Nôn ói là chuyện "cơm bữa" ở các bé rồi, nhưng đôi khi nó lại là dấu hiệu của bệnh cấp tính đấy các bạn ơi! Vì vậy, ba mẹ cần phải để mắt kỹ các dấu hiệu nguy hiểm để xử lý kịp thời nhé
1. Tại sao trẻ lại nôn ói?
Nôn ói là hiện tượng "đồ ăn thức uống trong bụng bị đẩy ra ngoài qua miệng" do dạ dày co bóp phối hợp với cơ bụng và thành ngực làm việc team. Nguyên nhân thì đa dạng lắm luôn! Nếu bé vẫn khỏe re và chỉ nôn một tí thức ăn thôi thì có thể do bé ăn/uống hơi "quá tay" và nôn phần dư ra thôi. Hoặc bé stress quá ở trường hay ở nhà cũng có thể nôn luôn đấy
Một số nguyên nhân bệnh lý phải biết:
• Viêm dạ dày ruột do virus (hay gặp nhất luôn nha)
• Ngộ độc thức ăn (đồ ăn để lâu bị nhiễm khuẩn đó)
• Viêm dạ dày ruột do vi khuẩn (thường không nặng lắm)
• Ho, cảm, nhiễm trùng đường hô hấp (bé hay nôn sau khi ho dữ dội)
• Viêm tai, viêm ruột thừa, nhiễm trùng tiết niệu
• Tắc ruột, lồng ruột, hẹp môn vị... đều có thể gây nôn ói ở trẻ
Tùy độ tuổi mà nguyên nhân khác nhau nha:
Trẻ sơ sinh và nhũ nhi (dưới 12 tháng): Ba mẹ dễ bị confused giữa "trớ sữa do trào ngược" và "nôn thật sự" vì một số bé trớ sữa nhiều và mạnh kinh khủng luôn
• Nôn mạnh có thể là dấu hiệu của bệnh nặng, cần khám ngay! Nguyên nhân có thể do tắc nghẽn hoặc hẹp dạ dày (hẹp môn vị) hay tắc ruột.
• Bé cũng có thể nôn do nhiễm trùng ở ruột hay các nơi khác. Đặc biệt, bé dưới 3 tháng tuổi mà sốt từ 38ºC trở lên thì phải đi khám ngay, có nôn hay không cũng vậy nha!
Trẻ trên 12 tháng tuổi: Nguyên nhân phổ biến nhất là nhiễm trùng đường tiêu hóa, thường do virus. Nôn thường xuất hiện đột ngột và hết nhanh trong 24 giờ. Bệnh thường đi kèm: nôn, tiêu chảy, sốt và đau bụng
Nhiễm trùng tiêu hóa có thể xảy ra sau khi ăn đồ bẩn hoặc bé ngậm đồ vật nhiễm khuẩn. Bệnh lây lan nhanh lắm, vệ sinh sạch sẽ, đặc biệt là rửa tay sẽ giúp phòng bệnh đấy!
Một số bệnh khác gây nôn ói: Trào ngược dạ dày - thực quản, bệnh loét, tắc ruột, nhiễm trùng hệ thần kinh trung ương.
2. Nhận diện các bệnh gây nôn ở trẻ
Rất khó phân biệt viêm dạ dày ruột do virus/vi khuẩn với ngộ độc thức ăn vì khởi phát giống nhau kinh: Bé có thể nôn ồ ạt 5-30 phút/lần trong 1-12 giờ đầu Nhưng vẫn có vài dấu hiệu để phân biệt:
Nhiễm virus: Bệnh khởi phát đột ngột, bé nôn, sốt cao và đau bụng. Nôn có thể kéo dài 12-72 giờ (3 ngày). Tiêu chảy thường xuất hiện ngày đầu hoặc ngày thứ hai.
Ngộ độc thức ăn: Bệnh xuất hiện 2-12 giờ sau khi ăn đồ ăn kém chất lượng. Bé thường không sốt. Nôn xuất hiện vài giờ sau khi ăn nhà hàng hay đi picnic và thường không kéo dài quá 12 giờ. Có thể có hoặc không có tiêu chảy. Nếu bé sốt cao hoặc nôn kéo dài hơn 12 giờ thì khả năng cao không phải ngộ độc đâu!
Nhiễm trùng tiết niệu: Nếu bé sốt cao vài ngày và thỉnh thoảng nôn kèm, đi tiểu thấy đau rát hoặc nước tiểu có mùi khó chịu thì cần nghĩ đến nguyên nhân này.
Tắc ruột: Xuất hiện khi ruột bị xoắn, tuy hiếm nhưng nguy hiểm và cần cấp cứu gấp! Triệu chứng then chốt là đau bụng dữ dội. Các dấu hiệu bao gồm:
• Đau bụng đột ngột
• Nôn ra mật xanh vàng
• Thường là nôn vọt (không bắt buộc)
• Đau bụng dữ dội liên tục hoặc từng cơn
• Không đại tiện
• Bé nhợt nhạt, vã mồ hôi
• Tình trạng ngày càng nặng hơn
Lồng ruột: Nôn ở trẻ dưới 4 tuổi có thể là biểu hiện của lồng ruột và cần cấp cứu. Bé thường co chân về phía bụng, người nhợt nhạt. Có thể có máu trong phân, phân lỏng.
Hẹp phì đại môn vị: Ở bé 3-5 tuần tuổi, nếu đột nhiên bắt đầu nôn dữ dội nhiều lần thì cần cảnh giác! Những bé này lặp đi lặp lại chu kỳ bú - nôn - đói. Cần đưa bé đi khám ngay. Bệnh này cần phẫu thuật nhưng bé có thể phục hồi hoàn toàn nha!
3. Chăm sóc trẻ nôn ói tại nhà
Khi thấy bé có biểu hiện nôn ói, ba mẹ cần theo dõi sát sao xem có tình trạng mất nước không nhé!
Dấu hiệu mất nước nhẹ:
• Môi khô nhẹ, khát nước
• Trẻ mất nước nhẹ chưa cần khám ngay nhưng cần theo dõi tiếp
Dấu hiệu mất nước nặng hơn (cần đi khám ngay):
• Môi khô, khóc không có nước mắt
• Không tiểu trong vòng 6 giờ
• Mắt trũng
Chế độ chăm sóc:
• Chế độ ăn: Tiếp tục cho bé ăn đồ dễ tiêu, tiếp tục bú mẹ nếu đang bú
• Bù nước: Dùng dung dịch Oresol vì an toàn, rẻ, hiệu quả, dễ dùng. Dung dịch Oresol không gây ói mà còn giúp phòng ngừa và điều trị mất nước nữa! Nếu bé không chịu uống hay nôn ngay sau khi uống thì phải theo dõi sát các triệu chứng mất nước nặng hơn nha.
Lưu ý về vệ sinh: Nôn ói thường do virus, vi trùng dễ lây nên cẩn thận khi chăm bé, tránh lây cho người chăm sóc, gia đình và bạn bè. Rửa tay thường xuyên và để bé ở nhà cho đến khi hết nôn ói 24 giờ nhé!
4. Đưa trẻ đi khám ngay nếu có những dấu hiệu này
• Bé nôn dịch mật (xanh) hoặc máu (đỏ hoặc nâu)
• Nôn ói ở trẻ sơ sinh
• Trẻ nhỏ nôn ói kéo dài hơn 24 giờ
• Bé không ăn hoặc uống được trong vài giờ
• Có mất nước: Môi khô, khóc không có nước mắt, không tiểu trong vòng 6 giờ
• Đau bụng nhiều kèm sốt > 38.4ºC hơn 3 ngày hoặc ngay khi sốt > 39ºC
• Bé mệt mỏi, lừ đừ, ngủ gà hoặc quấy khóc bất thường
Nguồn: soha.vn