Chính nhạc sĩ Trịnh Công Sơn từng tự hỏi: "Tôi là ai? Là ai? Là ai?". Hai bộ phim mới nhất của đạo diễn Phan Gia Nhật Linh, đặc biệt là Em Và Trịnh, cố trả lời câu hỏi này. Nhưng phải nói thật là... bức chân dung mà phim đưa ra lại quá mờ nhạt và đáng quên luôn á
Trước tiên thì mình sẽ không bàn về việc hình tượng nhạc sĩ họ Trịnh trên phim có "real" hay không theo nghĩa sát với đời thật nha. Trong điện ảnh, "thật" là phải mang đến cảm giác chân thực cho người xem, theo góc nhìn của phim. Mà góc nhìn của phim lại đến từ các phân tích, đánh giá và kết luận của biên kịch. Biên kịch giỏi thì nhân vật càng sâu sắc, đáng tin, càng "có hồn" và có sức sống lâu dài trong lòng khán giả. Có một thuật ngữ gọi là "độ dày" để miêu tả sự chân thực này đó.
Một tips cơ bản khi viết kịch bản về nhân vật là phải tập trung vào kỹ năng của họ. Đặc biệt quan trọng khi đó là nghệ sĩ, vận động viên hay những người có nghề nghiệp đặc biệt. Bởi vì kỹ năng nghề nghiệp là cách tốt nhất để nhân vật thể hiện bản thân và tương tác với thế giới xung quanh. Với Trịnh Công Sơn nói riêng, các thính giả qua nhiều thế hệ đã có hình dung về ông qua những ca khúc huyền thoại ông viết rồi.
Tiếc là Trịnh Công Sơn trong Em và Trịnh khai thác yếu ớt quá về yếu tố tài hoa của vị nhạc sĩ, từ đó lạc lối luôn trong việc xây dựng nhân vật Kịch bản phim hiểu về tài hoa một cách đơn giản là được gợi cảm hứng rồi lập tức ra nhạc, như cảnh Trịnh viết Diễm Xưa chỉ sau một lần gặp nàng thơ. Nhưng tại sao Diễm Xưa lại phảng phất nỗi u buồn và khao khát yêu thương khác biệt như vậy? Nếu chỉ là nhớ nhung nam nữ thanh xuân thôi, sao lại có câu "Ngày sau sỏi đá cũng cần có nhau" đầy khắc khoải thế kia?
Đó là lúc cần đến các chi tiết cuộc sống cho thấy góc nhìn nhân sinh của Trịnh. Ông đến với âm nhạc như thế nào và âm nhạc có ý nghĩa gì với ông. Các suy nghĩ hiện sinh phảng phất trong nhạc ông đến từ đâu. Ông gặp khó khăn gì khi viết nên những tác phẩm ấy... Đó là những điều khán giả muốn biết và muốn hiểu. Thế nhưng, Trịnh trong phim xuất hiện khi đã là Trịnh rồi, không có lớn lên, không có trưởng thành. Các bản nhạc cứ thế tuôn ra như có sẵn, với tần suất dày đặc đến mức không còn quý nữa. Quá nhiều thành ra... quá ít là vậy đó
Chỉ có một cảnh duy nhất liên quan đến nghề nghiệp khá đáng chú ý, là khi ông nói "Anh e âm nhạc đã bỏ anh rồi...". Nhưng sau đó chi tiết này hoàn toàn bị "bỏ rơi". Vậy âm nhạc có thật đã bỏ ông hay không, và nguyên nhân là gì? Chúng ta không bao giờ biết được.
Em và Trịnh kể lại các chuyện tình nổi tiếng, trải dài từ những năm 50 đến 90 thế kỷ trước của Trịnh Công Sơn. Khán giả được chứng kiến các nàng thơ đi qua đời ông, mỗi người đều quen thuộc với khán giả theo những cách riêng. Cô gái xinh đẹp Bích Diễm đã thành bất tử qua bài hát Diễm Xưa. Dao Ánh, em gái của Diễm, là mối tình sâu đậm được ghi lại trong hơn 300 bức thư của Trịnh, từng xuất bản với tựa Thư tình gửi một người. Dĩ nhiên không thể thiếu nữ ca sĩ đã gắn liền tên tuổi với Trịnh Công Sơn không thể tách rời: Khánh Ly Ngoài ra còn có hai nàng thơ khác ở hai đầu thời gian là Thanh Thúy và Michiko, nhưng mờ nhạt hơn.
Âm nhạc và tình yêu là hai khía cạnh làm nên con người Trịnh Công Sơn. Thất bại trong việc miêu tả tài hoa của Trịnh, Em và Trịnh tiếp tục "vấp ngã" ở yếu tố lãng mạn nữa. Phim gần như diễn lại bằng hình ảnh từ các tư liệu mà thiếu vắng những sáng tạo đáng giá, các bước chuẩn bị cần thiết. Ví dụ như cảnh phim Trịnh bước theo Diễm dưới làn mưa Huế, lẽ ra rất lãng mạn nếu biên kịch dành thời gian trước đó để xây dựng bối cảnh và mối quan hệ. Thế nhưng với biểu cảm quá đà của Avin Lu và cách xử lý chưa ổn của đạo diễn, cảnh phim này có phần... "sến" Nhất là khi Dao Ánh xuất hiện và Trịnh liền đưa mắt ngắm nghía, chàng nhạc sĩ trẻ bỗng tạo cảm giác của một anh "creepy" bám đuôi lăng nhăng ấy.
Vấn đề lớn nhất của kịch bản là không đưa ra được lý do, động lực cho các chuyện tình này. Trịnh chỉ đơn giản là "nhìn và yêu" gần như ngay lập tức. Tất nhiên chuyện tình sét đánh vào thời thanh xuân của Trịnh là chuyện bình thường, nhất là với giới nhạc sĩ vốn đa tình. Nhưng để Trịnh có cảm tình với hai người một lúc thì hơi "trời ơi" Khi bị Diễm từ chối, Trịnh cũng gần như không buồn một giây nào trước khi chuyển qua Dao Ánh. Sự hời hợt trong tình yêu trên phim lại không khớp với những suy tư sâu sắc trong nhạc ông, dẫn đến độ chênh lệch về hình tượng quá lớn.
Càng về sau, Trịnh càng thụ động trong các mối quan hệ. Ông gần như không có quyết định và hành động gì, mà cứ để những người tình đến rồi đi trong đời. Trên phim, Trịnh không có các đụng chạm trần tục, nhưng cũng thiếu luôn các sẻ chia về tâm hồn. Những lời tự sự trong thư là không đủ làm "nhiên liệu" cho tình yêu đâu nha. Các mối quan hệ, từ sâu đậm như Dao Ánh đến gần gũi như Khánh Ly, dần trôi tuột đi chẳng có lời giải thích. Ở mối tình với Michiko, Trịnh lại hiện lên như một người bội bạc với người đã ở bên an ủi khi ông cần nhất. Khó mà cảm thông và yêu mến một con người như thế
Từ sự thụ động trong tình yêu, tương tự là mối liên hệ với Trịnh và gia đình. Lẽ ra phải góp phần quan trọng trong việc hình thành con người cá nhân và con người nghệ thuật của nhạc sĩ, gia đình chỉ xuất hiện lướt qua. Một lần nữa, phim thiếu vắng các cảnh sinh hoạt, tương tác giữa anh chị em, mẹ và con ở mức độ sâu sắc cần thiết. Vai người mẹ chỉ dùng để lấy nước mắt nhưng không hiệu quả. Khán giả không hề thấy bà "hút thuốc, đánh bài" lần nào trong phim, làm sao họ có thể cảm động được chứ?
Suốt bộ phim, có cảm giác như Trịnh Công Sơn luôn ở trong một chiếc hộp vô hình. Ông không chạm vào ai và chẳng ai chạm được vào ông. Những hỉ nộ ái ố thường tình như không hiện diện trong ông vậy. Có lẽ ekip làm phim muốn miêu tả một chân dung Trịnh cũng phiêu diêu, "ở trọ trần gian" như chính âm nhạc của ông. Dù vậy, đó không phải là chất liệu phù hợp cho điện ảnh rồi. Cách tiếp cận vụng về của Em và Trịnh lại càng khiến chân dung ông càng lúc càng mờ nhạt, cho đến khi gần như trống rỗng trong những khung hình và màu sắc lung linh.
Avin Lu là thất bại lớn về mặt diễn xuất lẫn khâu casting của phim luôn Ngay từ trailer anh đã không cho thấy bất kỳ tiềm năng nào, và khi xem phim còn "flop" hơn. Có những diễn viên chỉ cần xuất hiện trên màn ảnh là ta phải "ồ" lên: Nhân vật đây rồi! Avin đã không làm được điều đó. Avin còn không có nổi một cảnh "bùng nổ" nào mặc dù xuất hiện nhiều.
Từ một bộ phim có lẽ mang ý tôn vinh, Em và Trịnh lại gây tác dụng ngược về hình ảnh Trịnh Công Sơn. Những người yêu Trịnh không tìm thấy hình ảnh, dù chỉ phảng phất, của vị nhạc sĩ đã gắn bó bấy lâu nay. Còn những ai muốn trả lời câu hỏi Trịnh "là ai, là ai, là ai" một cách sâu sắc và chân thực, có lẽ phải chờ một thời gian nữa. Một bộ phim khác. Giai đoạn khác. Trình độ khác của điện ảnh Việt Nam
Trịnh Công Sơn và cuộc đời đã tha thứ cho nhau rồi, nhưng có lẽ khán giả yêu nhạc Trịnh sẽ khó tha thứ cho bộ phim này lắm...
Nguồn: kenh14.vn