Thụy Điển từng có chiến thắng hải chiến cực khủng trong lịch sử trước người Nga đấy. Nhưng mà plot twist là vẫn không đủ để họ comeback vào team các đại quốc được
## Thời đỉnh cao của Thụy Điển bị Nga "chặn đứng"
Suốt thế kỷ 17, Thụy Điển flexing cực mạnh với vị thế đại cường. Lục quân lẫn hải quân của họ xịn xò nhất châu Âu lúc đó, thắng trận liên tục như cơm bữa. Nhờ đó mà họ cũng chiếm được một mớ đất ven biển Baltic, biến luôn vùng biển này thành "hồ bơi riêng" của mình luôn ấy
Nhưng mà drama xảy ra trong Đại chiến Bắc Âu (1700-1721) khi Thụy Điển phải 1 vs 4 với liên minh gồm Nga, Đan Mạch, Ba Lan-Litva và Saxony. Dù ban đầu có vẻ ổn nhưng sau trận Poltava ngày 8/7/1709 thì Thụy Điển thua tan tác. Rồi càng về sau càng tệ hơn, đến năm 1721 họ buộc phải ký Hòa ước Nystadt - mất luôn một đống đất cho Nga như Livonia (giờ là Latvia), Estonia, Ingria (giờ là vùng Saint Petersburg) và cả đông nam Phần Lan nữa
## Thụy Điển quyết "phục thù" bằng được
Ở Stockholm, người ta coi thất bại này chỉ là "buff lag" tạm thời thôi. Họ tin là sớm muộn gì cũng gom team lại rồi đi báo thù cho bõ. Năm 1734, hội nghị Quốc hội Thụy Điển họp kín và quyết làm mọi cách để "kick Nga về map cũ". 4 năm sau, phe "diều hâu" (mang biệt danh "Mũ") lên nắm quyền và bắt đầu chuẩn bị chiến tranh siêu khẩn trương.
Ngày 8/8/1741, Thụy Điển chính thức tuyên chiến với Nga. Lý do official họ đưa ra là Nga đã "PK" Malcolm Sinclair - một sứ giả ngoại giao đang làm nhiệm vụ kết nối liên minh Thụy Điển-Thổ Nhĩ Kỳ vào 2 năm trước. Lý do phụ là Nữ hoàng Nga Anna Ioannovna ban lệnh cấm xuất khẩu bánh mì sang Thụy Điển (vì bà phát hiện ra kế hoạch gây chiến rồi)
Lần này Thụy Điển đặt mục tiêu lấy lại TOÀN BỘ đất đai bị mất, hoặc tối thiểu cũng phải giật lại Ingria.
Stockholm nghĩ rằng họ đang có buff vì lúc đó Ivan VI vừa lên ngôi, còn nhỏ tuổi lắm, triều đình Nga đang rối loạn nội bộ. Ez win phải không?
Plot twist: không hề ez
Tướng Nga gốc Ireland tên Peter von Lacy xuất hiện và phá tan kế hoạch của Thụy Điển. Tháng 8/1741, ông này đánh bại quân Thụy Điển tại Villmanstrand. Đúng 1 năm sau, quân Nga bao vây và bắt hàng lực lượng chính của Thụy Điển ở Helsingfors (Helsinki). Tướng Thụy Điển về nước thì bị... hành quyết luôn
Theo Hòa ước Åbo ngày 3/2/1743, Nga trả lại Phần Lan cho Thụy Điển (trừ một mảnh đất nhỏ có pháo đài Neishlot). Nhưng điều kiện là phải công nhận Adolf Frederick làm thái tử Thụy Điển theo ý muốn của Nữ hoàng Elizabeth Petrovna. Ông này sau đó thật sự lên làm vua năm 1751 nhưng cũng chẳng giúp ích gì cho Nga lắm.
## Lần thử 2: Máu me hơn nhưng vẫn flop
Năm 1788, Quốc vương Gustav III quyết định thử lại lần nữa - lần này có chiến thuật hơn. Họ chọn timing khi Nga đang bận chiến tranh với Thổ Nhĩ Kỳ (1787-1791), quân chủ lực đang kẹt ở phía nam. Để có cớ tuyên chiến, một nhóm quân Thụy Điển còn cosplay quân Nga rồi đánh vào biên giới nước mình ở Puumala
Quân Thụy Điển thắng vài trận ở Phần Lan nhưng không dám tiến sâu vào Nga. Kế hoạch chính là thắng trên biển rồi đổ bộ gần Saint Petersburg. Nhưng mọi thứ sụp đổ trong trận Vyborg ngày 3/7/1790 khi hạm đội Thụy Điển bị bao vây. Họ mất gần 20 tàu chiến và 5,000 quân, dù phá vây thành công nhưng phải bỏ luôn kế hoạch đánh thủ đô Nga.
Nhưng rồi điều không tưởng xảy ra! Ngày 10/7/1790 tại eo biển Svensksund, hạm đội Thụy Điển đã làm nên chiến thắng lịch sử trước Nga. Hơn 500 tàu chiến hai bên tham chiến - trận hải chiến lớn nhất từng có ở Baltic. Nga mất 35 tàu, 7,000 lính thương vong, 22 tàu bị bắt. Trong khi đó Thụy Điển chỉ mất 5 tàu nhỏ thôi!
Vua Gustav III viết thư cho vợ: "Cảnh diệt quân thù kinh khủng lắm. Những phút cuối thật đáng sợ, tối om, lửa cháy khắp nơi, tiếng rên la... Mong rằng với chiến thắng này Catherine II sẽ tha thứ cho chúng ta và chịu đàm phán hòa bình".
Nhưng kết quả là... không ai thắng quyết định cả Hiệp ước Värälä ký ngày 14/8 năm đó với nội dung giữ nguyên hiện trạng.
Thụy Điển đành phải chấp nhận thực tế là không thể ép Nga đàm phán lại Hòa ước Nystadt. Chưa đến 20 năm sau, năm 1808, với sự ủng hộ của Napoleon, Nga phát động chiến tranh và lần này Thụy Điển phải hứng chịu "thảm họa quốc gia lớn nhất" - mất TOÀN BỘ Phần Lan
Nguồn: soha.vn