Bác Trump lúc nào cũng hứa hẹn với dân Mỹ là sẽ giải quyết mọi thứ - từ thâm hụt ngân sách, giảm giá đồ ăn cho đến tăng việc làm. Hồi tháng 9 tại Savannah, bang Georgia, ông còn tuyên bố sẽ "chuyển cả ngành công nghiệp" về Mỹ luôn: "Các bạn sẽ thấy hàng loạt nhà máy rời Trung Quốc về Pennsylvania, rời Hàn Quốc về North Carolina, rời Đức về chính Georgia này đây."
Nhưng thực tế thì... lời hứa này khó xíu à Thay vào đó, có một quốc gia đang chuẩn bị "ăn to" từ chính sách của bác Trump - và đó chính là Việt Nam nha!
Jason Miller, giáo sư quản lý chuỗi cung ứng tại đại học bang Michigan, Mỹ nhận định thẳng: "Những gì trước đó được sản xuất và lắp ráp tại Trung Quốc, giờ chúng sẽ được chuyển sang lắp ráp ở Việt Nam. Những dây chuyền sản xuất các sản phẩm ấy chắc chắn sẽ không được đưa về đất Mỹ."
Từ nhiệm kỳ đầu của Trump, các "ông lớn" như Apple, Foxconn, Intel đã dần dịch chuyển sang Việt Nam để đa dạng hóa sản xuất rồi. Mới hai tháng trước thôi, SpaceX cũng công bố đầu tư 1.5 tỷ USD vào VN luôn. Ngay cả Trump Organization cũng có thương vụ bất động sản cao cấp 1.5 tỷ USD ở Việt Nam nữa kìa
Giờ đây, Việt Nam đang ở vị thế cực kỳ ngon để hưởng lợi từ quan điểm "anti-China" của chính quyền Mỹ, đặc biệt nếu nhanh tay hoàn thiện các quy định để doanh nghiệp dễ điều chỉnh chuỗi cung ứng.
So với các đối thủ khu vực như Ấn Độ, VN có mấy điểm cực mạnh:
Thứ nhất, xây dựng môi trường kinh doanh thân thiện với doanh nghiệp qua các quy định siêu nhanh.
Thứ hai, vị trí địa lý "xịn sò" - có tận 3 cảng biển trong top 50 đông đúc nhất thế giới: Cảng Sài Gòn, Hải Phòng và Cái Mép - Thị Vải, Bà Rịa Vũng Tàu. Việc sát biên giới Trung Quốc cũng giúp giao thương dễ dàng hơn.
Quan trọng nhất là VN có hiệp định thương mại tự do với EU - chỉ có 2 quốc gia châu Á đạt được (VN và Singapore thôi nhé). Trong khi Ấn Độ vẫn đang đàm phán dở dang.
Mình cũng đang cải thiện cơ sở hạ tầng cực nhanh. Ngày 3/7/2024, Nghị định 80/2024/NĐ-CP cho phép doanh nghiệp mua bán điện trực tiếp với đơn vị phát điện năng lượng tái tạo. Apple và Samsung đã ra tuyên bố ủng hộ quy định này luôn
Dạo gần đây Trump liên tục đe dọa sẽ đánh thuế khủng: 25-100% với hàng Mexico, 60% với hàng Trung Quốc, còn với các nước khác (trong đó có VN) là 20%.
Một giáo sư ĐH Indiana gợi ý: "Việt Nam cần ưu tiên những công ty có khả năng lôi kéo công ty khác về. Nếu ưu tiên Apple, sẽ có cả chuỗi cung ứng muốn ở gần nhà máy lắp ráp Apple, giúp VN thâm nhập công nghệ cao. Thay vì chỉ giày dép, may mặc, VN hoàn toàn có thể nhắm tới công nghệ sinh học, AI và bán dẫn."
Từ chỗ chỉ làm may mặc, giày dép cho Nike và adidas, đến những năm 2000, các tập đoàn công nghệ bắt đầu để ý đến nguồn lao động giá rẻ và chính sách thương mại tự do của VN. Samsung, LG, Intel lần lượt vào đầu tư. Kết quả là từ 2004 đến 2024, kim ngạch xuất khẩu VN-Mỹ tăng gấp 3 lần, chỉ xếp sau Trung Quốc, Mexico và EU thôi
Nhiệm kỳ đầu của Trump, khi hàng Trung Quốc như máy giặt, pin mặt trời bị đánh thuế năm 2018, sản xuất không về Mỹ mà chỉ dịch chuyển sang Việt Nam, Thái Lan, Malaysia và Ấn Độ.
Tháng 5/2020, Apple bắt đầu chuyển lắp ráp AirPods sang VN. Vài tháng sau, Foxconn cũng khởi động lắp ráp iPad và MacBook ở đây theo yêu cầu của Apple.
Theo Ủy ban thương mại quốc tế Hoa Kỳ, từ 2018 đến 2019, doanh số thiết bị điện tử nhập từ VN vào Mỹ tăng gần gấp đôi. Báo cáo 2023 của Ngân hàng Thế giới cho thấy từ 2017 đến 2022, kim ngạch nhập khẩu từ Trung Quốc giảm thì từ VN tăng đúng tỷ lệ nghịch luôn.
Giáo sư kinh tế học Pablo Fajgelbaum của ĐH Los Angeles, California nhận xét: "Đây là một trong những quốc gia đã thành công trong việc tận dụng lợi thế từ cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung, xét về thâm nhập thị trường Mỹ, ít nhất là ở những năm đầu."
Theo giáo sư Fajgelbaum, vì VN không chỉ tăng xuất khẩu sang Mỹ mà còn ra cả thế giới, nên với chênh lệch thuế quan giữa Trung Quốc và VN, sẽ ngày càng nhiều công ty chuyển dây chuyền sản xuất sang đây.
Tháng trước, Maersk mở kho ngoại quan đầu tiên tại Hải Phòng (nơi lưu hàng không phải đóng thuế) với Amazon Việt Nam là một trong những khách hàng đầu tiên. Đầu tháng 11, Lego cho biết nhà máy 1 tỷ USD ở Bình Dương gần hoàn tất, đầu 2025 sẽ vận hành
Nguồn: tinhte.vn