Trời ơi, cuốn "Trái đất chuyển mình: Một lịch sử chưa kể về nhân loại" (tên tiếng Anh: "The Earth Transformed: An Untold History") của Peter Frankopan mới ra mắt tháng 4/2023 thôi mà đã viral khắp nơi luôn!
Sách này đã leo thẳng lên top best-seller, được bán tại tận 24 quốc gia, rinh về 5 giải thưởng và lọt vào đề cử của 4 giải thưởng danh giá về lịch sử - văn hóa thế giới nữa đó nha. Quá xịn!
Điểm đặc biệt của cuốn sách này là nó phân tích sâu sắc về mối quan hệ giữa môi trường và nhân loại qua hành trình lịch sử dài 4,5 tỷ năm (chill phết không!) - một góc nhìn mà trước đây chưa cuốn sách nào phân tích chi tiết đến vậy. Không chỉ dành cho bạn nào muốn tìm hiểu về vai trò của môi trường, mà còn là tài liệu cực kỳ giá trị cho những ai nghiên cứu lịch sử, khí hậu và môi trường nữa đấy!
Môi trường đã định hình lịch sử loài người như thế nào?
Giáo sư, nhà sử học Peter Frankopan từng nói một câu gây shock: "Một củ khoai tây tầm thường đã thay đổi thế giới." (Theo Theguardian)
Nghe vô lý nhưng sự thật đấy! Trước thế kỷ 18, khi chưa trồng khoai tây, tình hình lương thực ở Châu Âu khó khăn lắm luôn. Mùa màng liên tục bị ảnh hưởng bởi thời tiết xấu, sâu bệnh và đủ thứ vấn đề.
Nhưng sau khi có khoai tây, boom! Dân số Châu Âu tăng chóng mặt từ 126 triệu đầu thế kỷ 18 lên tận 300 triệu vào đầu thế kỷ 20. Nhờ khả năng cung cấp năng lượng "trâu bò", khoai tây đã giúp cải thiện an ninh lương thực, cứu đói hàng loạt và thúc đẩy dân số nhiều quốc gia Châu Âu phát triển mạnh mẽ.
Nói về biến đổi khí hậu thì giờ ai cũng biết rồi đúng không? Đây là một trong những vấn đề lớn nhất mà nhân loại đang phải đối mặt. Nhưng dù có hàng tá nghiên cứu và dự báo về nhiệt độ tăng, mực nước biển dâng, thiên tai gia tăng... thì khủng hoảng môi trường hiện tại vẫn cứ phức tạp và khó hiểu vô cùng.
Nội dung "The Earth Transformed: An Untold History" có gì hot?
Cuốn sách này đến từ nhà xuất bản nổi tiếng Bloomsbury, với quan điểm cực kỳ độc đáo: Lịch sử không chỉ là câu chuyện về con người, mà còn là câu chuyện về mối quan hệ giữa con người và môi trường. Môi trường tự nhiên không đơn thuần là "phông nền" cho lịch sử, mà còn là nhân tố chủ động, định hình và tạo ra những thay đổi siêu to khổng lồ về mặt xã hội, kinh tế và chính trị của nhiều nền văn minh nhân loại đấy!
Frankopan đã examine kỹ càng xem khí hậu đã thay đổi xã hội loài người như thế nào và ngược lại, chúng ta đã thay đổi khí hậu ra sao. Cuốn sách "The Earth Transformed: An Untold History" gồm 24 chương, chia thành 3 phần chính:
Phần 1: Lịch sử của con người và môi trường tự nhiên
Phần 2: Sự trỗi dậy và sụp đổ của các đế chế
Phần 3: Tầm quan trọng của môi trường với tiến trình lịch sử loài người
Phần đầu đề cập đến khoảng thời gian dài 4,5 tỷ năm tính đến thời điểm bắt đầu nền nông nghiệp. Trong 10.000 năm, khí hậu Trái đất ổn định đã giúp loài người phát triển thịnh vượng, tạo điều kiện lý tưởng cho việc trồng trọt ngũ cốc, chăn nuôi gia súc... Xã hội ngày càng đông đúc thúc đẩy con người xây dựng các thành phố, buôn bán, luật pháp - và đóng thuế, đặt nền móng cho việc ghi chép lịch sử.
"The Earth Transformed: An Untold History" thảo luận sâu về tác động của môi trường đối với lịch sử loài người với đủ loại dẫn chứng xịn xò: sự trỗi dậy của nông nghiệp và thành phố, sự sụp đổ của các đế chế do cạn kiệt tài nguyên và thiên tai, khí hậu thời kỳ La Mã, Kỷ băng hà nhỏ, Cái chết đen và những hậu quả kéo dài của nó.
Hay những hậu quả nghiêm trọng mà môi trường phải gánh chịu khi nạn buôn bán nô lệ thúc đẩy chủ nghĩa thực dân và nền kinh tế đồn điền, sự chuyển đổi hoang tưởng và tàn phá môi trường của nền kinh tế Nga và Trung Quốc...
Từ giai đoạn con người bắt đầu thí nghiệm kiểm soát thời tiết trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, thời kỳ toàn cầu hóa, chủ nghĩa tiêu dùng và tăng trưởng dân số chóng mặt, Frankopan kể lại nhiều sự thật và dự báo gây shock về "dấu vết" mà môi trường và biến đổi khí hậu đã để lại và có thể gây ra đối với Trái đất.
Bên cạnh giải thích các tác động của môi trường tới các sự kiện lớn trong lịch sử, Frankopan còn "giải oan" cho sự nóng lên của khí hậu đối với nhiều sự kiện khác. Có phải áp lực khí hậu khiến sự sụp đổ của nền văn minh Maya là điều không thể tránh khỏi? Có phải các vụ phun trào núi lửa vào khoảng năm 530–540 sau Công nguyên đã dẫn đến sự biến đổi của Đế chế La Mã phía đông và sự trỗi dậy của đạo Hồi?
Hãy nghĩ về những sự kiện này "đúng hơn là làm trầm trọng thêm những vấn đề hiện có và bộc lộ những rạn nứt mà sau đó tạo ra sự thay đổi căn bản" (tr. 217).
Đặc biệt, Frankopan nhấn mạnh ở phần đầu và phần cuối của cuốn sách: giờ đây, thảm họa có thể quét sạch nhân loại chính là... chúng ta! Mặc dù cuốn sách nói về môi trường tự nhiên của Trái đất với tư cách là một tác nhân trong lịch sử loài người, nhưng các phần lớn đề cập tới chế độ nô lệ và việc khai thác tài nguyên quá mức trong thời kỳ thuộc địa, cùng sự tàn ác và ngu ngốc vô bờ bến của con người. Đây như một bức tranh lớn cảnh báo về sự biến đổi của môi trường trong tương lai mà chúng ta cần tập trung xem xét hơn.
Phong cách viết dễ hiểu, logic và đầy thuyết phục
Sách lịch sử về sự chuyển mình của Trái đất "The Earth Transformed: An Untold History" của Frankopan mang nhiều sắc thái hơn những tựa sách lịch sử có yếu tố môi trường khác. Ông không đơn giản cho rằng những thay đổi khí hậu hoặc thảm họa thiên nhiên là nguyên nhân duy nhất của sự kiện lịch sử nào đó.
Bằng văn phong logic, diễn đạt rõ ràng cùng những dẫn chứng thực tiễn đầy đủ, tác giả giúp những bạn không chuyên về lịch sử cũng dễ dàng hiểu được vấn đề mà ông muốn đề cập tới. Khỏi lo đọc mà như "nghe tiếng sấm" nhé!
Ví dụ như: Thời kỳ siêu hạn hán vào khoảng năm 2200 trước Công nguyên có liên quan đến sự sụp đổ của một số đế chế, nhưng Frankopan cảnh báo rằng "chúng ta nên xem xét câu hỏi rộng hơn về lý do tại sao các xã hội gặp khó khăn, thay vì dễ dàng đóng khung bởi sự nhanh chóng của một câu trả lời đơn giản [...] có nguyên nhân bắt đầu và kết thúc bằng khí hậu" (tr. 112).
Giải thưởng "The Earth Transformed: An Untold History" đã ẵm về:
Sách "The Earth Transformed: An Untold History" đã nhận được nhiều lời khen ngợi từ các nhà lịch sử và độc giả. Từ đó gặt hái được nhiều giải thưởng uy tín mặc dù chỉ mới ra mắt. Năm 2023:
Giải Wolfson History Prize: Giải thưởng danh giá được trao cho những tác phẩm lịch sử xuất sắc được xuất bản lần đầu tiên bằng tiếng Anh Giải Longman-History Today Prize: Giải thưởng được trao cho những tác phẩm lịch sử xuất sắc dành cho độc giả đại chúng Giải Runciman Award: Giải thưởng được trao cho những tác phẩm phi hư cấu xuất sắc về lịch sử hoặc chính trịCác tờ báo danh giá như Financial Times, The Times, The Week,... còn đánh giá đây là "cuốn sách hay nhất mùa hè năm 2023" nữa kìa!
Nguồn: tinhte.vn