Dù Iran và Saudi Arabia là hai quốc gia "không đội trời chung" ở Trung Đông, nhưng Nga vẫn chill chill hợp tác với cả hai bên để đối phó phương Tây và mở rộng thế lực ở khu vực này
Iran – người bạn thân "cứu cánh" của Nga
Khi cuộc chiến ở Ukraine cứ kéo dài mãi, kho vũ khí cạn kiệt, con người thiệt hại, kinh tế lao đao, Tổng thống Putin đã "gọi điện" cho Iran như một đối tác siêu quan trọng để comeback
Thời gian gần đây, Iran được cho là đã "ship" hàng loạt máy bay không người lái (UAV) tấn công cho Nga và đang cân nhắc gửi thêm cả tên lửa nữa. Có thể nói chung quan điểm "anti-phương Tây" và cùng nhau đối phó lệnh trừng phạt đang khiến Nga và Iran ngày càng thân thiết hơn
Chuyện này có thể sẽ làm thay đổi cả "bàn cờ" liên minh khu vực trong nhiều thập kỷ tới đấy! Điện Kremlin đang phải "chơi cân bằng" giữa hai quốc gia luôn đối đầu là Iran và Saudi Arabia. Nga cần Iran để có đủ vũ khí trong cuộc chiến tiêu hao ở Ukraine, nhưng cũng cần Saudi Arabia để giữ giá dầu cao chọc trời, đảm bảo kinh tế không sập trước sự tẩy chay của phương Tây.
Một số chuyên gia phương Tây nói rằng việc Iran bán vũ khí cho Nga tạo ra một "plot twist" nguy hiểm, đánh dấu lần đầu tiên nước cộng hòa Hồi giáo này nhảy vào cuộc xung đột ở châu Âu, có thể gây ra nhiều drama cho Mỹ, Israel và Thổ Nhĩ Kỳ
Ông Henry Rome, chuyên gia về Iran tại Viện Chính sách Cận Đông của Washington nhận định, quyết định bán vũ khí mở ra một chương hoàn toàn mới trong quan hệ Iran-Nga. "Đó là một nước đi khá quyết đoán của Iran khi dấn thân vào cuộc chiến trên đất châu Âu", ông Rome nói.
Cuộc xung đột Nga - Ukraine đã làm thay đổi trật tự chính trị theo cách chưa từng thấy kể từ khi Bức tường Berlin sập. Những lời cảnh báo về tấn công hạt nhân cùng cáo buộc qua lại về "bom bẩn" đã khiến nhiều người lo sợ về một cuộc chiến tranh thế giới mới
Cả Nga và Iran đều muốn xây dựng một thế giới đa cực mà ở đó ảnh hưởng của phương Tây bị giảm sút.
Ray Takeyh, chuyên gia về Iran và Trung Đông tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại Mỹ cho rằng: "Iran và Nga có điểm chung. Hai bên đều nhìn tình hình chiến lược qua lăng kính hoài nghi phương Tây, nên mức độ hợp tác của họ sẽ tăng lên khi thấy mình đang ở cùng một thuyền".
Khi Iran bày tỏ ủng hộ Nga trong cuộc xung đột ở Ukraine, hy vọng hồi sinh thỏa thuận hạt nhân 2015 (theo đó Tehran hạn chế hoạt động hạt nhân để đổi lấy việc phương Tây nới lỏng trừng phạt) ngày càng mờ nhạt
Trong bối cảnh biểu tình bùng nổ khắp nước, rất có thể Iran sẽ tăng cường ủng hộ Moscow với hy vọng Nga sẽ dùng quyền phủ quyết tại Hội đồng Bảo an LHQ để chặn Mỹ và châu Âu áp đặt thêm lệnh trừng phạt với Tehran.
Các lãnh đạo Iran có lẽ nhận ra rằng, bằng cách hỗ trợ chiến dịch quân sự của Nga, họ có thể chứng minh Iran là một "ông lớn" có ảnh hưởng toàn cầu và tận dụng hoạt động bán vũ khí để "hồi sinh" nền kinh tế.
"Nếu bạn đặt mình vào vị trí của Iran, bạn sẽ thấy có logic chiến lược ở đây: đàm phán hạt nhân không ra kết quả, Iran không thể tin phương Tây. Iran đã và đang tự lo về kinh tế, quân sự và tương lai chính là quan hệ với Nga-Trung Quốc", chuyên gia Rome nhận xét.
Trong bối cảnh phương Tây đang gấp rút cung cấp hệ thống phòng không xịn sò cho Ukraine, kế hoạch của Iran chuyển tên lửa cho Nga (nếu thành sự thật) có thể làm "game changer" trên chiến trường, nghiêng lợi thế về phía Nga
Tăng cường "chemistry" với Saudi Arabia để khắc chế phương Tây
Tổng thống Putin được coi là một leader "high IQ" biết cách cân bằng các mối quan hệ, ngay cả với những quốc gia luôn "beef" nhau ở Trung Đông. Nhưng cuộc xung đột Nga-Ukraine đang làm kinh tế toàn cầu thêm hỗn loạn, đặc biệt là về năng lượng, tạo ra những "headache chính trị". Điều này đòi hỏi ông Putin phải xử lý cẩn thận những cuộc cạnh tranh nhạy cảm trong khu vực, đặc biệt là mâu thuẫn Iran – Saudi Arabia.
Saudi Arabia vẫn giữ quan hệ hợp tác chặt chẽ với Nga kể từ khi Moscow phát động chiến dịch quân sự ở Ukraine cuối tháng 2. Thực tế là ngay trước khi xung đột nổ ra, tập đoàn Kingdom Holding của Saudi Arabia đã đổ hơn 500 triệu USD vào các tập đoàn năng lượng Nga, trong đó có Gazprom, Rosneft và Lukoil
Đầu tháng 10, nhóm OPEC+ do Saudi Arabia và Nga dẫn đầu đã công bố kế hoạch giảm sản lượng khai thác dầu. Saudi Arabia, "ông trùm" sản xuất dầu mỏ thế giới cho biết quyết định này nhằm duy trì lợi ích tài chính và thương mại cũng như đảm bảo ổn định thị trường.
Tuy nhiên, thông báo này đã khiến các quan chức Washington "nổi đóa" Họ cho rằng quyết định của OPEC+ sẽ giúp Nga chống đỡ lệnh trừng phạt của Mỹ và châu Âu, đồng thời làm yếu đi nỗ lực của phương Tây nhằm làm suy yếu Nga.
Đánh giá về mối quan hệ của Moscow với hai "đối thủ truyền kiếp" là Saudi Arabia và Iran, ông Joseph A Kechichian, thành viên cấp cao tại Trung tâm King Faisal ở Riyadh cho rằng: "Saudi Arabia thấy cần phải giữ quan hệ hợp tác chặt chẽ với Nga để điều phối sản xuất dầu, đồng thời duy trì đối thoại về các sáng kiến bình thường hóa quan hệ với Iran".
Tuy nhiên, việc Saudi Arabia củng cố quan hệ với Nga, ngay cả khi có tính toán và cơ hội, đang làm tăng tension giữa Riyadh và Washington. Những lời cảnh báo từ các nhà lập pháp Mỹ về việc hạ cấp quan hệ an ninh với Riyadh, và sự ủng hộ của họ với dự luật NOPEC đã cho thấy điều đó rõ ràng.
Cựu Đại sứ Mỹ tại Yemen Gerald Feierstein cho rằng: "Cuộc xung đột Nga - Ukraine đã khiến chính sách của Saudi Arabia trở thành tâm điểm và gây áp lực buộc họ phải chọn phe - điều mà họ luôn muốn tránh. Các quyết định của Riyadh sẽ được Mỹ nhìn nhận theo kiểu: 'Bạn đồng hành với chúng tôi hay chống lại chúng tôi?'".
Về phần mình, Saudi Arabia và nhiều nước khác cho rằng Washington đang dần "ghosting" khu vực, khiến việc hợp tác với Moscow trở nên hấp dẫn hơn
Nguồn: soha.vn