Mỹ áp dụng chuẩn khoa học cho TLNN thông qua quy trình PMTA và chỉ định MRTP của FDA, yêu cầu data chi tiết về hóa học, độc tính và tác động sức khỏe cộng đồng. EU quản lý TLNN theo Chỉ thị Quản lý Sản phẩm thuốc lá (TPD), tập trung vào minh bạch thành phần, kiểm nghiệm khí thải và cảnh báo sức khỏe. Anh và Nhật Bản cũng có bộ tiêu chuẩn kỹ thuật riêng để kiểm soát an toàn sản phẩm. Các khung này đang trở thành tài liệu tham khảo hot để các chính phủ xây dựng chính sách phù hợp.
FDA: Có bằng chứng khoa học về khả năng giảm nguy cơ đó nha!
Quyết định gia hạn của FDA Mỹ diễn ra trong bối cảnh các sản phẩm này ghi nhận nhiều tiến triển đáng chú ý, song song với lo ngại ngày càng tăng xung quanh thuốc lá điện tử (TLĐT).
Giải thích cho quyết định này, FDA cho biết các nghiên cứu khoa học cho thấy việc chuyển đổi hoàn toàn từ thuốc lá điếu truyền thống sang TLNN được FDA thẩm định khoa học giúp giảm đáng kể mức độ phơi nhiễm của cơ thể với các chất hóa học có hại hoặc có tiềm năng gây hại.
Điểm đáng chú ý là FDA tái khẳng định rằng, ngay cả khi chưa có nghiên cứu dịch tễ học dài hạn, các bằng chứng khoa học hiện có vẫn cho thấy cơ sở hợp lý về khả năng giảm đáng kể và có thể đo lường được tỷ lệ mắc bệnh hoặc tử vong ở người sử dụng thuốc lá.
Qua quá trình rà soát, FDA xác định các bằng chứng khoa học mới nhìn chung phù hợp với dữ liệu đã được xem xét trong hồ sơ MRTP ban đầu, qua đó tiếp tục củng cố kết luận về giảm phơi nhiễm, cũng như kỳ vọng các sản phẩm này có thể mang lại lợi ích cho sức khỏe cộng đồng.
Trong khuôn khổ quản lý thuốc lá của FDA Mỹ, MRTP là một cơ chế đặc biệt, đóng vai trò quan trọng trong việc giải thích bản chất của quyết định này.
MRTP (Modified Risk Tobacco Product – Sản phẩm Thuốc lá điều chỉnh mức độ nguy cơ) của FDA cho phép một sản phẩm thuốc lá được phép kinh doanh kèm công bố "giảm nguy cơ" hoặc "giảm phơi nhiễm (với các chất có hại lên cơ thể)", nhưng chỉ khi nhà sản xuất cung cấp được bằng chứng khoa học xác đáng.
Theo quy định, FDA không mặc định MRTP là "an toàn", mà đánh giá liệu việc sử dụng sản phẩm đó, so với thuốc lá điếu truyền thống, có giúp giảm đáng kể mức độ tiếp xúc với các chất độc hại và có khả năng mang lại lợi ích cho sức khỏe cộng đồng nói chung hay không, bao gồm cả người không sử dụng thuốc lá.
Để được cấp hoặc gia hạn MRTP, doanh nghiệp phải nộp hồ sơ khoa học rất nghiêm ngặt, bao gồm dữ liệu hóa học, nghiên cứu sinh học, hành vi người dùng và tác động đến sức khỏe. FDA có quyền giám sát, thu hồi hoặc không gia hạn nếu các bằng chứng mới không còn đáp ứng tiêu chí.
Một số quốc gia đang siết chặt thuốc lá điện tử
Ở chiều ngược lại, một số quốc gia đang có xu hướng siết chặt hoặc tiến tới cấm hoàn toàn TLĐT. Tại Indonesia, Cơ quan Phòng chống Ma túy Quốc gia (BNN) đã đề xuất đưa nội dung cấm TLĐT vào dự thảo Luật Ma túy và Thuốc hướng thần, sau khi ghi nhận tình trạng buôn bán và phân phối ma túy gia tăng.
Malaysia cũng có động thái tương tự. Trước lo ngại về tác động tiêu cực với thanh thiếu niên, TLĐT đang được đưa vào lộ trình xem xét cấm hoàn toàn, dự kiến triển khai vào cuối năm 2026. Trong khi đó, Vương quốc Anh đã chính thức cấm bán TLĐT dùng một lần từ ngày 1/6/2025 như một phần trong chiến lược kiểm soát thuốc lá và bảo vệ môi trường.
Tại Argentina, mới đây Thượng nghị sĩ Beatriz Luisa Ávila cũng trình Thượng viện dự luật thiết lập khung quản lý TLNN và TLĐT, nhằm dỡ bỏ lệnh cấm hiện hành. Dự luật đề xuất các quy chuẩn kỹ thuật đối với sản phẩm, bao gồm áp mức trần hàm lượng nicotine, hắc ín (tar) và carbon monoxide; đồng thời hạn chế về quảng cáo, phân phối và quy định cảnh báo sức khỏe, ghi nhãn.
TLNN và TLĐT khác nhau như thế nào?
Theo WHO, TLNN và TLĐT là hai nhóm sản phẩm hoàn toàn khác biệt luôn nha! TLĐT sử dụng dung dịch lỏng và có thiết kế mở, cho phép người dùng tự ý pha trộn hoặc bổ sung các chất khác, từ đó phát sinh nhiều rủi ro do việc sử dụng sai mục đích.
Ngược lại, TLNN chỉ sử dụng thuốc lá với cấu trúc hệ thống khép kín, được thiết kế theo tiêu chuẩn của nhà sản xuất, qua đó hạn chế đáng kể nguy cơ bị can thiệp, sử dụng sai thiết kế và các rủi ro phát sinh ngoài ý định ban đầu.
Nhìn chung, các diễn biến tại Mỹ, Trung Quốc và nhiều khu vực cho thấy xu hướng của thế giới trong việc từng bước đưa TLNN vào khuôn khổ quản lý hoàn chỉnh dựa trên cơ sở khoa học và tiêu chuẩn kỹ thuật. Trong bối cảnh chưa có tiêu chuẩn toàn cầu thống nhất, các bộ tiêu chuẩn và khung kỹ thuật hiện có như hệ thống đánh giá của FDA, khung FCTC của WHO hay tiêu chuẩn kỹ thuật của Anh đang được nhiều quốc gia tham khảo trong quá trình xây dựng chính sách. Điển hình như Philippines đã chọn áp dụng mô hình tham chiếu từ Anh để kiểm soát an toàn và chất lượng sản phẩm.
Nguồn: svvn.tienphong.vn