NangXinh2k8
New member
Các chuyên gia kinh tế cho rằng, Trung Quốc cần những cải cách lớn nếu muốn thoát khỏi những khó khăn trong tương lai.
Tham vọng lớn nhưng chướng ngại cũng... to đùng
Mấy năm gần đây, Trung Quốc flex liên tục với tham vọng công nghệ cao, đổ tiền tỷ vào chip bán dẫn và AI khiến cả thế giới phải trầm trồ.
Nhưng mà plot twist đây rồi! Báo cáo mới nhất từ Viện Doanh nghiệp Mỹ (AEI) ngày 26/8 cho thấy Trung Quốc đang đối mặt với loạt vấn đề cực khó: giáo dục nông thôn yếu kém, đổi mới sáng tạo ít ỏi và đống nợ... khổng lồ
Đây chính là những rào cản khiến Bắc Kinh khó lòng học theo Nhật Bản và Hàn Quốc - những quốc gia đã thành công thoát "bẫy thu nhập trung bình", trở thành giàu có trước khi dân số già đi.
"Khi nền kinh tế Trung Quốc tăng trưởng vượt bậc từ sau năm 2005, ít người chú ý tới những điều mà họ chưa làm được," Derek Scissors, chuyên gia của AEI và tác giả báo cáo, chia sẻ. "Trung Quốc không thể trở nên giàu có khi mà 550 triệu người hiện vẫn đang sống trong cảnh nghèo khó ở các vùng nông thôn."
Để so sánh cho dễ hình dung, ông Scissors đã đặt Trung Quốc lên bàn cân với Hàn Quốc và Nhật Bản ở thời điểm khoảng 40 năm sau khi mở cửa kinh tế - tương ứng là năm 1979, 1962 và 1946.
SCMP dẫn lời các nhà kinh tế học cho biết những nền kinh tế xuất phát từ nghèo đói, khi đạt tới một mức phát triển nhất định mà không vượt qua được, chính là nạn nhân của "bẫy thu nhập trung bình".
Một số case điển hình là Malaysia, Thái Lan và Indonesia - những nước vẫn đang mắc kẹt. Còn những nền kinh tế đã level up thành công gồm Hàn Quốc, Nhật Bản và Singapore.
Thách thức ngắn hạn, hậu quả dài hạn
Ông Scissors cho biết, những khó khăn hiện tại của Bắc Kinh - từ tăng trưởng trì trệ, chiến tranh thương mại với Mỹ, đến khủng hoảng chính trị ở Hong Kong - có thể để lại hậu quả kéo dài. Vậy nên, muốn cải thiện thì Trung Quốc cần cải cách mạnh tay thôi.
Nghiên cứu chỉ ra rằng thu nhập bình quân đầu người của Trung Quốc kém Hàn Quốc hơn 1/2 và kém Nhật Bản tới 1/3 ở cùng giai đoạn phát triển.
Ông Scissors đánh giá việc Trung Quốc gần đuổi kịp Nhật Bản ở mốc 40 năm sau mở cửa là thành tích đáng nể. Tuy nhiên, bối cảnh khủng hoảng của Nhật Bản sau đó lại không giống Trung Quốc hiện tại cho lắm.
"Chúng ta đều biết chuyện gì đã xảy ra đối với Nhật Bản vài năm sau năm 1985, khi nợ cao và sự hạn chế trong cải cách khiến kinh tế nước này bị trì trệ trong suốt 3 thập kỉ," ông Scissors nói. Mặc dù Bắc Kinh có nhiều quyền kiểm soát hơn, nhưng đống nợ của Trung Quốc lại... khủng hơn Nhật Bản nhiều lắm
Các nhà kinh tế học đang cố dự đoán tương lai của Trung Quốc trong bối cảnh mô hình kinh tế nước này diễn biến ngược lại với các lý thuyết kinh tế thông thường.
Nicholas Lardy, chuyên gia tại Viện kinh tế quốc tế Peterson, thẳng thắn: "Rất khó để phân tích được tình hình Trung Quốc."
Khoảng cách với Mỹ vẫn còn... xa lắm
Mặc dù tăng trưởng nhanh trong nhiều thập kỷ, Trung Quốc mới chỉ đạt 30% mức kinh tế bình quân đầu người của Mỹ, trong khi Hàn Quốc đạt 55% và Nhật Bản gần 70%.
Ông Lardy nói: "Vấn đề ở đây là liệu Trung Quốc có thể tiếp tục tăng trưởng mạnh trong một thập kỉ tới hay không. Nước Mỹ đã bỏ Trung Quốc quá xa."
Các nhà kinh tế học cũng so sánh các quốc gia dựa trên nhiều yếu tố khác, bao gồm sự khác biệt về quy mô lãnh thổ, hệ thống kinh tế và điểm khởi đầu. Ông Scissors tập trung vào mức tăng trưởng thu nhập của người dân thông qua việc sử dụng đất, nhân công, nguồn tiền và sự đổi mới. Theo ông, thu nhập trung bình của người dân là thước đo chính xác hơn GDP.
Trong những năm 1980, Trung Quốc đã thành công tăng sản lượng nông nghiệp và biến hàng chục triệu nông dân thành công nhân.
Tuy nhiên, "thu nhập ở vùng nông thôn vẫn thấp một cách đáng ngại do chính sách đất đai yếu kém" - báo cáo chỉ ra. Hệ thống đăng ký hộ khẩu đã khiến hàng triệu người nông dân bị trói buộc tại quê, không thể tiếp cận giáo dục thành thị hay tìm cơ hội làm giàu nơi khác
Đổi mới sáng tạo: Còn nhiều việc phải làm
Giữa bối cảnh dân số đang già hóa, Bắc Kinh đã khôn khéo chuyển hướng đầu tư sang phát minh và tự động hóa.
Tuy nhiên, số lượng bằng sáng chế ít ỏi (so với quy mô quốc gia), thiếu vốn đầu tư cho các công ty tư nhân chuyên về tự động hóa và giáo dục nhân công nông thôn còn yếu đã đặt ra thách thức lớn trước tham vọng của Trung Quốc.
Mặc dù đầu tư cho nghiên cứu và phát triển đang tăng, nhưng Trung Quốc vẫn thua xa Nhật Bản và Hàn Quốc ở cùng thời điểm.
Thậm chí, dù có nhiều lợi thế, Nhật Bản hiện tại vẫn chưa thoát khỏi sự trì trệ khi dân số già hóa.
Alexander Wolf, chuyên gia chiến lược đầu tư của JP Morgan, có quan điểm khác với ông Scissor về việc Trung Quốc đang thua xa Nhật Bản hay Hàn Quốc.
"Mọi người đều quá ám ảnh về vấn đề bẫy thu nhập trung bình, nhưng việc đạt được thu nhập trung bình cũng là điều khó khăn, hay không muốn nói là khó khăn hơn cả việc thoát khỏi bẫy," ông Wolf nói. "Tôi nghĩ Trung Quốc đang bước đúng đường đi của 'các con hổ Châu Á'".
Giải pháp: Cải cách mạnh tay thôi!
Các nhà lãnh đạo Trung Quốc đều nhận thức rõ những sóng gió phía trước. Cả ba nhà nghiên cứu Lardy, Scissors và Wolf đều đồng ý rằng để đạt mục tiêu, Trung Quốc cần cải cách ở mức độ cao hơn - bao gồm thay đổi luật pháp, tăng cường khuyến khích các công ty tư nhân và nâng cao trình độ người lao động.
Fun fact: Mức thu nhập bình quân đầu người là chỉ số được dùng để xếp loại nền kinh tế.
Theo Ngân hàng Thế giới (World Bank), dựa trên giá trị năm 2010:
• Thu nhập từ 995 USD/năm trở xuống: nước thu nhập thấp
• Thu nhập từ 995 USD đến 12.236 USD/năm: nước thu nhập trung bình
• Thu nhập trên 12.236 USD/năm: nước thu nhập cao
Nguồn: soha.vn