Mỹ và Trung Quốc vừa đạt được thỏa thuận "hạ nhiệt" căng thẳng: tạm dừng tăng thuế trong 90 ngày và giảm mạnh mức thuế quan. Bước đi này như một cú plot twist trong cuộc chiến thương mại mà Tổng thống Donald Trump đã khởi động kể từ khi quay lại Nhà Trắng
Theo tuyên bố chung mà hai bên công bố, Mỹ và Trung Quốc đồng ý dỡ bỏ thuế quan với nhau trong 90 ngày đầu tiên - một diễn biến bất ngờ giúp thị trường toàn cầu "hồi sinh" đấy!
Vậy Mỹ và Trung Quốc đã nói gì với nhau?
Những tuần gần đây, ông Trump liên tục tuyên bố đang đàm phán với Trung Quốc về thuế quan, nhưng các quan chức Bắc Kinh lại phủ nhận luôn, khẳng định không có cuộc đàm phán nào trước cuộc họp ở Geneva, Thuỵ Sĩ
Ngày 2/4, Mỹ áp đặt "thuế quan đối ứng" 34% với hàng hóa Trung Quốc, cộng thêm mức 20% từ trước nữa. Ông Trump lý giải rằng Trung Quốc phải chịu trách nhiệm về cuộc khủng hoảng fentanyl đang tàn phá hàng nghìn sinh mạng người Mỹ.
Tuy nhiên thực tế ngày 2/4, hàng hóa Trung Quốc bị áp thuế lên đến 54% luôn! Bắc Kinh không chịu thua, lập tức đáp trả bằng mức thuế 34% với hàng Mỹ. Cuối cùng Mỹ đẩy lên 145%, Trung Quốc thì 125% - drama thật sự!
Phải đến buổi họp báo hôm 12/5, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent và Đại diện Thương mại Jamieson Greer mới tuyên bố hai bên cam kết đình chỉ hoặc gỡ bỏ các biện pháp trả đũa trước ngày 14/5.
Cụ thể, Mỹ giảm thuế quan từ 145% xuống còn 30%, trong khi Trung Quốc giảm từ 125% xuống 10% thôi. Cả hai đều nhấn mạnh tầm quan trọng của "mối quan hệ kinh tế và thương mại song phương" cũng như mối quan hệ bền vững, lâu dài cùng có lợi
Thông báo này được đưa ra sau một tuần đàm phán thương mại căng não tại Geneva, Thụy Sĩ giữa hai nền kinh tế lớn nhất hành tinh. Tuy nhiên, tất cả chỉ diễn ra trong 90 ngày thôi nhé, việc gia hạn sẽ tùy vào các cuộc đàm phán thương mại rộng hơn giữa Mỹ và Trung Quốc trong thời gian tới
Toan tính của hai bên là sao?
Mỹ và Trung Quốc đều đồng ý thiết lập cơ chế để tiếp tục thảo luận về quan hệ thương mại. Giáo sư Carlos Lopes tại trường Quản trị Công Mandela thuộc Đại học Cape Town nhấn mạnh: "Động thái này phản ánh sự rút lui của Mỹ, chứ không phải sự thay đổi thực sự trong quỹ đạo rộng lớn hơn đối với mối quan hệ Mỹ - Trung".
Tờ Al Jazeera dẫn nguồn tin cho biết thỏa thuận đình chiến thuế quan cho thấy Trung Quốc giữ vững lập trường, buộc Mỹ phải điều chỉnh cách tiếp cận
Ông Carlos Lopes - chuyên gia về lĩnh vực thương mại quốc tế và Trung Quốc cũng cho rằng thuế quan làm tăng giá với người tiêu dùng Mỹ và làm suy yếu nhiều lĩnh vực sản xuất quan trọng, đặc biệt là những ngành phụ thuộc vào hàng hóa trung gian của Trung Quốc.
"Dù có quy mô lớn, nhưng nền kinh tế Mỹ không thể cô lập khỏi chuỗi cung ứng toàn cầu mà không chịu thiệt hại. Hơn nữa, Tổng thống Trump thể hiện sức mạnh thông qua đàm phán, nhưng mặc cả mà không có cấu trúc hoặc một kết cục rõ ràng cuối cùng bộc lộ điểm yếu. Đình chiến thuế quan phơi bày điều đó", ông Lopes nói.
Theo ông Lopes, Fentanyl và vai trò của Trung Quốc trong chuỗi cung ứng opioid chưa bao giờ là yếu tố chính đằng sau chính sách thuế quan của ông Trump đối với Bắc Kinh.
Nhà phân tích Chatham House tiết lộ thêm: "Fentanyl không phải là yếu tố cơ bản của quyết định thuế quan. Nó đóng vai trò như vấn đề mang tính biểu tượng cho thông điệp chính trị, đặc biệt là đối với người dân trong nước. Vấn đề cốt lõi ở đây là sự phụ thuộc vào chuỗi cung ứng, mối quan tâm về lạm phát và tính toán bầu cử, không phải chính sách ma túy"
Nhiều chuyên gia khác đồng ý việc tạm dừng là tin tốt cho công ty và người tiêu dùng. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là Mỹ đã hoàn toàn thoát khỏi khó khăn đâu nhé!
Nhà nghiên cứu cấp cao tại Trung tâm Mercatus thuộc Đại học George Mason, ông Veronique de Rugy nhấn mạnh: "Đó vẫn là sự gia tăng thuế đáng kể đối với người tiêu dùng Mỹ. Chúng tôi vẫn đang ở một vị trí tồi tệ hơn trước đây".
Thách thức trong thương chiến Mỹ - Trung
Từ lâu, Mỹ và Trung Quốc đã cạnh tranh để giành ưu thế kinh tế và dựa vào nhau với tư cách là đối tác thương mại lớn - mối quan hệ "dây dưa" thật sự
Theo Đài quan sát về kinh tế (OEC), Mỹ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Trung Quốc, chiếm 12,9% tỷ lệ xuất khẩu trong năm 2023. Trong khi đó, Trung Quốc là thị trường xuất khẩu lớn thứ 3 của Mỹ, sau Canada và Mexico. Vào năm 2023, hàng hóa Trung Quốc chiếm 14,8% tổng lượng nhập khẩu của Mỹ.
Trung Quốc cung cấp cho người tiêu dùng Mỹ nhiều sản phẩm giá cả phải chăng và cho phép các công ty Mỹ kiếm về hàng tỷ USD từ doanh số bán hàng ở Bắc Kinh
Ngược lại, Trung Quốc đạt hàng tỷ USD xuất khẩu và hàng triệu việc làm từ mối quan hệ thương mại này. Nhiều nhà phân tích tại công ty dịch vụ tài chính Mỹ Goldman Sachs ước tính nếu Mỹ tiếp tục cuộc chiến thương mại với Trung Quốc sẽ có tới 16 triệu việc làm ở Trung Quốc gặp rủi ro - con số đáng báo động!
Nhưng ở Mỹ cũng có những lời kêu gọi ngày càng gia tăng về việc đánh giá lại mối quan hệ kinh tế với Trung Quốc. Trong nhiệm kỳ đầu tiên, ông Trump cũng tiến hành "cuộc chiến thương mại" khác với Trung Quốc, tìm cách cân bằng thâm hụt thương mại mà Washington có với Bắc Kinh.
Năm 2024, Mỹ có thâm hụt thương mại trị giá 295,4 tỷ USD với Trung Quốc - thâm hụt lớn nhất so với những đối tác thương mại khác
Trong khi đó, giới lãnh đạo Trung Quốc liên tục lập luận cuộc chiến thương mại không mang lại lợi ích cho bất kỳ ai. Cựu Tổng thống Joe Biden cũng tiếp tục duy trì và bổ sung chính sách thuế dưới thời chính quyền cũ.
Những lo ngại khác về mối quan hệ thương mại cũng được các nhà phân tích chú trọng, bao gồm lo ngại về việc mất việc làm trong ngành sản xuất ở Mỹ và lo ngại về hoạt động gián điệp, trộm cắp tài sản trí tuệ của Trung Quốc ️
Do đó, chính quyền kế tiếp của Mỹ phải tăng cường giám sát xuất khẩu sang Trung Quốc để ngăn chặn công nghệ nhạy cảm của Mỹ đến tay quân đội Trung Quốc.
Nguồn: soha.vn