Câu chuyện từ một thị trấn nhỏ xinh ở Nhật Bản đang khiến cả nước phải học hỏi về cách "dụ" người ta sinh con để chống lại nạn già hóa dân số đấy!
Hồi xưa khi vợ chồng anh Katsunori và chị Kaori Osaka có bé đầu lòng, họ đang sống trong căn hộ chật như hộp diêm ở Nagoya - thành phố 2 triệu dân ở miền trung Nhật.
Giống bao cặp vợ chồng trẻ khác, họ cố gắng nuôi con nhưng rồi cũng phải thở dài: sống ở thành phố lớn với lương ít ỏi, mọi thứ đắt đỏ, nuôi con kiểu gì cho đủ? Cuối cùng họ quyết định bỏ phố về quê luôn.
Anh Katsunori tâm sự: "Khi ở độ tuổi 20-30, thực sự không đủ tiền để sống trong không gian rộng rãi tại thành phố. Chúng tôi biết rằng, nếu muốn có nhiều con hơn, chắc chắn không thể làm được".
14 năm sau, hai vợ chồng chuyển đến Nagi - quê hương của anh Katsunori. Thị trấn nông nghiệp ở phía tây Nhật Bản này giờ đang là điểm sáng trong cuộc chiến tăng tỷ lệ sinh của cả nước đấy!
Với dân số chỉ khoảng 6 ngàn người, Nagi khác hẳn Nagoya. Nơi đây không gian thoải mái, ít người, đủ chỗ để nuôi đàn con nhỏ té le. Nhưng đây chưa phải điểm ngon nhất đâu nhé! Chính quyền thị trấn Nagi còn trả tiền thật cho các cặp vợ chồng chăm chỉ đẻ con nữa cơ!
Cụ thể là họ sẽ nhận được 879 USD cho con đầu lòng, tiếp theo là 1.335 USD cho đứa thứ hai và tận 3.518 USD cho đứa thứ năm chào đời luôn á!
Chính sách "xịn sò" này của Nagi đã bắt đầu từ năm 2004 rồi. Không chỉ vậy, Nagi còn tung ra nhiều đặc quyền khác như trợ cấp, tiêm chủng miễn phí, học phí... để "dụ dỗ" các gia đình sinh thêm con trong bối cảnh dân số Nhật đang già nua dần.
Trong khu phố nơi gia đình Osaka sinh sống, hầu hết các cặp vợ chồng đều có ba con hoặc nhiều hơn. Điều này khiến Nagi thực sự trở thành "outlier" đặc biệt trong bức tranh dân số Nhật Bản.
Từ năm 2005 đến 2014, tỷ lệ sinh của thị trấn đã tăng gấp đôi từ 1,4 lên 2,8 luôn! Tuy từ đó đến nay có giảm nhẹ xuống 2,39 nhưng vẫn cao hơn hẳn mức trung bình toàn nước Nhật là 1,46. Quá xịn!
Dân số Nhật Bản đang sụt giảm nghiêm trọng quá trời quá đất
Nhật Bản bắt đầu suy giảm dân số từ những năm 1970 rồi. Số liệu từ Bộ Y tế và Lao động Nhật Bản cho biết trong năm 2017, chỉ có chưa đầy 950 ngàn em bé được sinh ra trong khi số người chết đã tăng lên 1,3 triệu người.
Theo chính phủ Nhật, tổng dân số nước này hiện là 127 triệu người và trẻ em chỉ chiếm 12,3%, so với 18,9% ở Mỹ, 16,8% tại Trung Quốc và 30,8% ở Ấn Độ. Đến năm 2065, dân số Nhật dự kiến sẽ giảm xuống chỉ còn 88 triệu người thôi. Nghiêm trọng thật!
Giáo sư kinh tế tại ĐH Meiji, Tokyo cho biết, các chính sách của chính phủ đã gây khó khăn cho các cặp đôi trong việc cân bằng sự nghiệp với cuộc sống gia đình. Hầu hết cả nam lẫn nữ đều trì hoãn hôn nhân để tập trung sự nghiệp trước. Ước tính trong năm 2015, số người Nhật chưa kết hôn ở tuổi 50 đạt tới 23,37% đối với nam và 14,06% đối với nữ.
Tuy nhiên theo Kato, yếu tố quan trọng khiến các cặp đôi ngại sinh con là vì họ là dân nhập cư từ vùng nông thôn lên thành phố. Họ phải sống trong các căn hộ chật chội và chi phí sinh hoạt đắt cắt cổ. Ai mà dám chào đón thành viên mới trong hoàn cảnh này chứ? Khoảng cách chi phí sinh hoạt giữa thành phố lớn và vùng nông thôn là quá xa luôn á!
Các chính sách kích thích sinh con của Nhật chưa đủ hấp dẫn hay sao?
Từ những năm 1990, Nhật Bản đã đưa ra các chính sách kích thích tăng tỷ lệ sinh, ví dụ như tăng cường dịch vụ chăm sóc trẻ, cải thiện nhà ở.
Năm 2017, chính phủ Nhật đã công bố gói chi khoảng 18 tỷ USD để mở rộng hệ thống trường mầm non miễn phí cho trẻ em từ 3-5 tuổi và trẻ dưới 2 tuổi dành cho các gia đình thu nhập thấp, đồng thời giảm thời gian chờ ở các trung tâm trông giữ trẻ.
Trước đây người ta thường nghĩ phụ nữ sẽ nghỉ việc để chăm sóc gia đình. Nhưng quan niệm này đang dần thay đổi ở Nhật rồi đó!
Giáo sư tâm lý giáo dục tại Đại học Guam, ông Yukiko Inoue-Smith chia sẻ: "Cách suy nghĩ đàn ông đi làm và phụ nữ ở nhà là lối suy nghĩ truyền thống của người Nhật. Nhưng phụ nữ ở Nhật Bản giờ đây muốn giữ công việc của họ và cả người chồng cũng muốn họ làm việc để tăng thêm thu nhập cho gia đình".
Đó cũng là lý do chính phủ Nhật đang nỗ lực thông qua kế hoạch giúp phụ nữ có cơ hội làm việc bình đẳng như nam giới dù họ vẫn phải trông con.
Chỉ trong vòng 3 thập kỷ, tỷ lệ phụ nữ Nhật từ 30-34 tuổi tiếp tục là lực lượng lao động sau khi có con đã tăng từ 50% lên 75%. Tuy nhiên rõ ràng nhiều phụ nữ sau khi đi làm trở lại vẫn gặp vấn đề lương thấp hoặc khó thăng tiến.
Smith cho rằng, người cha cần đóng vai trò chăm sóc trẻ nhiều hơn để phụ nữ có thể theo đuổi sự nghiệp. Nhưng rõ ràng điều này cũng khó với chính người cha bởi họ rất sợ việc nghỉ ở nhà chăm con sẽ ảnh hưởng đến sự nghiệp và thu nhập. Vòng luẩn quẩn quá đi!
Các cặp vợ chồng cần cơ sở chắc chắn để "dám" sinh con
Nagi là một vùng đất bình yên, không có quá nhiều công ty lớn nhưng có đủ cơ sở để người dân mưu sinh. Nơi đây nổi tiếng với thịt bò và có một trung tâm sản xuất quy mô nhỏ, nơi đặt xưởng sản xuất của 19 công ty.
Cuộc sống ở đây mang đậm tính truyền thống. Hầu hết các cặp vợ chồng đều lấy nhau từ khoảng 20 tuổi và bắt đầu sinh con khoảng một vài năm sau đó. Phụ nữ sống tại đây hoặc mới chuyển đến không đánh giá cao về cơ hội thăng tiến nhưng lại tin tưởng nơi này giúp họ cân bằng được giữa công việc và cuộc sống gia đình.
Tại đây có tới 70% phụ nữ vẫn tiếp tục công việc hàng ngày như giáo viên, nhân viên văn phòng ngay cả sau khi sinh con. Xịn không nào!
Thị trấn Nagi cũng dành một phần ngân sách hàng năm để mở rộng các dịch vụ chăm sóc trẻ. Thậm chí nhiều quan chức thị trấn từng chấp nhận mức lương thấp để dành tiền phục vụ cho trẻ em. Tận tâm thế này thì ai mà không cảm động!
Kozue Kobayashi, một bà mẹ 30 tuổi chuyển từ TP Okayama đến Nagi khẳng định, cô đánh giá cao về cách làm của thị trấn và dịch vụ chăm sóc trẻ ở nơi đây. Kobayashi không còn phải lo về vấn đề chăm trẻ nữa và có thể dành nhiều thời gian cho công việc và các hoạt động khác. Sướng ghê ha!
Nagatoshi Ishiura, một quan chức từ thị trấn Shouji lân cận đánh giá cao cách làm của Nagi. Ông cho rằng, đây là tấm gương để thị trấn của ông và cả nước Nhật có thể noi theo.
Có thể thấy bên cạnh chính sách thân thiện và phù hợp với các bậc cha mẹ, việc thay đổi thái độ và cách nhìn nhận trong xã hội cũng rất quan trọng. Chính sự tổng hòa của những giải pháp trên đã góp phần nâng tỷ lệ sinh ở Nagi lên đỉnh cao!
Những kỳ vọng về việc phụ nữ bỏ việc để về nhà chăm con đã không còn trong suy nghĩ của cộng đồng dân cư ở Nagi nữa. Hơn hết việc chọn làm mẹ đang dần trở thành một lựa chọn cá nhân hơn là nghĩa vụ bắt buộc với đất nước.
Câu chuyện của Kaori là vậy nhưng cô không muốn đứa con sau này cũng ở lại đây. Cô khẳng định muốn thấy con gái rời Nagi và ra ngoài kia khám phá thế giới rộng lớn hơn. Tâm hồn tự do thật đấy!
Cuối cùng có thể khẳng định, Nagi là mô hình gương mẫu cho cả nước Nhật có thể học tập và góp phần tăng tỷ lệ sinh, tránh tình trạng già hóa dân số ngày càng tăng ở quốc gia Đông Á này.
Nguồn: kenh14.vn