PandaSweet
New member
Lướt TikTok giờ toàn thấy clip "ngành này vô dụng, ngành kia thất nghiệp" - content thiếu sự thật nhưng lại viral ầm ầm, ảnh hưởng cực nặng đến giới trẻ đang đau đầu chọn ngành
"Lướt TikTok một lúc là mình có thể xem được 5-6 video hướng nghiệp độc hại" - đó là tâm sự của Nguyễn Lan Anh, một bạn học sinh THPT tại Hà Nội khi được hỏi về những content hướng nghiệp mà bạn thường bắt gặp mỗi ngày.
Và thật sự không phải nói quá, bởi giờ trên mạng xã hội xuất hiện ầm ầm các clip kiểu như: "Top những ngành học 'vô dụng' nhất Việt Nam", "Những chuyên ngành học ra trường chắc chắn thất nghiệp"... Thẳng thắn mà nói, đây hoàn toàn là những thông tin "độc hại", chỉ dựa trên quan điểm cảm tính cá nhân chứ không hề có sự kiểm chứng gì cả.
Việc tiếp xúc với những clip kiểu này đã ảnh hưởng không nhỏ đến quyết định chọn ngành của Lan Anh. Đặc biệt là khi những ngành thường bị gắn mác "vô dụng" như: Quản trị kinh doanh, Ngôn ngữ Anh, Marketing... lại đúng là những nguyện vọng mà bạn ấy định đăng ký.
Khi xem phải những clip hướng nghiệp một chiều như vậy, Lan Anh từng nghĩ: "Mình có nên đổi sang ngành khác không nhỉ?". Bởi vì bạn ấy cũng như biết bao bạn trẻ khác đều... sợ: Sợ ra trường không kiếm được việc, sợ tấm bằng mình "vô dụng" như lời đồn, sợ bản thân không phù hợp với ngành đó... Áp lực học tập một, nỗi lo chọn ngành chiếm mười luôn
"Hoang mang", "lo lắng" cũng là những cảm xúc của Nguyễn Bình Minh (học sinh lớp 12 chuyên Anh, trường THPT chuyên Sơn La). Trong kỳ thi tốt nghiệp THPT 2023 sắp tới, bạn ấy dự định đặt nguyện vọng đầu là ngành Quản trị Kinh doanh. Nhưng sau khi nghe những thông tin lệch lạc trên mạng xã hội, kiểu như: "Học Quản trị Kinh doanh dễ thất nghiệp", "Học ngành này chung chung, không đi sâu chuyên môn gì"... thì lựa chọn của Bình Minh cũng bị lung lay một chút.
May mắn là nhờ có định hướng rõ ràng từ gia đình và quyết tâm của bản thân, nên bạn ấy đã không để những thông tin đó ảnh hưởng quá nhiều. Thay vào đó, Bình Minh tập trung full vào việc học.
**Vì sao lại có chuyện này nhỉ? **
Để trả lời câu hỏi này, chúng mình đã trò chuyện với Nguyễn Thái Hà - CEO của John Hunt (một agency tuyển dụng) và chủ nhân kênh TikTok chuyên về tuyển dụng hướng nghiệp. Chị ấy xem xét vấn đề này từ hai góc độ: Người sáng tạo nội dung và người tiếp cận nội dung.
Về phía người sáng tạo nội dung, theo Nguyễn Thái Hà, có thể những người này muốn "câu like", "câu view" nhưng cũng rất có khả năng họ rơi vào "hiệu ứng Dunning - Kruger". Đó chính là việc bạn chỉ biết vài phần trăm về vấn đề nào đó hoặc thậm chí không biết gì nhưng lại tự tin là "bậc thầy" rồi Xét về động cơ thứ hai, các bạn đó chưa chắc đã xấu, chỉ là muốn chia sẻ thế giới quan của mình nhưng thông tin chưa đầy đủ và không ý thức được tác động tiêu cực của nó.
Còn về phía người xem, khi gặp những nội dung hướng nghiệp "độc hại", bạn hoàn toàn có quyền từ chối và chọn lọc những content chất lượng, đáng tin hơn để xem. Nếu nội tại của bạn đủ mạnh, thì bạn có thể tìm kiếm những luồng thông tin "xịn" hơn như: nói chuyện với các chuyên gia, tìm hiểu báo cáo việc làm của các đơn vị uy tín...
Tương tự, Nguyễn Hà - CEO & Founder Tảo xoắn Okasan và CEO & Co-Founder Bất động sản Lee Homes, người từng tốt nghiệp bằng Giỏi trường Đại học Staffordshire (Anh Quốc) và Đại học Anh quốc Việt Nam với chuyên ngành Quản trị kinh doanh, chia sẻ những người đưa thông tin sai lệch trên mạng thường chia làm 2 trường hợp:
**Thứ nhất:** Những người không tìm hiểu kỹ đã đưa thông tin. Trường hợp này chị phần nào thông cảm, vì ít nhất họ vẫn biết tiếp thu sau khi có nhiều bình luận phản biện, chỉ ra lỗi sai.
**Thứ hai:** Những người biết thông tin sai nhưng vẫn cố tình đưa lên để câu view, trục lợi. Chị không thể thông cảm với trường hợp này vì họ đang ảnh hưởng cực kỳ tiêu cực đến giới trẻ.
Đương nhiên, hậu quả trực tiếp của những thông tin hướng nghiệp lệch lạc này đối với gen Z là có thể thấy rõ mồn một. Nó sẽ gây ra tình trạng lãng phí chất xám, tài nguyên nhân lực; gia tăng tỉ lệ làm trái ngành, thất nghiệp... Ngoài ra, các thông tin độc hại còn khiến học sinh đang chọn ngành hoặc sinh viên đang học đại học, cao đẳng cảm thấy mông lung về lựa chọn của mình, từ đó rơi vào trạng thái chán nản, hoài nghi và dần dần có thể bỏ bê việc học.
"Đó cũng là lý do tại sao mình phải làm những video để đính chính thông tin, tránh các bạn trẻ bị hoang mang dẫn đến lựa chọn sai ngành nghề", Nguyễn Hà chia sẻ.
**Vậy làm sao để chọn ngành, chọn nghề chuẩn không cần chỉnh? **
Theo Nguyễn Hà, có một nguyên tắc trong việc chọn ngành nghề đó là: **Ưu tiên chọn ngành trước rồi mới đến chọn trường**. Và để chọn được chuyên ngành phù hợp, dưới đây là cách xác định:
**- Định vị bản thân:** Chọn ngành quan trọng nhất là phải phù hợp với điểm mạnh của bản thân, chứ đừng a dua chạy theo ngành "trend" được đám đông lựa chọn. Bởi ngành có thể rất tốt nhưng không phù hợp thì khả năng thành công cũng không cao. Vì vậy, bước đầu tiên trong việc chọn ngành sẽ là hiểu rõ bản thân. Các bạn nên làm một bài test tính cách để phân tích điểm mạnh, điểm yếu, sở thích, cơ hội của mình.
**- Tìm kiếm thông tin** về những ngành phù hợp với bản thân thông qua các kênh như: Kênh hướng nghiệp trên MXH (lưu ý xem video nào thì phải đọc bình luận để xem có nhiều phản biện hay không, nếu comment phản biện quá nhiều thì nội dung video đó chưa thực sự đáng tin); đọc các đầu sách về hướng nghiệp uy tín; tham khảo ý kiến của những anh chị đi trước, đang học những ngành mà mình quan tâm.
**- Hệ thống thông tin** và đưa ra lựa chọn theo bảng ưu tiên gồm 3 yếu tố: Ngành tiềm năng - Đáp ứng nhu cầu xã hội - Đúng đam mê và phù hợp với điểm mạnh, tố chất.
Nguyễn Thị Phương Thảo - người có hơn 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực nhân sự tại các tập đoàn lớn về công nghệ, hiện là Trưởng phòng nhân sự tại VNG ZingPlay Studios, đồng thời là Chuyên gia khai vấn thuộc Liên đoàn khai vấn quốc tế, cũng cho hay:
"Việc đầu tiên để chọn được ngành nghề phù hợp là các bạn cần hiểu rõ chính mình (Self Assessment). Khi trả lời các câu hỏi: Mình có những điểm mạnh, điểm hạn chế gì, mình thích làm gì?... đa phần các bạn đều sẽ gặp khó khăn để tìm ra câu trả lời trong một hai ngày. Và cũng không có nhiều người có thể tự tin nói 'mình hiểu rất rõ chính mình và mình biết rõ mình muốn làm gì'. Những bạn này phải nói là 'rất may mắn', may mắn này cũng có thể là do chính các bạn tự tìm thấy đấy", Phương Thảo chia sẻ.
Vậy số còn lại "thiếu may mắn" sẽ phải làm gì để tìm được câu trả lời? Dưới đây là một số gợi ý của Phương Thảo:
Bên cạnh những công cụ rất thịnh hành để "khám phá bản thân" như DISC, MBTI, 16PF Test, Holland Code Test... các bạn có thể tìm đến sự hỗ trợ từ chuyên gia hướng nghiệp, chuyên gia khai vấn nghề nghiệp.
Đồng thời, các bạn cũng nên kiên trì quan sát bản thân trong cuộc sống để hiểu hơn về mình mỗi ngày. Sau khi hiểu được bản thân thì bạn sẽ dễ dàng khoanh vùng lựa chọn hơn: chọn những điều mình thích hoặc loại trừ những điều mình không thích. Tiếp đó, các bạn cần tập trung vào lựa chọn của mình để trải nghiệm và đưa ra những kế hoạch hoặc quyết định phù hợp cho tương lai.
Nguồn: kenh14.vn