Theo số liệu mới nhất từ WHO, trong số 195 thành viên, hiện có tới 184 quốc gia và vùng lãnh thổ đã cho phép bán hợp pháp thuốc lá nung nóng (TLNN), còn 88 nước quản lý thuốc lá điện tử (TLĐT) như thuốc lá điếu thông thường. Chỉ có 17 quốc gia cấm TLNN và 33 quốc gia cấm TLĐT thôi nha các bạn
Điều đáng chú ý là ngày càng nhiều quốc gia "đổi chiều" từ cấm sang cho phép hợp pháp các mặt hàng này. Lý do chính được đưa ra là: nếu không có sản phẩm hợp pháp thì việc ngăn chặn hàng chợ đen càng khó, chưa kể đến tác hại sức khỏe từ nguồn hàng không rõ nguồn gốc và nhiều hệ lụy xã hội khác nữa
Khi các nước bắt đầu "lắng nghe" người dùng
Trong số những nơi từng cấm TLNN, có khá nhiều quốc gia đã chuyển sang quản lý như Uruguay, Đài Loan (Trung Quốc), New Zealand hay Bhutan đấy!
Cụ thể, năm 2021 Uruguay đã bỏ lệnh cấm để hợp pháp hóa TLNN với sự đồng thuận của toàn bộ các Bộ trưởng luôn. Bộ phận hành pháp nước này khẳng định rõ: "lý do dỡ bỏ lệnh cấm đối với TLNN (với nguyên liệu thuốc lá khô) là do sản phẩm này đã được kiểm chứng khoa học đầy đủ"
Năm 2023, Đài Loan (Trung Quốc) và Bhutan cũng hợp pháp hóa TLNN sau khi đã từng cấm sản phẩm này cùng các sản phẩm thuốc lá mới khác.
Sang năm 2024, Thái Lan có thể là quốc gia tiếp theo thay đổi lệnh cấm để đưa TLNN và thuốc lá mới vào quản lý chặt chẽ, với những động thái cho thấy sẽ có thay đổi đáng kể trong chính sách kiểm soát thuốc lá quốc gia. Ủy ban Đặc biệt do Quốc hội Thái Lan thành lập từ năm 2023 vừa đề xuất 3 phương án: quản lý riêng TLNN; quản lý cả TLNN và TLĐT; hoặc sửa đổi tất cả luật liên quan để hình sự hóa việc sử dụng TLĐT. Giới chức Thái Lan cũng lên tiếng ủng hộ phương án quản lý thay vì cấm đoán. Dự kiến trong năm nay, Quốc hội Thái Lan sẽ thông qua đề xuất mới
Cần gỡ "rối" ngay và luôn
Tại tọa đàm "Nghiên cứu khoa học về giải pháp không khói để hỗ trợ quản lý thuốc lá" ngày 1/8 tại Hà Nội, ông Nguyễn Hồng Ngọc - Phó Vụ trưởng Vụ các vấn đề Xã hội, Văn phòng Quốc hội cho biết: Các cơ sở, căn cứ khoa học đáng tin cậy thì các cơ quan quản lý Nhà nước cần sớm tiếp cận.
Thực tế, thông tin về TLNN và các sản phẩm thuốc lá mới khác đang được trích dẫn chưa đầy đủ trên một số trang thông tin
Cụ thể, một website có sự tham gia của tổ chức chống thuốc lá nước ngoài là HealthBridge Canada chỉ cung cấp thông tin các nước cấm hoàn toàn hoặc quản lý chặt TLNN, nhưng lại chưa cung cấp thông tin về các quốc gia đã hợp pháp hóa hoặc thậm chí có chính sách nới lỏng đối với TLNN hơn so với thuốc lá truyền thống.
Trong khi đó, báo cáo mới nhất năm 2024 của WHO nêu rõ: 175 quốc gia không cấm TLNN. Báo cáo này đồng thời đề cập một số quốc gia áp mức thuế cho TLNN thấp hơn hẳn so với thuốc lá truyền thống, mặc dù giá bán lẻ của sản phẩm này vẫn cao hơn
Từ những bất cập về thông tin, không chỉ về khoa học và dữ liệu thực tiễn từ các quốc gia, các đại biểu cho rằng: Trong điều kiện hiện nay, cần xem xét kỹ về việc đợi kết quả nghiên cứu khoa học trong nước rồi mới xây dựng quyết sách với thuốc lá mới.
Cho đến nay, việc cấm hay quản lý TLNN và các sản phẩm thuốc lá mới khác vẫn chưa có quyết định cuối cùng. Theo các đại biểu, cần sớm tháo gỡ nút thắt này vì sự cần thiết có quyết sách cho các sản phẩm này đã được Chính phủ chỉ đạo từ năm 2017 rồi đấy!
Nguồn: svvn.tienphong.vn