Nhim013362
New member
Từ năm 1899 đến giờ, trục quay của Trái Đất đã "lệch hướng" khoảng 34 feet (tầm 10,4 mét) luôn! Và plot twist là: 1 phần nguyên nhân là do... chính con người chúng ta đấy, qua các hoạt động khai thác môi trường và biến đổi khí hậu.
Các nhà khoa học đã phá án và tìm ra được hung thủ gây ra hiện tượng này rồi nè. Cụ thể, 1/3 lý do là do băng tan và nước biển dâng cao, đặc biệt là ở Greenland - nơi bị ảnh hưởng nặng nề bởi biến đổi khí hậu do hoạt động của con người.
Thêm 1/3 nữa là do diện tích đất mở rộng khi các sông băng tan chảy và lộ ra những dải đất mới. Còn 1/3 cuối cùng? Đó là do sự thay đổi từ từ của quyển mantle - lớp phủ giữa siêu dày của Trái Đất.
Surendra Adhikari, nhà khoa học hệ thống Trái Đất từ Phòng thí nghiệm phản lực đẩy của NASA ở Pasadena, California cho biết: "Chúng tôi đã cung cấp bằng chứng cho nhiều quá trình được coi tác động chính khiến cho trục của Trái Đất thay đổi".
Từ lâu giới khoa học đã biết rằng sự phân bố khối lượng xung quanh Trái Đất sẽ quyết định cách nó xoay, giống như hình dạng và cách phân bố trọng lượng của con quay sẽ ảnh hưởng đến chuyển động của nó vậy.
Erik Ivins, đồng tác giả nghiên cứu và một nhà khoa học cao cấp, cho biết vòng quay của Trái Đất không hề hoàn hảo. Họ biết điều này nhờ vào sự lắc lư nhẹ của các ngôi sao trên bầu trời đêm đã được ghi lại qua hàng ngàn năm tại Phòng Thí nghiệm Sức đẩy Phản lực (JPL) ở California, Mỹ.
Từ những năm 1990, các phép đo dựa vào công nghệ không gian đã xác nhận rằng trục quay của Trái Đất dịch chuyển vài cm mỗi năm, thường sẽ hướng về Vịnh Hudson ở đông bắc Canada.
Một phần của sự lệch trục này là do "điều chỉnh đẳng tĩnh băng" - một quá trình liên tục kể từ khi kỷ băng hà cuối cùng kết thúc cách đây 16.000 năm. Khi các dòng sông băng dần tan, chúng khiến cho lớp đất bên dưới lộ ra. Dần dần, qua hàng ngàn năm, vùng đất này nổi lên như bột bánh mì đang nở vậy (Ở một số nơi thuộc rìa những lớp băng cổ, đất cũng có thể sụp lún xuống vì các lớp băng cũng đã từng buộc nó nổi lên).
Nhưng trong nghiên cứu mới được công bố trên số ra tháng 11 của tạp chí Earth và Planetary Science Letters, Adhikari và các cộng sự đã phát hiện rằng việc điều chỉnh đẳng tĩnh băng chỉ gây ra khoảng 1,3 inch (3,5 cm) độ lệch mỗi năm. Nghĩa là chỉ chiếm khoảng 1/3 trong tổng số 10,5 cm được ghi nhận mỗi năm trong thế kỷ 20.
Để tìm ra các tác động còn lại, nhóm nghiên cứu đã xây dựng một mô hình máy tính về vật lý quay của Trái Đất, cung cấp dữ liệu về những thay đổi trong sự cân bằng của vùng biển và các lớp băng trên mặt đất trong thế kỷ 20.
Họ cũng tính toán các thay đổi khác của nước và đất như sự suy giảm của nước ngầm, xây dựng các hồ chứa nhân tạo - tức là các hoạt động địa khai hóa của con người trên Trái Đất.
Kết quả cho thấy rằng các quá trình này gây xói mòn 1,7 inch (4,3 cm) mỗi năm. Sự tan chảy của lớp băng Greenland có ảnh hưởng cực lớn tới việc này. Đó là bởi vì Greenland đã giải phóng một lượng nước khổng lồ từng bị giữ chân trên đất liền ra đại dương, nơi khối lượng của nó đã được phân bố lại, Ivins nói với Live Science.
Các núi băng và những tảng băng nhỏ ở những nơi khác cũng góp phần làm mực nước biển dâng cao, ông nói; nhưng chúng không tập trung, và những ảnh hưởng của chúng trên vòng quay của Trái Đất thường triệt tiêu lẫn nhau.
Vì sông băng và băng tan vẫn chưa giải thích hết 1/3 nguyên nhân còn lại nên các chuyên gia tiếp tục đào sâu hơn. Hóa ra lớp quyển mantle không hề bất động mà vẫn dịch chuyển qua quá trình đối lưu.
Các vật chất nóng hơn ở gần lõi nổi lên và các vật chất lạnh hơn chìm xuống theo một chu kỳ chuyển động thẳng đứng. Bằng cách gắn hoạt động đối lưu vào mô hình lệch trục quay của Trái Đất, các nhà nghiên cứu đã tìm ra 1/3 tác động còn lại của sự thay đổi trục quay trong thế kỷ 20.
Ivins và Adhikari khẳng định điều quan trọng là "sự rung lắc" khi quay của Trái Đất không phải là dấu hiệu của bất kỳ thảm họa thiên nhiên nào cả, và nó không ảnh hưởng đến nông nghiệp hay khí hậu đâu nhé!
Tuy nhiên việc này cũng giúp cho các nhà khoa học tìm ra được trọng lượng của Trái Đất đang dịch chuyển về đâu. Ví dụ, Adhikari nói, sự tan chảy của Greenland đã trở thành một tác động ngày càng lớn vào việc thay đổi vị trí của trục Trái Đất trong suốt 15 năm qua, khiến cho trục dịch chuyển dần về phía đông.
Nguồn: soha.vn