CaoNho8788
New member
Sáng sớm ngày 7/7, Tổng thống Haiti Jovenel Moise đã bị ám sát ngay tại nhà riêng ở Port-au-Prince sau khi một nhóm vũ trang tấn công. Vụ việc chấn động này đã khiến cả nước Haiti sốc nặng và các lãnh đạo thế giới phải bàng hoàng không ít
Với 11 triệu dân đang sống trong nghèo khó và bạo lực leo thang, giờ đây người dân Haiti lại phải đối mặt với một tương lai mù mịt hơn bao giờ hết.
Thủ tướng lâm thời Claude Joseph đã lập tức nắm quyền lãnh đạo đất nước sau vụ tấn công. Ông đã tuyên bố "tình trạng bị bao vây" và khẳng định không để đất nước "chìm trong hỗn loạn".
Chi tiết vụ ám sát gây sốc
Theo lời ông Joseph, Tổng thống Jovenel Moise đã bị "một nhóm các cá nhân không rõ danh tính, trong đó một số người nói tiếng Tây Ban Nha" ám sát tại nhà riêng vào khoảng 1h sáng 7/7.
Đệ nhất phu nhân Martine Moise cũng bị bắn trong vụ tấn công và đang được điều trị vết thương. Ông Jovenel Moise, 53 tuổi, xuất thân là nhà xuất khẩu chuối trước khi vào chính trường, đã dành phần lớn năm 2020 để đấu đá chính trị với phe đối lập suốt nhiệm kỳ
Haiti đang ở trong tình trạng khủng hoảng nặng nề
Vụ ám sát xảy ra đúng lúc Haiti rơi vào tình trạng bất ổn chính trị khủng khiếp khi nhiều vị trí quan trọng trong chính phủ bỏ trống và quốc hội đã giải tán. Phe đối lập từ lâu đã kêu gọi ông Moise từ chức.
Tình trạng tội phạm bạo lực gần đây đã tăng vọt ở thủ đô Port-au-Prince, với các cuộc tấn công cảnh sát và đốt phá nhà dân. Jimmy Cherizier, một cựu cảnh sát "khét tiếng" hồi tháng 6 còn tuyên bố sẽ thực hiện "cuộc cách mạng" tại thủ đô luôn
Theo Liên Hợp Quốc, vào tháng 6, hơn 13.000 người đã phải bỏ nhà ở Port-au-Prince để đến các nơi trú ẩn tạm thời.
Các cuộc giao tranh giữa lực lượng cực đoan và cảnh sát để tranh giành đường phố đã khiến cuộc khủng hoảng nhân đạo của Haiti tệ hơn gấp nhiều lần. Nguồn cung thực phẩm và nhiên liệu bị tắc nghẽn nghiêm trọng.
Chưa hết, số ca mắc Covid-19 đang tăng đột biến ở Haiti. Tháng 6, Tiến sĩ Carissa Etienne, Giám đốc Tổ chức Y tế Pan American, đã kêu gọi cộng đồng quốc tế khẩn cấp hỗ trợ Haiti chống dịch.
Haiti đã phải đối mặt với tình hình kinh tế tệ hại từ trước khi đại dịch Covid-19 bùng phát. Theo Ngân hàng Thế giới, nền kinh tế nước này suy giảm thêm 3,8% vào năm 2020, với khoảng 60% dân số đang sống trong nghèo đói.
Tình trạng bạo lực gia tăng gần đây ở Port-au-Prince đã làm tăng thêm những khó khăn mà người dân phải gánh chịu, đồng thời làm khó các nhóm viện trợ như Bác sĩ không biên giới và UNICEF trong việc tiếp cận người dân cần giúp đỡ.
Cuối tháng 5, UNICEF cảnh báo rằng tình trạng suy dinh dưỡng cấp tính nghiêm trọng ở trẻ em Haiti dự kiến sẽ tăng hơn gấp đôi trong năm nay do nước này phải đối phó với bạo lực gia tăng, đại dịch Covid-19 và thiếu khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu như nước sạch
Tổng thống Jovenel Moise - người gây nhiều tranh cãi
Việc ông Jovenel Moise tiếp tục nắm quyền tổng thống trong năm nay đã gây ra không ít drama.
Trong khi Mỹ, Liên Hợp Quốc và Tổ chức các quốc gia châu Mỹ (OAS) ủng hộ ông Moise tiếp tục cầm quyền năm thứ 5 liên tiếp đến năm 2022.
Thì phe đối lập, vốn cáo buộc ông Moise tham nhũng và làm mất an ninh trong nước, lại cho rằng nhiệm kỳ của ông đáng lẽ đã kết thúc vào ngày 7/2 do một điều khoản trong hiến pháp bắt đầu tính nhiệm kỳ sau khi tổng thống đắc cử, chứ không phải sau khi ông nhậm chức.
Trong suốt nhiệm kỳ tổng thống, ông Moise đã nhiều lần không tổ chức các cuộc bầu cử ở cấp địa phương và cấp quốc gia, khiến nhiều vị trí trong bộ máy quản trị cấp nhà nước và địa phương bị bỏ trống luôn.
Haiti hiện đang chuẩn bị tổ chức các cuộc bầu cử và một cuộc trưng cầu dân ý để sửa đổi hiến pháp vào mùa thu này. Cuộc trưng cầu dân ý được ông Moise ủng hộ như một cơ hội để củng cố vị trí Tổng thống Haiti.
Ai sẽ là người kế nhiệm? - Drama chưa dứt!
Thẩm phán Jean Wilner Morin, chủ tịch Hiệp hội Thẩm phán Quốc gia Haiti, nói với CNN rằng hiện chưa rõ ai sẽ kế nhiệm Tổng thống Jovenel Moise.
Chánh án Tòa án Tối cao lẽ ra sẽ là người kế nhiệm tổng thống khi có biến cố xảy ra, tuy nhiên người giữ vị trí này là ông René Sylvestre lại vừa qua đời vì Covid-19. Ông Morin cho biết lễ tang của ông Sylvestre dự kiến diễn ra vào ngày 7/7.
Theo ông Morin, Thủ tướng lâm thời Claude Joseph cần phải được Quốc hội Haiti phê chuẩn mới có thể chính thức thay thế tổng thống. Tuy nhiên, vì quốc hội không còn tồn tại nên ông Joseph không thể thay thế tổng thống.
Plot twist: Ngày 5/7, ông Moise đã bổ nhiệm một Thủ tướng khác là Tiến sĩ Ariel Henry. "Vì vậy, chúng ta đang ở trong tình huống có hai Thủ tướng. Một Thủ tướng đang tại vị và một người khác được bổ nhiệm hợp pháp bởi Tổng thống. Vậy ai trong số hai Thủ tướng này sẽ nắm quyền lãnh đạo đất nước?", thẩm phán Morin nói.
Ông Morin cho biết còn có một kịch bản kế nhiệm khác có thể xảy ra. "Tiền lệ là vào năm 2015, chính Chủ tịch Quốc hội đã thay thế Tổng thống. Hiện tại, chúng ta không có Chủ tịch Quốc hội, nhưng vẫn có 1/3 Thượng viện trong Quốc hội do cựu thượng nghị sĩ Joseph Lambert chủ trì", ông Morin nói.
Trong tuyên bố đưa ra hôm 7/7, Thủ tướng lâm thời Claude Joseph kêu gọi người dân bình tĩnh. "Tình hình an ninh trong nước vẫn nằm trong tầm kiểm soát của Cảnh sát Quốc gia Haiti và Lực lượng vũ trang Haiti", ông Joseph nói.
Ông Joseph cũng kêu gọi cộng đồng quốc tế "mở cuộc điều tra về vụ ám sát Tổng thống Moise và Liên Hợp Quốc tổ chức cuộc họp của Hội đồng Bảo an về Haiti càng sớm càng tốt".
Mỹ phản ứng thế nào?
Thư ký báo chí Nhà Trắng Jen Psaki đã gọi vụ ám sát Tổng thống Moise là một "tội ác kinh hoàng" và cam kết chính quyền Tổng thống Joe Biden sẽ đứng về phía người dân Haiti.
"Đó là một tội ác kinh hoàng và chúng tôi rất lấy làm tiếc cho sự mất mát mà người dân Haiti đang phải chịu đựng và đang trải qua. Chúng tôi luôn sẵn sàng hỗ trợ và luôn sát cánh bên người dân Haiti", bà Psaki nói.
"Chúng tôi vẫn đang thu thập các thông tin cụ thể về vụ việc. Và tất nhiên, đại sứ quán và Bộ Ngoại giao của chúng tôi sẽ liên tục cập nhật tình hình", Thư ký báo chí Nhà Trắng cho biết.
Vào tháng 5, chính quyền ông Biden đã cấp quyền bảo vệ nhân đạo cho một số người Haiti ở Mỹ, cho phép khoảng 100.000 người nộp đơn đăng ký để được ở lại nước này một cách hợp pháp.
Theo CNN, sự bất ổn ngày càng tăng trong nước có thể làm phức tạp các quyết định sắp tới về việc trục xuất người Haiti khỏi Mỹ trong tương lai.
Nguồn: kenh14.vn