Dạo này tôm hùm đang hot rần rần ở Việt Nam khi mà xuất khẩu sang Trung Quốc bị đứng hình vì Covid-19, ae săn lùng ầm ầm luôn!
Ở phương Tây thì tôm hùm là món flex chuẩn không cần chỉnh, giá đắt xắt ra miếng nên được coi là thực phẩm xa xỉ của giới thượng lưu.
Nhưng plot twist là ngày xưa tôm hùm bị coi như "rác biển", chỉ xứng làm phân bón hoặc cho tù nhân ăn thôi, có biệt danh là "gián biển" luôn á
Thậm chí hồi thời thuộc địa, các nhà tù của đế quốc Anh còn phải ra lệnh cấm cho tù nhân ăn tôm hùm quá nhiều vì món này bị coi là "thô bỉ và bất thường" với dân thời đó nha!
## Thời đen tối: Món ăn ai cũng né
Thực ra tôm hùm đã xuất hiện ở Châu Âu từ lâu lắm rồi, trước cả khi Châu Mỹ được phát hiện ấy.
Nhưng mà công nghệ bảo quản hồi đó còn kém quá, nên chỉ người dân ven biển mới ăn được, còn dân xa bờ thì từ chối phăng luôn.
Lý do thì đơn giản: tôm hùm chết là tiết ra enzyme phân hủy, thối um luôn á Thế nên hồi đó phải nấu tôm còn sống, còn con chết thì vứt đi cho nhanh.
Khi người Anh sang Châu Mỹ, họ thấy cả đống tôm hùm chết dạt vào bờ. Nhưng thay vì ăn, người ta lại dùng làm phân bón cho đất trồng, coi như nguồn Protein miễn phí cho cây cối
Mỗi khi bão lũ, lại có thêm đống tôm hùm dạt vào bờ, trở thành thực phẩm tươi cho người di cư. Nhưng mùi thối của tôm chết khiến dân dần dị ứng với món này luôn.
Từ đó, tôm hùm chỉ được ăn khi quá đói hoặc dành cho người nghèo tầng lớp hạ đẳng thôi. Còn lại thì làm phân bón hoặc thức ăn chăn nuôi.
Năm 1622, Thống đốc William Bradford của Plymouth Plantation phải xấu hổ thừa nhận là tù nhân mới chỉ được ăn tôm hùm với nước lọc
Sau đó chính quyền buộc phải ký cam kết không cho tù nhân ăn tôm hùm quá 3 lần/tuần.
Trong khi đó, công nhân Boston phải xuống đường biểu tình vì bị ép ăn tôm hùm hơn 3 lần/tuần.
Tệ hơn, những người bồi bàn còn phải thỏa thuận với sếp là không thể ăn tôm hùm quá 2 lần/tuần. Hơi khó đỡ nhỉ?
## Lật kèo: Từ rác thành sang
Thập niên 1860, công nghệ đóng hộp được phát triển và tôm hùm đóng hộp trở thành sản phẩm dễ sản xuất nhất. Giá rẻ nên người nghèo mua nhiều.
Năm 1836, hãng Burnham&Morrill thành công đóng hộp tôm hùm từ vùng Maine và Massachusetts, rồi quảng bá sản phẩm này rộng rãi.
Nhưng mà người Mỹ vẫn chỉ dùng để... cho mèo ăn thôi Đầu thế kỷ 19, công nhân Boston mua 1 hộp tôm hùm chế biến sẵn chỉ 11 cent, rẻ hơn cả 12 hộp đậu với giá 53 cent nha!
Dần dần tôm hùm đóng hộp trở nên quen thuộc hơn khi nhiều nhà máy sản xuất loại thực phẩm này.
Đến năm 1850, các nhà hàng bắt đầu phục vụ tôm hùm kèm salad - dấu hiệu cho thấy tầng lớp trung và thượng lưu đã chấp nhận món ăn này rồi đó!
Đường sắt và đường thủy phát triển giúp tôm hùm đóng hộp được vận chuyển xa hơn, nhiều người xa bờ biển cũng được thưởng thức.
Các công ty phục vụ tôm hùm đóng hộp trên tàu vì giá rẻ, và chính điều này khiến nhiều thực khách lần đầu ăn tôm hùm phát hiện ra món ăn thú vị này.
Dần dần, fan tôm hùm đóng hộp bắt đầu tìm đến vùng sản xuất để ăn tôm tươi, quên luôn hình ảnh "thực phẩm hạ cấp" trước đây.
Do nhu cầu tăng cao, giá cả cũng tăng theo và dần trở thành món ăn hạng sang toàn cầu
Đây là phản ứng tự nhiên của thị trường liên quan đến cung cầu. Đánh bắt ngày càng nhiều, nhưng tôm hùm sinh sản không kịp đáp ứng nhu cầu.
Thập niên 1920 là lúc giá tôm hùm lập kỷ lục lần đầu tiên.
Công nghệ bảo quản được hoàn thiện nên món này không chỉ phổ biến trên tàu mà còn được quân đội dùng như nhu yếu phẩm cho binh lính.
Tuy nhiên, hình ảnh "món ăn rác" của tôm hùm vẫn chưa biến hoàn toàn khi nhiều dân nghèo vẫn ăn loại thực phẩm này trong cuộc Đại suy thoái thập niên 1930.
Chỉ sau Thế chiến II, tiêu thụ quá nhiều khiến tôm hùm suy giảm số lượng và các gia đình mới bắt đầu coi món này như biểu tượng của sự cao quý
Đến thập niên 1950-1960, đánh bắt quá mức dẫn đến thiếu hụt cục bộ và đẩy giá lên cao chưa từng có, nhưng nhanh chóng bình ổn những năm sau.
Do là hàng xa xỉ, không được trợ giá như các mặt hàng thiết yếu (ngô, thịt bò, lúa mạch...) nên giá tôm hùm biến động khá mạnh.
Năm 2012, món ăn sang chảnh này trỗi dậy khiến giá tăng tới 18% nhưng giảm mạnh năm tiếp theo.
Đến 2015-2016, tầng lớp trung lưu Trung Quốc trỗi dậy kích thích đợt tăng giá mới của tôm hùm, nhưng cũng nhanh chóng bình ổn khi hàng loạt trang trại chuyển qua nuôi trồng loại sản phẩm này, tăng lượng cung trên thị trường.
Nguồn: soha.vn