Nghe thì ngon lành đấy – lấy tài sản Nga đang bị đóng băng để giúp Ukraine tái thiết sau chiến tranh. Nhưng thực tế không đơn giản như vậy đâu! Không chỉ vướng toàn rào cản pháp lý, mà còn có thể đẩy các công ty phương Tây vào tình thế nguy hiểm nữa
Kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự đặc biệt ở Ukraine vào ngày 24/2/2022, các biện pháp trừng phạt kinh tế ập xuống như mưa. Theo Foreign Policy ngày 13/1, tính đến nay, các đồng minh phương Tây đã trừng phạt hơn 1.200 cá nhân, hơn 120 tổ chức và 19 ngân hàng của Nga. AFP ngày 12/2 còn cho biết các lệnh trừng phạt này đã khiến một đống tài sản nhà nước, dự trữ ngoại hối và tài sản của giới tài phiệt, lãnh đạo Nga trị giá 350 tỷ USD bị đóng băng ở nước ngoài luôn
Cuộc xung đột Nga-Ukraine sắp tròn một năm rồi. Bom đạn đã tàn phá cơ sở hạ tầng của Ukraine nặng nề vô cùng. Cầu cống, đường xá bị xới tung, toà nhà đổ sụp hoặc cháy rụi, từ tháng 10 năm ngoái còn có hàng loạt trạm biến áp, lưới điện bị tấn công bởi máy bay không người lái, tên lửa và đạn pháo của Nga. Thế là giờ các chính trị gia và nhà vận động phương Tây đang push mạnh việc lấy số tài sản Nga bị đóng băng để tái thiết Ukraine.
Trong phát biểu trên website Ủy ban châu Âu ngày 30/11/2022, Chủ tịch Ursula von der Leyen cho biết: "Chúng ta đã phong toả 300 tỷ euro của Ngân hàng Trung ương Nga và đóng băng 19 tỷ euro của các nhà tài phiệt Nga". Theo bà, "Nga phải trả giá tài chính cho sự tàn phá mà nước này gây ra ở Ukraine. Thiệt hại mà Ukraine phải gánh chịu ước tính khoảng 600 tỷ euro. Nga và các nhà tài phiệt của họ phải bồi thường thiệt hại cho Ukraine và trang trải chi phí tái thiết Ukraine"
Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Tài chính Canada Chrystia Freeland cũng đồng quan điểm, tuyên bố tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới tháng 1/2023: "Quá nhiều thiệt hại đã xảy ra và quốc gia gây ra thiệt hại đó phải trả giá". Trước đó tháng 12/2022, Canada đã khởi động thủ tục chuyển giao khoảng 26 triệu USD của một công ty thuộc nhà tài phiệt Roman Abramovich bị trừng phạt – đại sứ Nga tại Canada phản ứng luôn, ví như "ăn cướp giữa ban ngày"
Những diễn biến mới cho thấy các nỗ lực vẫn đang được đẩy mạnh. Đầu tháng 2/2023, Ủy ban châu Âu đã cam kết "đẩy mạnh hoạt động hướng tới việc sử dụng tài sản bị đóng băng của Nga để hỗ trợ tái thiết Ukraine". Ba Lan và ba quốc gia vùng Baltic thúc ép công khai hành động "càng sớm càng tốt". Còn Estonia thì có vẻ đi đầu trong EU về vụ này. Tháng trước, Thủ tướng Estonia Kaja Kallas nhấn mạnh các thành viên EU cần phải thúc đẩy việc sử dụng tài sản bị đóng băng của Nga. Estonia đã công bố kế hoạch đưa ra cơ sở pháp lý để tịch thu 20 triệu euro (21 triệu USD) tài sản của Nga mà họ đã đóng băng.
Giải thích sơ qua cho dễ hiểu nha: Đóng băng là công cụ các chính phủ phương Tây dùng để trừng phạt – phong toả tài sản cho đến khi đối phương thay đổi hành vi. Nhưng tịch thu thì khác – chính phủ sẽ nắm giữ tài sản đó vĩnh viễn luôn. Không có gì lạ khi tịch thu thường được dùng trong các vụ án hình sự. Ví dụ, nhiều năm qua cảnh sát thuế Italy đã tịch thu một đống tiền và tài sản của các thành viên mafia, đồng thời phong tỏa tiền, biệt thự và du thuyền khổng lồ của những người Nga giàu có.
Tuy nhiên, từ đóng băng đến tịch thu là cả một chặng đường xa lắm bạn ơi ️ Theo luật sư Francis Bond thuộc công ty luật Macfarlanes ở London, đóng băng tài sản tương đối dễ, nhưng tịch thu phải tuân thủ tiêu chuẩn cao hơn nhiều. Ông Bond cho rằng để biến việc đóng băng thành tịch thu trong bối cảnh luật pháp hiện hành như của Vương quốc Anh thì cần có bằng chứng về tội phạm. "Chính phủ không thể tự ý tịch thu tài sản mà không thuyết phục tòa án rằng có bằng chứng phạm tội", luật sư Bond nhấn mạnh.
Anton Moiseienko, một chuyên gia luật quốc tế từ Đại học Quốc gia Australia cũng cho rằng vấn đề hiện nay là "không thực sự biết rằng các tài sản bị phong tỏa là tài sản có được từ phạm tội". Trả lời phỏng vấn AFP, chuyên gia này nói: "Việc tịch thu chúng đặt ra thách thức đối với các quyền con người và pháp lý cơ bản, chẳng hạn như quyền sở hữu tài sản, quyền được bảo vệ khỏi bị trừng phạt tùy tiện hoặc quyền được xét xử miễn phí". Hơn nữa, "làm thế nào bạn sẽ chứng minh rằng họ (tài sản bị tịch thu) có được từ phạm tội mà không có sự hợp tác của Nga?", chuyên gia Moiseienko nói thêm
Nguồn: soha.vn