Thị trường lao động Trung Quốc đang "căng như dây đàn" khi tỷ lệ thất nghiệp giới trẻ có thể lên tới 46,5% Hậu quả là nhiều trường đại học phải "cầm tay chỉ việc" ép sinh viên kiếm job trước khi nhận bằng để còn báo cáo chỉ tiêu lên trên!
Tại lễ tốt nghiệp Trường đại học khoa học công nghệ Chongquing (CMCST) ở miền Tây Nam Trung Quốc tháng 6/2023, những câu nói sáo rỗng kiểu "hãy theo đuổi ước mơ" đã bị thay bằng lời nhắn nhủ "real" hơn hẳn.
"Các bạn đừng kén chọn công việc nữa, cơ hội đang dần mất đi đấy", Chủ tịch hội học sinh Huang Zongming phát biểu trước hơn 9.000 sinh viên tốt nghiệp - nghe mà thấy nặng nề luôn á
Theo New York Times (NYT), số lượng sinh viên tốt nghiệp kỷ lục năm nay ở Trung Quốc đổ ra thị trường lao động khiến tình hình càng thêm "crisis".
Làn sóng chấn chỉnh các ngành kinh tế của chính quyền Bắc Kinh đã làm giảm số lượng việc làm cho giới trẻ và tạo ra nguy cơ bất ổn nghiêm trọng trong nền kinh tế-xã hội Trung Quốc.
Báo cáo chính thức tháng 6/2023 cho thấy tỷ lệ thất nghiệp nhóm tuổi 16-24 ở Trung Quốc đạt kỷ lục 21,6% - tức là cứ 5 bạn thì 1 bạn "ngồi chơi xơi nước" Trong khi đó, tỷ lệ thất nghiệp của nhóm tuổi 25-49 chỉ khoảng 4,1% thôi.
Nhiều chuyên gia dự đoán tỷ lệ thất nghiệp giới trẻ tháng 7 sẽ còn cao hơn khi lượng fresh grad tràn vào thị trường lao động.
Thậm chí theo giáo sư kinh tế Zhang Dandan của Đại học Bắc Kinh, con số thực tế có thể còn "kinh khủng" hơn do Trung Quốc mới chỉ thống kê những người thất nghiệp "chủ động tìm việc" thôi.
Điều này khác hẳn cách tính của Mỹ - khi họ đếm toàn bộ những lao động có khả năng làm việc nhưng đang thất nghiệp, dù có chủ động tìm việc hay không.
Theo giáo sư Zhang, tỷ lệ thất nghiệp giới trẻ Trung Quốc có thể lên tới... 46,5% luôn!
Trên tạp chí Caixin được trích dẫn bởi Nikkei Asian Review, vị giáo sư này ước tính khoảng 16 triệu thanh thiếu niên Trung Quốc đã tự động "rút lui" khỏi thị trường lao động để sống cuộc đời "Nằm thẳng" (Lying Flat) - tức là bỏ luôn tham vọng sự nghiệp, chỉ làm nhàn nhã đủ sống qua ngày thôi
Chính những "chiến binh nằm thẳng" này không hề được tính vào số liệu thất nghiệp chính thức hiện nay đâu nhé!
Thậm chí tờ Fortune còn cho hay nhiều trường hợp bố mẹ chấp nhận "trả lương" cho con để ở nhà chăm sóc gia đình, làm "đứa con toàn thời gian" (Full Time Children) luôn - nghe fancy ghê
Theo NYT, nền kinh tế Trung Quốc đã bùng nổ suốt 30 năm qua khiến ngày càng nhiều người dân theo học đại học để tìm cơ hội việc làm tốt hơn. Số lượng sinh viên cao đẳng, đại học ở Trung Quốc đã tăng mạnh từ 754.000 năm 1992 lên 10,1 triệu người năm 2022.
Năm nay, tổng số sinh viên tốt nghiệp dự kiến là 11,6 triệu người - kỷ lục luôn!
Nghịch lý thay, nền kinh tế Trung Quốc lại đang "hãm phanh" và tạo nên những cú sốc lớn.
Việc chính quyền Bắc Kinh chấn chỉnh hàng loạt mảng kinh tế như bất động sản, công nghệ, giáo dục... tuy có lợi ích lâu dài nhưng cũng ảnh hưởng đến khả năng cung ứng việc làm, khiến tỷ lệ thất nghiệp giới trẻ tăng gấp đôi trong 4 năm qua.
Đầu năm 2020, tập đoàn công nghệ nổi tiếng Alibaba bị chính phủ điều tra, khiến hãng này phải sa thải 11.000 nhân viên (tương đương 5% nhân sự) vào năm ngoái.
Rồi những ngành từng tuyển dụng nhiều như bất động sản, gia sư, nhân viên công nghệ... đều "chịu trận" hết
Chưa dừng lại ở đó, việc ngày càng nhiều bạn trẻ Trung Quốc học cao hơn khiến họ "kén chọn" hơn về cơ hội việc làm, trong khi nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới lại chưa thể tạo đủ công việc chất lượng cao cho số lượng lao động này.
Thêm nữa, dịch bệnh cũng khiến mọi chuyện trở nên khó khăn hơn. Báo cáo của Goldman Sachs cảnh báo giới trẻ là đối tượng dễ "tổn thương" nhất khi nền kinh tế đi xuống vì thiếu kinh nghiệm so với lao động lớn tuổi.
Trước tình hình "bão táp" đó, chính phủ Trung Quốc đang cố hết sức để xử lý. Bộ giáo dục Trung Quốc đã cảnh báo các trường đại học rằng nếu tỷ lệ sinh viên có việc làm của trường nào thấp hơn 60% trong 2 năm liên tiếp thì sẽ bị... đóng cửa luôn!
Tại tỉnh Hunan, phòng giáo dục địa phương yêu cầu các trường đại học lên giải trình nếu có hơn 20% sinh viên phải làm part-time hoặc freelance sau tốt nghiệp.
Ngoài ra do phần lớn các trường đại học Trung Quốc được tài trợ bằng ngân sách nhà nước nên chính quyền Bắc Kinh có thể "siết" rất chặt thông qua phân bổ ngân sách để đạt mục tiêu.
Tất nhiên mục tiêu ban đầu của chính quyền Bắc Kinh là động viên giới trẻ không kén chọn việc làm và chấp nhận chịu khó, chịu khổ để vươn lên. Thế nhưng theo NYT, khi ngay cả kỳ thi công chức cũng cực kỳ khó hiện nay thì không dễ để sinh viên mới ra trường xin được việc đâu.
"Cấp trên gây áp lực lên trường, còn trường học thì gây sức ép lên nhân viên", chuyên gia tư vấn nghề nghiệp Emma Zhu của một trường đại học thuộc tỉnh Zhejiang ngao ngán chia sẻ.
Cô Zhu cho biết công việc của mình giờ là đến các công ty "van xin" họ nhận nhiều sinh viên mới tốt nghiệp hơn, đồng thời hối thúc các bạn trẻ nộp hồ sơ nhận được lời mời việc làm trước khi tốt nghiệp để còn báo cáo KPI
Theo South China Morning Post (SCMP), chính điều này đã khiến nhiều trường đại học "làm giả số liệu" để đạt chỉ tiêu, khiến tỷ lệ thất nghiệp thực tế trong giới trẻ Trung Quốc cao hơn so với báo cáo chính thức.
"Tôi nghĩ tình hình thất nghiệp thực tế của giới trẻ Trung Quốc tệ hơn số liệu chính thức khi các trường đại học cố tình làm giả báo cáo. Nhiều trường hợp các trường còn đề nghị tuyển dụng chính sinh viên của mình để đạt thành tích báo cáo cho cấp trên", giáo sư Henry Gao của Đại học quản trị Singapore (SMU) nói với SCMP.
Trên sàn thương mại điện tử Taobao, nhiều dịch vụ cung cấp "chứng nhận mời làm việc giả" có đóng dấu và số đăng ký cho sinh viên mới tốt nghiệp chỉ với 17 USD để làm giả báo cáo - thậm chí còn nhận cả cuộc gọi kiểm tra của nhà trường và Bộ giáo dục hoặc cung cấp cả hồ sơ nếu cần
Tình hình nghiêm trọng đến mức Bộ giáo dục Trung Quốc đã cam kết sẽ bắt đầu điều tra và trừng phạt những trường hợp làm giả số liệu.
Cô Lucia Xu, một sinh viên 22 tuổi cho biết mình đã nộp hồ sơ lời mời nhận việc giả của một hãng xây dựng cho nhà trường để tránh sự hối thúc liên tục. Thực tế là cô Xu đang tập trung ôn thi và chẳng có thời gian tìm việc nào hết.
"Nếu bạn không nộp hồ sơ đã nhận được lời mời làm việc thì nhà trường sẽ thường xuyên hối thúc bạn. Càng gần ngày tốt nghiệp thì họ càng gây áp lực nhiều hơn", cô Xu tâm sự với NYT.
Nguồn: soha.vn