Ông Dương Quốc Trọng - Tổng Cục trưởng Dân số vừa chia sẻ về đề xuất "có một không hai" của Bộ Y tế: thưởng tiền cho các gia đình sinh 2 con gái. Nghe có vẻ kì kì nhưng ông giải thích đây là "giải pháp tình thế" giống như lúc chính phủ điều chỉnh thuế xăng dầu vậy - cần thiết để cân bằng lại tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh đang báo động đỏ
Đề xuất này đang khiến cộng đồng mạng tranh cãi sôi nổi. PV đã có buổi phỏng vấn thẳng thắn với Tiến sĩ Dương Quốc Trọng để "bóc tem" chính sách này cho rõ ràng.
**Tại sao lại phải "thưởng" sinh con gái? **
Theo ông Trọng, đây là một trong những "đòn quyết" để giải quyết tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh - vấn đề đang lan rộng ở hầu hết các tỉnh thành từ 2006 đến giờ.
Năm 2012, tốc độ gia tăng tỷ số giới tính khi sinh đã giảm còn 0,4% (so với 0,7-1,15% giai đoạn 2006-2011) - đã cố gắng lắm rồi nhưng vẫn khó đạt mục tiêu dưới 113 bé trai/100 bé gái vào năm 2015 như Thủ tướng đã duyệt
Phó thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân đã yêu cầu phải có biện pháp quyết liệt hơn. Nhìn sang các nước cùng cảnh ngộ, từ nay đến 2020 ta chưa thể giảm ngay tỷ số này mà chỉ có thể giảm tốc độ gia tăng thôi.
**3 nhóm giải pháp "combo" để xử lý tình trạng này:**
**Số 1:** Tăng cường truyền thông để mọi người hiểu rằng con gái = con trai (quan trọng nhất, bền vững nhất nhưng... chậm nhất ). Muốn thay đổi nhận thức phải tính bằng thập kỷ chứ không phải năm. Ở đây vai trò của báo chí và truyền thông cực kỳ quan trọng nha!
**Số 2:** Giải pháp kinh tế. Thực tế nhiều nơi mong sinh con trai để làm kinh tế, nhất là vùng nông lâm ngư nghiệp (ví dụ đánh bắt xa bờ chỉ nam giới làm được). Cần cơ cấu lại ngành nghề địa phương.
Cộng thêm câu "trẻ cậy cha già cậy con" - hơn 70% người cao tuổi chưa có lương hưu nên cần con cái chăm sóc. Và "con" theo quan niệm truyền thống thường là... con trai
Vì vậy cần có chính sách ưu tiên khuyến khích các gia đình sinh con một bề là gái.
**Số 3:** Thực thi luật pháp, nghiêm cấm mọi hình thức lựa chọn giới tính trước sinh. 14 quốc gia khác cũng có quy định tương tự, thậm chí một số nơi còn coi việc này như vi phạm hình sự luôn
**Những câu nói "đáng suy ngẫm" của Tổng Cục trưởng Dương Quốc Trọng:**
- Không chỉ dừng ở vấn đề bình đẳng mà phải có chế độ chính sách ưu tiên với nữ.
- 24% cặp vợ chồng không có con trai sẽ tìm mọi cách để có con trai, còn 26% không có con gái thì cảm thấy bình thường và chấp nhận.
- Tương tự như khi giá dầu thế giới tăng, để ổn định, Nhà nước hạ thuế suất xuống còn bằng 0, nhưng khi giá dầu ổn định, mức thuế này trở lại bình thường. Khi việc sinh con trai và con gái cân bằng thì không còn cần giải pháp này nữa.
- Nhiều nước ở châu Á đã thực hiện việc hỗ trợ này. Chẳng hạn Trung Quốc hỗ trợ tiền ngay các gia đình khi sinh con gái. Còn Hàn Quốc đã hủy bỏ luật chỉ có nam giới mới được thừa kế mà cả con trai lẫn con gái đều được thừa hưởng như nhau.
**Nhiều người lo ngại chính sách này củng cố tư tưởng trọng nam khinh nữ? **
Ông Trọng phản bác: Việt Nam có Luật bình đẳng giới rồi, nhưng để giải quyết được vấn đề này, không chỉ dừng ở bình đẳng mà phải ưu tiên nữ mới được.
Tâm lý đa số người dân là mong có con trai hơn. Nếu theo xác suất tự nhiên: có 1 con thì 49% gái - 51% trai. Có 2 con thì 24% cặp vợ chồng không có con trai và 26% không có con gái.
Điểm mấu chốt là: 24% không có con trai sẽ tìm mọi cách để có con trai, còn 26% không có con gái thì... "thôi kệ"
Đất nước ta hiện tại cần sinh con gái hơn con trai nên cần chính sách khuyến khích. Giống như điều chỉnh thuế xăng dầu vậy - đây là giải pháp tình thế, khi nào cân bằng rồi thì thôi. Không thể nói việc này củng cố tư tưởng trọng nam khinh nữ được!
Nhiều nước như Nga, Bắc Âu còn khuyến khích đẻ nhiều và thưởng tiền. Hàn Quốc năm ngoái còn yêu cầu chiều đến tắt đèn công sở để các cặp vợ chồng về nhà, tăng cơ hội có con nữa kìa
Chính sách ưu tiên con gái có tác dụng tức thì. Kinh nghiệm các nước cho thấy, khi khuyến khích trực tiếp, tỷ số giới tính khi sinh sẽ giảm.
Cũng như khi muốn giảm dân số, Nhà nước hỗ trợ người thực hiện kế hoạch hóa gia đình, triệt sản, đặt dụng cụ tử cung miễn phí, còn hỗ trợ thêm tiền. Đây là giải pháp tình thế và mang ý nghĩa nhân văn.
**Kinh phí "khủng" - liệu có khả thi không? **
Ông Trọng thẳng thắn: Đây mới là đề xuất nên chưa tính toán cụ thể, nhưng chi số tiền này còn rẻ hơn rất nhiều so với hậu quả nếu "thả nổi" sự mất cân bằng như hiện nay. Đây là khoản đầu tư cho tương lai!
Chính phủ đang yêu cầu các bộ ngành thẩm định đề án. Ông tin Chính phủ sẽ ủng hộ và hy vọng giữa năm 2013 sẽ được thông qua.
Hệ lụy mất cân bằng giới tính khi sinh phải sau 20 năm nữa mới vấp phải. Theo ước tính, 20 năm nữa nước ta sẽ "thừa" khoảng 2,3-4,3 triệu nam giới - tức những người đàn ông này sẽ không có cơ hội lấy vợ Việt Nam
Chúng ta không muốn giẫm vào vết xe đổ của nhiều nước. Trung Quốc hiện "thừa" 67 triệu nam giới - đây là một "thảm họa" và ta kiên quyết không mắc phải!
**Gia đình giàu không cần hỗ trợ vẫn sinh thêm thì sao? **
Ông Trọng thừa nhận có cán bộ dân số đến các gia đình khá giả đã có 2 con gái hoặc cả trai lẫn gái vẫn sinh tiếp con thứ 3. Khi vận động, họ nói sinh thì họ nuôi và con họ chắc chắn được chăm lo hơn con nhiều người chỉ sinh 1-2 con.
Thực tế họ không nhận thức được việc sinh con không chỉ ảnh hưởng đến gia đình mình mà còn ảnh hưởng tới xã hội, đất nước. Sinh thêm một con là thêm một chỗ trong lớp học, thêm một phần việc làm, thêm một phần đất đai...
**Một số tỉnh đã làm gì? **
Nghệ An, Thái Bình, TP HCM... đã sáng tạo và thực hiện hỗ trợ, khuyến khích các gia đình sinh con một bề là gái. Đa số các nơi mới chỉ vinh danh, trao quà mang tính tượng trưng.
Cuối năm 2012, tỉnh Thái Bình đã vinh danh các gia đình chỉ sinh hai con gái và tặng mỗi gia đình một chiếc quạt cây trị giá khoảng 1 triệu đồng. Món quà giá trị nhỏ nhưng ý nghĩa lan tỏa, tuyên truyền rất lớn!
Ông Trọng hy vọng các địa phương khác có thể nghĩ ra nhiều cách sáng tạo để vinh danh các gia đình sinh con một bề nữ, từ đó thay đổi nhận thức, hành vi của người dân.
**Kinh nghiệm từ các nước châu Á **
**Trung Quốc:** Hỗ trợ tiền ngay khi sinh con gái, bé gái đi học miễn học phí. Còn có chính sách "tình thương" - cán bộ cấp thôn, xã, huyện phải hỗ trợ các gia đình sinh con một bề nữ.
Khi chia nhà, các gia đình sinh con gái được thêm một suất. Bố mẹ của những người sinh con gái khi về già không có lương hưu sẽ được nhà nước chu cấp mỗi người 600 nhân dân tệ...
**Hàn Quốc:** Hủy bỏ luật chỉ có nam giới được thừa kế → cả con trai lẫn con gái đều được thừa hưởng như nhau. Khuyến khích phụ nữ tham gia phát triển kinh tế - xã hội, tạo điều kiện huy động lao động nữ, mở rộng ngành nghề...
Giai đoạn 1990-2000, những khẩu hiệu như "Nuôi một con gái lớn lên bằng 10 con trai", "Hãy yêu con gái của bạn" được phổ biến rộng rãi trên các phương tiện truyền thông, cùng với các hội thảo chuyên trách về mất cân bằng giới tính khi sinh.
Nguồn: soha.vn