Hồi đó có vị Viện trưởng quyết tâm cử cả lô các nhà khoa học trẻ tốt nghiệp bằng đỏ ở Liên Xô về tận Hà Tây để... thiết kế máy đếm trâu ra đồng. Nghe xong chỉ biết bó tay luôn á!
**Bằng cấp cao vút nhưng việc làm thấp tè là sao?**
Tuần trước mình đến một văn phòng gần Vạn Phúc, đang dắt xe vào thì bị một bác hét toáng lên: "Anh đi đâu?".
"Dạ, em đến làm việc ạ". "Hôm nay đang đổ bê tông ngõ, cấm đi lại nha!". "Em ở xa mới đến công tác, đâu có biết". "Phường thông báo văn phòng rồi, lát nữa hỏng đường phải đền đấy", giọng ông hùng hổ dọa nạt luôn.
Hỏi ra mới biết ổng là cán bộ phường phụ trách đổ bê tông ngõ, chả rõ có bằng tiến sĩ không nữa
Ngày xưa mình tự hào "ra ngõ gặp anh hùng", giờ thì lại chẳng thấy tự hào gì khi "vào ngõ gặp tiến sĩ". Hơn chục năm trước có kế hoạch đào tạo 20 ngàn tiến sĩ, thì đương nhiên càng về sau càng gặp tiến sĩ ở khắp mọi nơi rồi.
Bà Ngô Thị Thanh Hằng, Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội, vừa cho biết việc tinh giản biên chế khá phức tạp vì Hà Nội đã chuẩn hóa cán bộ, kể cả cán bộ phường cũng có trình độ thạc sĩ, tiến sĩ luôn.
Nhưng mà bài toán này có thể giải theo cách khác mà. Để quản lý phường mà phải dùng đến bằng tiến sĩ, tức là overqualified - quá thừa trình độ rồi! Trong tuyển dụng, điều kỵ nhất là chọn những người bằng cấp cao vút nhưng làm việc... thấp tè
**Tiến sĩ bị loại ngay từ vòng gửi xe**
Nhớ hơn chục năm trước có người quen nghe tin văn phòng quốc tế tuyển trợ lý IT chuyên sửa máy tính, cài phần mềm, diệt virus. Anh ấy gửi hồ sơ nhờ mình xem hộ.
Liếc qua thấy ghi giám đốc trung tâm IT, tiến sĩ chuyên ngành CNTT, mình bảo anh: "Sợ họ không tuyển đâu nha". Anh hỏi tại sao.
Mình nói anh có vẻ là ứng viên overqualified rồi. Anh ngần ngừ nhưng không muốn bỏ phần tiến sĩ trong hồ sơ - thứ "cao sang" mà anh mất mấy năm tại chức mới có được.
Và đúng như dự đoán, bên tuyển dụng thông báo anh không qua được vòng gửi xe luôn Hỏi tại sao thì họ trả lời y chang: overqualified.
Anh hỏi mình giải thích sao. Mình nói, người ta đưa ra công việc cụ thể thì cần người có trình độ và kinh nghiệm đúng cho công việc đó thôi.
Tuyển người một cách thông minh thì không thể để một ông quen làm bảo vệ cơ quan hoặc lái xe - sự nể nang có thể giết chết kỷ luật, gây hại lớn. Tương tự, tuyển thủ kho nhất định không thể là tiến sĩ!
**Tiến sĩ giấy và tiến sĩ thật đều lãng phí chất xám**
Người làm việc quá tầm với trình độ thì sẽ luôn phải kiễng chân. Ở trạng thái này họ luôn đối mặt với khó khăn vì không thể với tới. Họ hay xu nịnh sếp, hống hách với cấp dưới để khỏa lấp sự yếu kém trong công việc.
Còn người overqualified càng không nên làm việc dưới sức mình vì đó là lãng phí chất xám, tự làm cùn đi thôi. Đưa một tiến sĩ làm chủ tịch phường thì phải trả lương ở chế độ học vị tương đương.
Tiến sĩ về phường thì luôn nghĩ mình phải lương cao hơn, suốt ngày ngồi đòi tăng lương thay vì giúp dân giải quyết chuyện
Ngay cả có chuyên ngành quản lý thì tiến sĩ cũng khó mà hiểu phường làm gì, rất dễ làm công việc trên mây trên gió.
Quản lý phường là xem dân sinh sống ra sao, quản lý an ninh, trật tự - việc không liên quan nhiều đến khoa học mà do kinh nghiệm, tố chất thực tế, kỹ năng ứng xử.
Là tiến sĩ thực thụ về phường chắc chắn sẽ chán ngán vì người yêu khoa học không ai về ủy ban ngồi, ngày ngày tiếp dân, nghe chuyện vợ chồng cãi nhau vì ngoại tình hay tranh tài sản đâu
Thật không may, nếu ông cấp trên của tiến sĩ chủ tịch phường lại không có bằng cấp tương tự thì sẽ thế nào? Đó là sự coi thường cấp trên có sẵn trong đầu vì kém mình cái bằng "sang chảnh".
Dân overqualified thường ít ngồi im một chỗ vì chức "nho nhỏ", vị trí này chỉ để lấy đà nhảy việc thôi. Đó là sự không bền vững trong tuyển dụng!
Bên phương Tây khi tuyển dụng họ đặt số năm kinh nghiệm lên hàng đầu. Ví dụ yêu cầu 5 năm kinh nghiệm thì ít hơn không được, nhiều quá cũng chưa hẳn đã hay.
Nếu cần cho công việc báo cáo, nghiên cứu số liệu, tổng hợp... thì có thể yêu cầu cử nhân, thạc sĩ, hay tiến sĩ trong ngạch đó.
Bằng cấp, học hàm, học vị chỉ có giá trị trong hệ thống khoa học thôi, chả ai xưng kiểu: GS. TS luật. Tổng thống Obama cả
**Sự sáng suốt của ông chủ tịch xã không bằng cấp**
Không biết lấy tiến sĩ về quản lý phường là tin vui hay buồn nữa, vì ở nước mình hệ thống cán bộ từ trung ương đến địa phương đều có bằng cấp.
Tuy nhiên, nếu chủ tịch phường có bằng luật trung cấp thì có khi lại tốt hơn bằng tiến sĩ quản lý kinh tế vĩ mô đấy, vì ở địa phương đâu cần vĩ mô.
Nhớ mấy chục năm trước viện cũ có ngạch điều khiển học. Vị đứng đầu rất tâm huyết với ngành này, và muốn đưa đất nước đi lên qua điều khiển.
Thấy lãnh đạo nói khoa học phải gắn liền với thực tế, nên ông quyết cử một nhóm các nhà khoa học trẻ tốt nghiệp bằng đỏ ở Liên Xô về một địa phương ở Hà Tây để thiết kế cái máy đếm trâu ra đồng và về chuồng có khớp không.
Trong một cuộc họp hợp tác xã, ông chủ nhiệm nói rất khúc triết về 3 việc cần ưu tiên: Đó là đắp cái đập qua ngòi để trâu ra đồng, đưa sinh đẻ có kế hoạch vào xóm và có các anh khoa học trung ương về làm điều khiển trâu.
Ông chủ tịch xã không bằng cấp đã sắp xếp đúng: Việc đếm trâu dù có GS. TS đếm thì vẫn không thể quan trọng bằng việc đưa trâu ra đồng làm và việc sinh đẻ có kế hoạch. Chuyện trên nghe như truyện cười nhưng lại có thật đấy!
Ngày xưa có tiến sĩ dùng để đếm trâu đâu có khác gì nhiều tiến sĩ giấy, tiến sĩ hão thời nay.
Nguồn: soha.vn