Ê kíp, chuyện gì đang xảy ra ở Ba Lan này? Một đêm mà drama căng hơn cả phim hành động, có tổng thống quay đầu máy bay giữa chừng, xông vào tòa án lúc 1h sáng, rồi hai đại sứ đồng loạt từ chức - tất cả chỉ trong vòng vài tiếng đồng hồ!
Câu chuyện bắt đầu từ cuộc đối đầu giữa chính phủ và phe đối lập ở Ba Lan leo thang thành khủng hoảng hiến pháp nghiêm trọng. Ngày 30/10, thẩm phán Anna Korwin-Piotrowska bất ngờ tuyên bố đình chỉ nhiệm vụ của Chủ tịch Tòa án Hiến pháp Bogdan Święczkowski và phó chủ tịch Bartłomiej Sochański trong một tháng. Chị còn thẳng tay tiếp quản luôn việc điều hành tòa án.
Nhưng plot twist là: Tòa án Hiến pháp không công nhận quyết định này, và thậm chí còn cáo buộc những người liên quan phạm tội... đảo chính! Họ tuyên bố website của mình bị chiếm quyền trái phép và khẳng định: "Tất cả những người tham gia vào các hành động này đều phạm tội đảo chính".
Giữa lúc drama đang căng như dây đàn, Tổng thống Karol Nawrocki đang bay đến Senegal thì phải ra lệnh quay đầu máy bay ngay lập tức. "Trong thời điểm như thế này, Tổng thống phải có mặt ở Ba Lan. Tôi dừng chuyến bay tới Senegal. Tôi đang trở về", ông post trên X. Main character energy quá đi!
Truyền thông quốc tế cũng chấn động với sự việc này. Euronews ngày 30/10 đưa tiêu đề "Tổng thống Ba Lan quay đầu máy bay giữa những cáo buộc đảo chính". Le Parisien ngày 31/10 viết "Donald Tusk bị cáo buộc đảo chính", còn Le Monde đặt câu hỏi "Khôi phục pháp quyền hay đảo chính?". Reuters cũng đưa tin Tổng thống Nawrocki cáo buộc chính phủ tìm cách chiếm quyền kiểm soát Tòa án Hiến pháp bằng vũ lực.
Tòa án bị "chiếm giữ" trong đêm, ai đúng ai sai? ️
Theo lời bà Korwin-Piotrowska, việc đình chỉ hai lãnh đạo tòa án nhằm khôi phục hoạt động bình thường, vì họ bị cáo buộc cản trở các thẩm phán mới được Quốc hội bầu thực hiện nhiệm vụ. Bà nói ông Święczkowski đã ngăn thẩm phán mới tham gia xét xử và cản trở việc triệu tập Đại hội đồng thẩm phán.
Bộ trưởng Tư pháp kiêm Tổng công tố Waldemar Żurek cũng lên tiếng đề nghị dỡ bỏ quyền miễn trừ pháp lý của ông Święczkowski và cấp phó, mở đường cho các thủ tục tố tụng hình sự.
Nhưng Tòa án Hiến pháp đáp trả cực gắt! Họ post trên X ngày 30/10 khẳng định ông Święczkowski vẫn là chủ tịch, ông Sochański vẫn là phó chủ tịch, còn bà Korwin-Piotrowska không phải là thẩm phán hợp pháp. Lãnh đạo đảng Luật pháp và Công lý (PiS) Jarosław Kaczyński thẳng thắn gọi hành động của chính phủ là "đảo chính" luôn.
Tổng thống xông vào tòa lúc 1h sáng, xô xát nảy lửa
Sau khi máy bay hạ cánh ở Warsaw, Tổng thống Nawrocki gặp Chủ tịch thứ nhất Tòa án Tối cao Zbigniew Kapiński, rồi lao thẳng đến trụ sở Tòa án Hiến pháp vào khoảng 1 giờ sáng 31/10.
Trước đó, bảy thẩm phán mới được Quốc hội chọn đã vào trụ sở tòa án với sự hộ tống của Cơ quan Bảo vệ Nhà nước (SOP). Người phát ngôn Tòa án Hiến pháp Weronika Ścibor cho biết bảo vệ bị yêu cầu thu dọn đồ và cút ngay. Chủ tịch Święczkowski và cấp phó Sochański bị chặn không cho vào.
Khi Tổng thống đến nơi, drama đạt đỉnh điểm với cuộc đối đầu trực tiếp giữa ông và nhóm thẩm phán!
Bộ trưởng Tư pháp Żurek cáo buộc video cho thấy ông Nawrocki dùng sức mạnh vượt qua và tấn công các thẩm phán. Nhưng người phát ngôn Phủ Tổng thống lại nói các thẩm phán đã cản trở và xâm phạm thân thể Tổng thống. Hai bên tố nhau tới tấp, không ai chịu ai!
Sau đó, Chánh văn phòng Tổng thống Paweł Szefernaker đọc tuyên bố bên ngoài trụ sở tòa án sáng 31/10: "Đêm qua, trật tự công cộng tại Cộng hòa Ba Lan đã bị vi phạm và một cơ quan hiến pháp bị chiếm giữ bằng vũ lực".
Hai đại sứ đồng loạt "xin out", Ngoại trưởng nổi giận
Khủng hoảng lan nhanh sang cả ngành ngoại giao khi hai đại sứ Ba Lan tại Trung Quốc và Romania lần lượt tuyên bố từ chức chỉ trong một đêm!
Tối 30/10, Đại sứ tại Trung Quốc Jakub Kumoch post trên X: "Trước những diễn biến trong nước, tôi nhận thấy mình không thể tiếp tục đảm nhiệm chức vụ Đại sứ Cộng hòa Ba Lan. Hôm nay, tôi đã nộp đơn từ chức và đề nghị được triệu hồi".
Ngoại trưởng Radosław Sikorski phản ứng siêu gắt luôn: "Tôi ghi nhận việc ông kết thúc nhiệm vụ một cách thiếu chuyên nghiệp. Ông không còn đại diện cho Cộng hòa Ba Lan nữa". Ouch!
Chỉ vài giờ sau, Đại sứ tại Romania Paweł Soloch cũng tuyên bố từ chức với lý do tương tự: "Liên quan đến nỗ lực chiếm đoạt trái pháp luật Tòa án Hiến pháp, tôi không thấy có khả năng tiếp tục đảm nhiệm chức vụ Đại sứ Cộng hòa Ba Lan tại Romania".
Phe đối lập đòi bỏ phiếu bất tín nhiệm, đất nước rơi vào hỗn loạn ️
Drama chưa dừng lại đó! Ngày 31/10, cựu Thủ tướng Mateusz Morawiecki thông báo phe đối lập sẽ đệ trình kiến nghị bất tín nhiệm đối với chính phủ Thủ tướng Donald Tusk.
Ông Morawiecki còn đề xuất thành lập chính phủ kỹ trị tạm thời do cựu Chủ tịch Hạ viện Marek Jurek đứng đầu để điều hành đất nước cho đến khi có bầu cử mới. "Chúng tôi đang đệ trình kiến nghị bất tín nhiệm đối với chính phủ Donald Tusk", ông viết trên X.
Nguồn gốc của drama: Mâu thuẫn kéo dài từ năm 2015
Thực ra mâu thuẫn này đã âm ỉ từ lâu rồi! Từ năm 2015, khi đảng Luật pháp và Công lý (PiS) lên nắm quyền và cải tổ hệ thống tư pháp, việc bổ nhiệm thẩm phán và hoạt động của Tòa án Hiến pháp trở nên tranh cãi. Một số phán quyết còn làm gia tăng xung đột giữa luật pháp Ba Lan và các quy định của EU.
Sau khi Donald Tusk trở lại làm Thủ tướng vào tháng 12/2023, chính phủ thân EU của ông tìm cách đảo ngược những thay đổi về tư pháp dưới thời PiS. Nhưng Tổng thống Nawrocki - người đắc cử năm 2025 với sự ủng hộ của PiS - lại phản đối kịch liệt.
Năm 2026, Quốc hội bầu bổ sung thẩm phán Tòa án Hiến pháp nhưng Tổng thống Nawrocki từ chối tiếp nhận lời tuyên thệ của ba trong số sáu người được đề cử. Trong khi đó, Chủ tịch Święczkowski cũng không công nhận thẩm phán do đa số nghị sĩ hiện nay lựa chọn.
Hai phía không công nhận nhân sự của nhau, khiến hoạt động của Tòa án Hiến pháp rơi vào tình trạng bế tắc hoàn toàn. Đến ngày 31/10, các cuộc tham vấn chính trị vẫn chưa đi đến đâu. Ông Święczkowski khẳng định sẽ tìm cách trở lại điều hành tòa án, còn bà Korwin-Piotrowska tiếp tục tuyên bố nắm quyền quản lý.
Nguồn: soha.vn