CậuVàngQuạu
New member
Tiếng Việt mình diệu kỳ lắm nha!
Sự phong phú và lắt léo của tiếng Việt đôi khi không nằm ở hệ thống ngữ pháp phức tạp hay kho tàng từ Hán Việt cao siêu đâu, mà nó ẩn ngay trong những từ ngữ ngắn gọn xuất hiện hằng ngày đấy. Có những từ vựng kỳ lạ đến mức bản thân nó mang hai sắc thái ý nghĩa hoàn toàn đối nghịch luôn á. Tùy thuộc vào ngữ cảnh, thái độ và cách ngắt nghỉ của người nói, một từ duy nhất có thể vừa đại diện cho sự đồng ý xuôi chiều, lại vừa là một lời từ chối khéo léo. Chữ "được" chính là một hiện tượng ngôn ngữ độc đáo như vậy đó!
Trong từ điển chuẩn chỉnh, chữ "được" vốn là một vị từ hoặc trợ từ mang ý nghĩa tích cực, biểu thị sự đồng ý, chấp thuận hoặc đạt được một kết quả mong muốn. Khi ai đó rủ bạn đi ăn và bạn trả lời gọn lỏn là "được", điều đó đồng nghĩa với một lời gật đầu dứt khoát. Thế nhưng, trong giao tiếp thực tế của người Việt, từ ngữ này lại có một khả năng biến hình ngữ nghĩa vô cùng ảo diệu nha. Chỉ cần thay đổi cách kết hợp từ hoặc hạ tông giọng xuống, chữ "được" sẽ ngay lập tức quay xe biến thành một lời từ chối luôn!
Hiện tượng này thể hiện rõ nhất qua cụm từ "thôi được rồi" hoặc "được rồi mà" ấy. Khi một người đang bị làm phiền hoặc được mời mọc một món hàng mà họ không mong muốn, thay vì dùng chữ "không" mang cảm giác tuyệt tình, họ sẽ nói: "Được rồi, tôi tự làm được". Ở đây, chữ "được" xuất hiện hai lần nhưng mang hai nhiệm vụ hoàn toàn khác nhau nha. Chữ "được" thứ nhất là một tín hiệu bảo đối phương hãy dừng lại, một lời khước từ khéo léo để chấm dứt sự can thiệp. Chữ "được" thứ hai mới quay về nghĩa gốc là chỉ khả năng tự thực hiện hành động đấy.
Hay trong một cuộc tranh luận, khi một bên mệt mỏi và buông câu: "Được rồi, coi như tôi sai", từ "được" lúc này hoàn toàn không mang ý nghĩa tán thưởng hay đồng tình, mà là một sự từ chối tiếp tục tranh luận, một cách đóng cửa không gian đối thoại một cách bất lực luôn.
Lý do khiến một từ mang nghĩa tích cực như "được" lại gánh thêm cả nghĩa phủ định xuất phát sâu xa từ văn hóa giao tiếp của người Việt mình đó. Là một dân tộc coi trọng sự hòa thuận và ngại va chạm trực diện, người Việt rất hiếm khi dùng những từ mang tính phủ quyết phũ phàng như "không bao giờ", "từ chối" hay "không chịu" trong đời sống hằng ngày. Thay vào đó, người ta thích sử dụng những từ ngữ có độ mờ về nghĩa để giảm bớt sự tổn thương hoặc gượng gạo cho cả hai bên.
Chính vì vậy, chữ "được" biến thành một bộ lọc lịch sự hoàn hảo luôn á. Khi bạn đến nhà một người quen chơi và được chủ nhà nhiệt tình gắp thức ăn vào bát, dù đã rất no, bạn vẫn sẽ nói: "Dạ được rồi ạ, cháu ăn thế này là đủ rồi". Từ "được" ở đây đóng vai trò như một lời xác nhận rằng sự hiếu khách của chủ nhà đã chạm tới giới hạn tối đa, và việc dùng nó giúp lời từ chối ăn thêm trở nên vô cùng nhã nhặn, vừa lòng đẹp ý đôi bên. Nó cho thấy người Việt giao tiếp không chỉ bằng ngữ nghĩa cố định trong từ điển, mà bằng sự thấu hiểu ngầm về mặt bối cảnh và tâm lý của nhau nữa đó!
Nguồn: soha.vn
Sự phong phú và lắt léo của tiếng Việt đôi khi không nằm ở hệ thống ngữ pháp phức tạp hay kho tàng từ Hán Việt cao siêu đâu, mà nó ẩn ngay trong những từ ngữ ngắn gọn xuất hiện hằng ngày đấy. Có những từ vựng kỳ lạ đến mức bản thân nó mang hai sắc thái ý nghĩa hoàn toàn đối nghịch luôn á. Tùy thuộc vào ngữ cảnh, thái độ và cách ngắt nghỉ của người nói, một từ duy nhất có thể vừa đại diện cho sự đồng ý xuôi chiều, lại vừa là một lời từ chối khéo léo. Chữ "được" chính là một hiện tượng ngôn ngữ độc đáo như vậy đó!
Trong từ điển chuẩn chỉnh, chữ "được" vốn là một vị từ hoặc trợ từ mang ý nghĩa tích cực, biểu thị sự đồng ý, chấp thuận hoặc đạt được một kết quả mong muốn. Khi ai đó rủ bạn đi ăn và bạn trả lời gọn lỏn là "được", điều đó đồng nghĩa với một lời gật đầu dứt khoát. Thế nhưng, trong giao tiếp thực tế của người Việt, từ ngữ này lại có một khả năng biến hình ngữ nghĩa vô cùng ảo diệu nha. Chỉ cần thay đổi cách kết hợp từ hoặc hạ tông giọng xuống, chữ "được" sẽ ngay lập tức quay xe biến thành một lời từ chối luôn!
Hiện tượng này thể hiện rõ nhất qua cụm từ "thôi được rồi" hoặc "được rồi mà" ấy. Khi một người đang bị làm phiền hoặc được mời mọc một món hàng mà họ không mong muốn, thay vì dùng chữ "không" mang cảm giác tuyệt tình, họ sẽ nói: "Được rồi, tôi tự làm được". Ở đây, chữ "được" xuất hiện hai lần nhưng mang hai nhiệm vụ hoàn toàn khác nhau nha. Chữ "được" thứ nhất là một tín hiệu bảo đối phương hãy dừng lại, một lời khước từ khéo léo để chấm dứt sự can thiệp. Chữ "được" thứ hai mới quay về nghĩa gốc là chỉ khả năng tự thực hiện hành động đấy.
Hay trong một cuộc tranh luận, khi một bên mệt mỏi và buông câu: "Được rồi, coi như tôi sai", từ "được" lúc này hoàn toàn không mang ý nghĩa tán thưởng hay đồng tình, mà là một sự từ chối tiếp tục tranh luận, một cách đóng cửa không gian đối thoại một cách bất lực luôn.
Lý do khiến một từ mang nghĩa tích cực như "được" lại gánh thêm cả nghĩa phủ định xuất phát sâu xa từ văn hóa giao tiếp của người Việt mình đó. Là một dân tộc coi trọng sự hòa thuận và ngại va chạm trực diện, người Việt rất hiếm khi dùng những từ mang tính phủ quyết phũ phàng như "không bao giờ", "từ chối" hay "không chịu" trong đời sống hằng ngày. Thay vào đó, người ta thích sử dụng những từ ngữ có độ mờ về nghĩa để giảm bớt sự tổn thương hoặc gượng gạo cho cả hai bên.
Chính vì vậy, chữ "được" biến thành một bộ lọc lịch sự hoàn hảo luôn á. Khi bạn đến nhà một người quen chơi và được chủ nhà nhiệt tình gắp thức ăn vào bát, dù đã rất no, bạn vẫn sẽ nói: "Dạ được rồi ạ, cháu ăn thế này là đủ rồi". Từ "được" ở đây đóng vai trò như một lời xác nhận rằng sự hiếu khách của chủ nhà đã chạm tới giới hạn tối đa, và việc dùng nó giúp lời từ chối ăn thêm trở nên vô cùng nhã nhặn, vừa lòng đẹp ý đôi bên. Nó cho thấy người Việt giao tiếp không chỉ bằng ngữ nghĩa cố định trong từ điển, mà bằng sự thấu hiểu ngầm về mặt bối cảnh và tâm lý của nhau nữa đó!
Nguồn: soha.vn