Chuyện cấm hay không cấm thuốc lá nung nóng và các loại thuốc lá mới vẫn đang hot trên bàn thảo luận giữa các bộ ngành, cho đến khi nào có chính sách chính thức thì thôi.
Tại hội thảo "Nghiên cứu khoa học về giải pháp không khói để hỗ trợ quản lý thuốc lá" ngày 1/8, ông Tạ Văn Hạ, Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa - Giáo dục của Quốc hội đã chia sẻ quan điểm khá balance: "Chúng ta nên cân nhắc dựa trên quan điểm: thứ nhất là bảo vệ sức khỏe cho những người chưa nghiện để không bị nghiện; thứ hai phải tính đến hơn chục triệu người đang nghiện, để họ được quyền tiếp cận những giải pháp có thể giảm độc hại hơn, tốt hơn cho sức khỏe của họ".
Cần tìm giải pháp mới để bảo vệ người dùng thôi chứ
Bà Nguyễn Quỳnh Liên - Trưởng ban Dân chủ, Giám sát và Phản biện xã hội, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thì nhìn nhận rất thực tế: "Đứng về phía người dân, tôi cho rằng đây là một nhu cầu của xã hội. Trong khi chúng ta còn tranh luận cấm hay không thì thực tế ngoài thị trường người dân vẫn đang sử dụng".
Và đúng là vậy! Ở Hà Nội hay TP.HCM, việc tìm mua thuốc lá mới không hề khó. Anh H.D. (38 tuổi, Hà Nội) - một user từ những ngày đầu thẳng thắn: "Với thị trường hiện nay thì cấm hay không cấm cũng như nhau. Dù sắp tới có cấm thật, vẫn có nguồn mua các sản phẩm xách tay từ các nước chuyển về". Theo anh, lệnh cấm đang đề xuất cũng không cấm luôn việc sử dụng nên... yeah, không ảnh hưởng lắm.
Trên mạng xã hội, topic này đang thu hút cực nhiều discussion. Anh T.N. (42 tuổi, TP.HCM) thú nhận, ai hút thuốc cũng biết mọi loại thuốc lá đều có hại cả. Nhưng về mặt khoa học, thuốc lá nung nóng mà anh đang dùng có vẻ "sạch sẽ" hơn thuốc lá thường vì không có tàn thuốc, lại không có mùi khói làm phiền người xung quanh nữa.
Còn góc nhìn y khoa thì sao? PGS.TS.BS. Trần Khánh Toàn từ Trường Đại học Y Hà Nội khẳng định luôn: trong mọi trường hợp thì không nên hút thuốc, nếu đã hút thì cai hẳn là best choice. Vì dù gì thuốc lá vẫn là thuốc lá mà!
Nhưng nếu so sánh các loại với nhau thì PGS. Toàn phân tích: thuốc lá điếu truyền thống đốt cháy tạo ra hơn 8.000 hợp chất gây hại. Trong khi đó, thuốc lá nung nóng do bỏ qua bước đốt cháy nên giảm được nhiệt độ, giảm được thành phần và nồng độ các chất độc hại, nên kỳ vọng là có thể ít hại hơn cho sức khỏe.
"Chúng tôi đã tiến hành một nghiên cứu tổng quan hệ thống và phân tích gộp - là nghiên cứu có giá trị bằng chứng cao nhất - nhằm tổng hợp lại kết quả của các nghiên cứu cập nhật trên thế giới có so sánh độc tính của thuốc lá nung nóng so với thuốc lá truyền thống, thông qua phân tích các chỉ điểm sinh học phơi nhiễm. Kết luận từ nghiên cứu này cho thấy: Độc tính của thuốc lá nung nóng, đánh giá thông qua các chỉ điểm sinh học phơi nhiễm, giảm đáng kể so với thuốc lá truyền thống", PGS. Toàn share kết quả nghiên cứu.
Vậy quản lý thế nào cho hợp lý?
Các đại biểu tại hội thảo đều cho rằng cần cân nhắc hướng tiếp cận có tính đến người sử dụng. Bà Nguyễn Quỳnh Liên kiến nghị cần quản lý chặt chẽ, có định hướng, lấy người dùng làm trung tâm, hướng đến mục tiêu bảo vệ sức khỏe và quyền lợi của người dùng.
Nhiều ý kiến cho rằng cần xem xét thực tiễn từ quốc tế so với thực trạng Việt Nam hiện tại, tham khảo data từ các quốc gia đã cho phép lưu hành thuốc lá mới dưới sự kiểm soát của pháp luật.
Fun fact: từ năm 2019, Cục quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) đã cho phép lưu hành một sản phẩm thuốc lá nung nóng. TS. Matthew Farrelly, Giám đốc Vụ Khoa học, Trung tâm Sản phẩm Thuốc lá (CTP) của FDA khẳng định: "Chúng tôi có bằng chứng về lợi ích đối với người trưởng thành hút thuốc lá khi chuyển đổi hoàn toàn sang sản phẩm giảm thiểu tác hại này là lớn hơn so với nguy cơ đối với giới trẻ."
Quay lại tình hình trong nước, trong 10 quốc gia ASEAN, hiện chỉ còn Việt Nam là chưa quyết định chính sách, khung pháp lý đối với các sản phẩm thuốc lá mới nè!
Ngay cả Thái Lan - vốn áp dụng lệnh cấm - từ 2023 cũng đã thành lập Ủy ban Đặc biệt để nghiên cứu chính sách mới sau khi thấy lệnh cấm 10 năm qua chưa hiệu quả. Ủy ban đang đề xuất 3 phương án: hình sự hóa hành vi sử dụng thuốc lá mới; hợp pháp hóa riêng thuốc lá nung nóng; hoặc quản lý chặt chẽ cả thuốc lá nung nóng và thuốc lá điện tử. Dự kiến Quốc hội Thái Lan sẽ có quyết định mới vào cuối năm nay.
Nhìn vào thực tiễn, việc thống nhất khung pháp lý cho các loại thuốc lá mới đã trở thành vấn đề cấp thiết trước nhu cầu hiện hữu của người dùng, nhằm mục tiêu ưu tiên là bảo vệ sức khoẻ cộng đồng và tạo cơ sở pháp lý để xử lý nghiêm thị trường hàng lậu...
Nguồn: svvn.tienphong.vn