TiểuThưTràSữa
New member
Tiếng Việt mình diệu kỳ lắm các bạn ơi!
Cái hay của tiếng Việt không chỉ nằm ở những quy tắc ngữ pháp rối rắm hay từ Hán Việt cao siêu đâu nhé. Mà nó ẩn ngay trong những từ ngắn ngủn mà ta dùng hằng ngày đấy. Có những từ kỳ lạ đến mức nó mang hai nghĩa hoàn toàn đối lập nhau luôn á Tùy vào hoàn cảnh, thái độ và cách nói của người ta, một từ có thể vừa là đồng ý vừa là từ chối. Và chữ "được" chính là case điển hình!
Trong từ điển chuẩn chỉnh thì chữ "được" vốn mang nghĩa tích cực, kiểu đồng ý hoặc đạt được điều gì đó. Khi có người rủ đi ăn mà bạn trả lời "được" là nghĩa bạn gật đầu luôn rồi đó. Nhưng mà trong thực tế, từ này lại có khả năng "biến hình" siêu ảo diệu Chỉ cần thay đổi cách ghép từ hoặc hạ giọng xuống một tí, chữ "được" sẽ ngay lập tức quay xe 180 độ thành lời từ chối liền!
Hiện tượng này thấy rõ nhất qua cụm "thôi được rồi" hoặc "được rồi mà". Khi bị làm phiền hoặc được mời mời mà không muốn, thay vì dùng chữ "không" nghe hơi phũ, người ta sẽ nói: "Được rồi, tôi tự làm được". Ở đây chữ "được" xuất hiện hai lần nhưng mang hai nhiệm vụ hoàn toàn khác nhau luôn nha! Chữ "được" thứ nhất là tín hiệu bảo người kia dừng lại, một cách từ chối nhẹ nhàng. Chữ "được" thứ hai mới đúng nghĩa gốc là chỉ khả năng tự làm.
Hoặc trong lúc cãi nhau, khi mệt mỏi và buông câu: "Được rồi, coi như tôi sai", từ "được" lúc này không hề mang nghĩa đồng ý đâu, mà là một sự từ chối tiếp tục tranh luận, kiểu đóng cửa cuộc nói chuyện một cách bất lực đó
Lý do một từ mang nghĩa tích cực như "được" lại gánh thêm cả nghĩa phủ định xuất phát từ văn hóa giao tiếp của người Việt mình. Vì mình là dân tộc coi trọng hòa thuận và ngại va chạm trực diện, nên người Việt rất ít khi dùng những từ phủ định kiểu "không bao giờ", "từ chối" hay "không chịu" trong đời sống hằng ngày. Thay vào đó, mọi người thích dùng những từ có nghĩa mờ mờ để giảm bớt sự awkward cho cả hai bên
Chính vì thế chữ "được" trở thành một bộ lọc lịch sự hoàn hảo. Khi đến nhà người quen chơi và được chủ nhà nhiệt tình gắp đồ ăn vào bát, dù đã no căng cũng vẫn phải nói: "Dạ được rồi ạ, cháu ăn thế này là đủ rồi". Từ "được" ở đây đóng vai như một lời xác nhận rằng sự hiếu khách của chủ nhà đã chạm tới giới hạn rồi, và dùng nó giúp lời từ chối ăn thêm trở nên nhã nhặn, vừa lòng đẹp ý đôi bên. Nó cho thấy người Việt giao tiếp không chỉ bằng nghĩa trong từ điển, mà bằng sự thấu hiểu ngầm về bối cảnh và tâm lý của nhau nữa
Sự lắt léo này biến tiếng Việt thành một "ma trận" thực sự với các app dịch thuật hay người nước ngoài mới học tiếng. Nếu chỉ dịch theo nghĩa đen thì máy móc sẽ hoàn toàn không hiểu tại sao người ta nói "được" nhưng hành động lại là xua tay từ chối Khả năng co giãn nghĩa vô hạn của một từ đơn âm tiết như chữ "được" chính là minh chứng cho thấy sự giàu có, tinh tế và tính linh hoạt cực cao trong ngôn ngữ của người Việt mình đấy!
Nguồn: kenh14.vn