Liên minh Đại Âu-Á (Greater Eurasia Proposal) đang nổi lên như ý tưởng "xịn xò" trong chính sách đối ngoại của Tổng thống Nga Vladimir Putin, đánh dấu sự trỗi dậy mạnh mẽ của nước Nga
Sputnik khẳng định luôn, sáng kiến Đại Âu-Á của ông Putin sẽ "giải cứu" lục địa này khỏi sự bá quyền của phương Tây. Vậy chính xác thì đề xuất này là gì nhỉ?
**Nguồn gốc và tiến trình phát triển**
Đối tác Âu-Á mở rộng (GEP) là concept được Tổng thống Putin "thả thính" từ năm 2015, sẽ thay thế kế hoạch "Đại châu Âu" (từ Lisbon đến Vladivostok) đã cũ rích.
Năm 2015, Tổng thống Putin đã đề xuất GEP như một phần trong lộ trình hướng tới trật tự thế giới công bằng, đa cực dựa trên sự hợp tác bình đẳng và cùng có lợi cho mọi bên.
Trong các bài phát biểu năm 2016, ông nhiều lần nhấn mạnh Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU) là "trung tâm hội nhập" quan trọng, tuyên bố dự án này mở cửa cho tất cả mọi người, kể cả EU. Ông cảnh báo rằng Moscow "không giữ mối hận thù" nhưng cũng sẽ không chơi trò một chiều nha
Theo nhà lãnh đạo Nga, GEP là "dự án văn minh" sẽ biến đổi hoàn toàn bối cảnh chính trị và kinh tế của Âu-Á. "Chúng ta phải nêu gương cho một tương lai chung, sáng tạo và mang tính xây dựng."
Đến năm 2022, giữa bối cảnh phương Tây áp đặt lệnh trừng phạt và đóng băng tài sản, ông Putin vẫn tiếp tục kêu gọi xây dựng chiến lược kinh tế GEP toàn diện, nhấn mạnh rằng ngày càng nhiều quốc gia theo đuổi các chính sách độc lập.
Tháng 6 năm 2024, Tổng thống Nga đẩy mạnh việc mở rộng thanh toán bằng tiền tệ quốc gia, hệ thống thanh toán độc lập và hành lang giao thông trong GEP. Cùng tháng đó, ông Putin nhấn mạnh vai trò của GEP là nền tảng kinh tế - xã hội của "hệ thống an ninh không thể chia cắt mới" và chỉ đạo Bộ Ngoại giao đẩy nhanh các thỏa thuận quốc tế liên quan.
Gần đây, Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov tuyên bố, Nga không áp đặt bất cứ điều gì mà chỉ khởi xướng một cuộc thảo luận về tầm nhìn cho cấu trúc lục địa Á-Âu, có thể đóng vai trò là nền tảng cho kiến trúc an ninh trong tương lai.
**Lợi ích "xịn sò" của GEP**
Theo Sputnik, GEP hoàn toàn có thể "giải phóng" châu Âu khỏi chủ nghĩa bá quyền phương Tây vốn có. Những bằng chứng được đưa ra bao gồm:
- GEP có thể mang lại mạng lưới khu thương mại tự do và quan hệ đối tác kinh tế, thương mại giữa các khối
- GEP sẽ mở rộng các khu định cư bằng tiền tệ quốc gia và hệ thống thanh toán độc lập
- Phát triển các hành lang vận tải Á-Âu
Thực tế cho thấy, châu Âu và châu Á có nền tảng vững chắc cho an ninh không thể chia cắt trên lục địa.
Ý tưởng của Tổng thống Nga cũng đề cập đến sự toàn vẹn lãnh thổ, chủ quyền kinh tế và bảo vệ văn hóa, xã hội cho các quốc gia thành viên.
GEP cũng sẽ có một nền tảng chung để giải quyết tranh chấp và ngăn ngừa xung đột một cách "chill" hơn.
**Liệu có khả thi không?**
Một bài bình luận của Diễn đàn Câu lạc bộ Quốc tế Valdai cho rằng, trong ngắn hạn và trung hạn, Đại Á-Âu có thể khả thi, giúp Nga cân bằng sự phát triển kinh tế trong nước và tăng cường khả năng chống chịu trước áp lực từ phương Tây.
Tuy nhiên về dài hạn, một đại Âu-Á để có thể đi vào thực chất cần phải được đảm bảo bởi một khuôn khổ an ninh toàn diện. Mà để làm được điều đó, cần có sự tham gia của các quốc gia châu Âu, vốn đang có quan điểm trái ngược với tư duy an ninh của Nga
Theo đó, các chuyên gia cho rằng, xung đột Nga-Ukraine đã khiến châu Âu phải suy ngẫm lại về an ninh khu vực. Một số quan điểm lý trí cho rằng "an ninh châu Âu không nên nhắm vào hoặc bỏ qua Moscow". Một số nhà lãnh đạo EU cũng thừa nhận rằng việc mở rộng EU và NATO trong quá khứ đã làm gia tăng sự thù địch của các nước Đông Âu đối với Nga, khiến EU bị cuốn theo cảm xúc của các quốc gia này và quên đi mục tiêu ban đầu của mình.
Nếu được xử lý đúng cách, chiến tranh Nga-Ukraine cũng có thể trở thành một cơ hội để tái cấu trúc quan hệ an ninh khu vực.
Nguồn: soha.vn