Các chuyên gia ngôn ngữ cho rằng mọi quốc gia trên thế giới đều có chuyện chữ viết, phát âm không hoàn toàn thống nhất. Và lịch sử đã chứng minh, việc thay đổi không những không mang lại lợi ích mà còn gây ra nhiều phiền toái!
Trong 24h qua, MXH đang "dậy sóng" vì đề xuất cải tiến bảng chữ cái của PGS-TS Bùi Hiền. Theo đó, "Tiếng Việt" sẽ viết thành "Tiếq Việt", còn "Luật giáo dục" thành "Luật záo zụk". Nghe mà choáng á!
Câu chuyện bắt đầu từ ảnh chụp một trang sách, nơi tác giả Bùi Hiền (nguyên Hiệu phó trường ĐHSP Ngoại ngữ Hà Nội, nguyên phó Viện trưởng Viện Nội dung & Phương pháp dạy - học phổ thông) đưa ra những lập luận về việc sửa đổi bảng chữ cái tiếng Việt đang dùng hiện nay.
Theo tác giả Bùi Hiền, vấn đề nằm ở chỗ chúng ta thường dùng 2-3 chữ cái để biểu đạt một âm vị phụ âm đầu. Ví dụ C - Q - K (cuốc, quốc, ca, kali), Tr - Ch (tra, cha), S - X (sa, xa)... Rồi lại dùng 2 chữ cái ghép để biểu đạt phụ âm cuối vần như Ch, Ng, Nh (mách, ông, tanh...).
"Đó là những hiện tượng không thống nhất, không theo một nguyên tắc chung nào dẫn đến khó khăn cho người đọc, người viết, thậm chí gây hiểu nhầm hoặc không hiểu được chính xác nội dung thông tin. Người học như trẻ em hay người nước ngoài, cũng rất hay mắc lỗi do sự phức tạp này mang lại", ông viết.
Đề xuất cụ thể là bỏ chữ Đ ra khỏi bảng chữ cái và bổ sung F, J, W, Z. Đồng thời thay đổi giá trị âm vị của 11 chữ cái hiện có: C = Ch, Tr; D = Đ; G = G, Gh; F = Ph; K = C, Q, K; Q = Ng, Ngh; R = R; S = S; X = Kh; W = Th; Z = d, gi, r. Riêng âm "nhờ" (nh) thì tạm dùng n' để thay thế.
Và đây là kết quả nếu áp dụng theo cách của tác giả Bùi Hiền!
Theo tìm hiểu, trang sách này là trích đoạn trong cuốn "Ngôn ngữ ở Việt Nam - Hội nhập và phát triển" (tập 1) dày tới 2.200 trang, do NXB Dân trí phát hành năm nay.
Cuốn sách tập hợp nhiều bài viết của các giảng viên, nhà nghiên cứu Ngôn ngữ học và Tiếng Việt trong và ngoài nước gửi về tham dự "Hội thảo ngôn ngữ học toàn quốc tại Trường ĐH Quy Nhơn" tổ chức vào tháng 9. Các bài viết đã được hội đồng thẩm định và kiểm duyệt kỹ trước khi xuất bản.
Khi thông tin này lan trên MXH, cộng đồng mạng đã có phản ứng rất... "đa dạng"
"Ôi thật sao? Sắp tới đi học phải dạy con bảng chữ cái mới rồi à? Thế này thì đánh vần kiểu gì nhỉ?", một phụ huynh lo lắng hỏi.
Còn đây là comment bá đạo nhất: "Chỉ vì muốn giấu bố mẹ mà tụi con viết thư mật mã bác PGS.TS ơi! Tụi con đâu có ngờ những cánh thư bay qua hộc bàn của tụi con lại đến tay bác để bác làm hẳn một công trình khoa học cải tiến chữ viết tiếng Việt đồ sộ như này! Bác ơi tụi con đùa nhau mà, tụi con xin lỗi" - đúng là vừa hài hước vừa nói lên suy nghĩ của đa số netizen về những chữ cái trông như... mật mã này!
Vậy giới học thuật nghĩ gì về chuyện này?
Để hiểu rõ hơn, chúng mình đã xin ý kiến của Tiến sĩ Ngôn ngữ Huỳnh Văn Thông, Trưởng khoa Báo chí Truyền thông, trường ĐHKHXH&NV TP.HCM.
Thưa tiến sĩ, là người trong giới nghiên cứu ngôn ngữ, ông nghĩ sao về đề xuất của PGS-TS Bùi Hiền?
Việc tác giả Bùi Hiền đề xuất nằm trong câu chuyện chuyên môn, gọi là cải cách chữ viết. Cái này không có gì lạ và cũng chẳng mới mẻ! Thậm chí người ta còn gọi là "xưa như trái đất".
Ở bất cứ ngôn ngữ nào, cũng sẽ có chuyện chữ viết, phát âm có những điểm không thống nhất hoặc là "vênh" như tác giả Bùi Hiền nói. Trong tiếng Anh, nếu để ý, chúng ta cũng có thể tìm được những điều tương tự.
Vậy các quốc gia khác đã giải quyết chuyện này thế nào?
Các quốc gia đã từng trải qua những tranh cãi như thế, nhưng đã lâu lắm rồi! Và chuyện các chuyên gia ngôn ngữ ngồi lại để đưa ra đề nghị gom chữ này lại với chữ kia cho nó đẹp, cho tối ưu... là có. Nhưng bài học cơ bản nhất mà người ta rút ra là: Những chuyện như thế, có bàn luận cũng không để làm gì cả, mà nó bắt mình phải trả những cái giá rất đắt như thay đổi thói quen đọc viết, sách vở cũ không biết giải quyết ra sao, thời gian nào để người ta học lại chữ viết mới...
Thậm chí, Viện Ngôn ngữ học ở Pháp đã từng có giai đoạn ghi hẳn một tấm bảng dán ngoài cổng với thông báo: "Chúng tôi không nhận bất cứ đề tài hay đề xuất khoa học nào về việc thay đổi chữ viết". Nghe xem, quyết liệt chưa!
Nhiều người biết chuyện thay đổi này không mang lại cái lợi lộc gì. Vài cái phức tạp về chính tả ấy, không là gì so với trình độ, nhận thức và năng lực học hỏi của con người.
Có phải vì tác giả Bùi Hiền cảm thấy áp lực phải tìm ra cải cách mới để tham gia Hội thảo nên mới đưa ra đề xuất này?
Cũng không hẳn! Chúng ta phải nói một cách khách quan thế này, cái quan tâm và đề xuất của những người như ông Bùi Hiền xét cho cùng nó cũng xuất phát từ cái tâm huyết. Việc đấy mình nên tôn trọng.
Điều mình bình luận ở đây là có thể, tác giả Bùi Hiền hơi thiếu tầm nhìn một chút. Tầm nhìn ở đây tức là những chuyện như vậy không phải là người ta không biết, mà người ta đã thấy từ lâu rồi, nhưng đã đạt được đến cái tầm nhìn là nó không để làm gì cả. Vì vậy, chúng ta không nhất thiết phải bàn đến nó.
Tôi chỉ thấy uổng cho tác giả là ông đã giành công sức cho việc đó rất tâm huyết. Cũng giống như mình toàn tâm toàn ý để làm một việc mà nó không cần thiết.
Nguồn: kenh14.vn