Okay chúng mình thừa nhận rằng, thông minh chắc chắn là "buff" giúp bạn speed run trên con đường sự nghiệp rồi, nhưng nó không phải all-in-one đâu nha! Thực tế đời là có rất nhiều người thông minh miệng mà vẫn đang loay hoay tìm chỗ đứng trong công việc á. Và trust me, mọi thứ đều có lý do cả!
Chúng ta hay auto nghĩ: Người thành công = người thông minh. Và nếu bạn thông minh thì chắc kèo sẽ thành công luôn.
Nhưng mà... xin phép hard disagree nha mọi người: Sở hữu IQ cao không phải là master key để unlock thành công đâu. Dĩ nhiên là thông minh sẽ giúp bạn lên level nhanh hơn, nhưng nó không phải tất cả! Thực tế nhiều người thông minh vẫn struggle tìm chỗ đứng trong công việc lắm. Và mọi thứ đều có lý do!
Để bắt đầu, hãy research định nghĩa cơ bản nhất của trí thông minh – một thước đo kinh điển đã tồn tại qua nhiều năm – chỉ số IQ nha.
IQ (Intelligence Quotient) là gì?
Chỉ số IQ là kết quả được tổng hợp từ một (hoặc nhiều hơn) bài test trắc nghiệm, câu đố để đánh giá trí thông minh của con người (bên cạnh câu trả lời đúng, bài kiểm tra IQ còn tính thêm các yếu tố như: tuổi của người làm bài, thời gian hoàn thành...). Mức điểm average của IQ hiện giờ là 100. Có đến 2/3 dân số có chỉ số IQ dao động từ 85 đến 115. Chỉ có 2,5% dân số có IQ trên 130, và 2,5% có IQ dưới 70. Chính vì thế, khi ai đó đạt được IQ trên 130 thì được coi là cực kì thông minh hoặc trường hợp IQ càng cao trên 150 thì sẽ được gọi là thiên tài luôn á!
Những bài test và khái niệm IQ đã tồn tại từ những thập niên đầu của thế kỷ 20. Dần dần theo thời gian, IQ trở thành một thước đo chuẩn giúp các tổ chức "phân loại" con người dựa vào mức độ thông minh. Bởi vậy, trong những năm đi học đầu đời, IQ hay những bài kiểm tra đố mẹo, điểm số đã trở thành nỗi ám ảnh tại trường lớp: điểm càng cao nghĩa là thông minh, là "con nhà người ta" trong mắt xã hội; điểm thấp nằm ở vế ngược lại. Tuy nhiên, đó chỉ là câu chuyện hồi còn nhỏ thôi. Khi bước ra ngoài xã hội, IQ có phải là món quà trí tuệ thiên bẩm giúp chúng ta sống sót và thăng tiến hay không thì... chưa chắc đâu nha!
Theo giáo sư Keith Stanovich – thuộc khoa Phát Triển con người & Ứng dụng tâm lý tại ĐH Toronto, Canada: Những bài test IQ có thể rất hữu hiệu khi cần đo một số khả năng, phẩm chất của con người như logic, khả năng ghi nhớ, khả năng định lượng... Tuy nhiên, khi nhắc đến những phẩm chất liên quan tới sự thấu cảm, linh tính, khả năng kết nối con người... để từ đó đưa ra những phán đoán và quyết định đúng đắn thì IQ hoá ra lại... chẳng giúp được gì mấy.
"Một chỉ số IQ cao cũng giống như chiều cao của vận động viên bóng rổ vậy" – David Perkins, nghiên cứu sinh tại Harvard cho hay. "Bạn càng cao thì bạn càng có lợi thế khi thi đấu trên sân. Nhưng chiều cao không giúp bạn win trận đấu mà còn cần rất nhiều kĩ năng khác nữa. Cuộc chơi thực tế trong công việc và cuộc sống cũng vậy. Không phải cứ có IQ cao là bạn đã nắm chắc phần thắng".
Cứ cho rằng bạn đã có chỉ số IQ cao đi chăng nữa, thì sẽ có hai case xảy ra khiến thành công trong công việc và tiền bạc mãi mãi chỉ là... giấc mơ xa vời:
a, Thông minh nhưng không có động lực:
Trong cuộc đời bạn đã gặp bao nhiêu case những người thông minh nhưng... lười? Có lẽ là không ít phải không?
Chúng ta đều biết, để đạt được thành công, nhất định phải có sự chăm chỉ. Câu "Cần cù bù thông minh" ra đời như minh chứng cho việc nỗ lực có thể đưa chúng ta đi xa đến đâu, dù không sở hữu IQ cao từ lúc lọt lòng.
Vậy nếu nhìn về hướng ngược lại thì sao nhỉ, "Thông minh nhưng... không cần cù"? Sở hữu một tài năng nhưng không trui rèn, một tầm nhìn tuyệt vời nhưng không tham vọng, một trí tuệ sắc sảo nhưng lơ là... Có lẽ không cần nói ra bạn cũng biết kết quả rồi đúng không? Sẽ chẳng có thành công nào đến nếu bạn không quyết tâm, và dù bạn có thông minh đến mấy nhưng không muốn grind vì sự nghiệp và công việc - bạn sẽ chẳng bao giờ escape khỏi vòng luẩn quẩn của sự ảo tưởng đâu.
Có rất nhiều những lý do xuất hiện bất ngờ có thể làm tụt động lực phát triển bản thân: một cú sốc tâm lý, một bước ngoặt của cuộc đời (không biết tốt hơn hay xấu hơn), sự bất mãn với cuộc sống xung quanh... Nhưng có những người, họ đơn giản chỉ... lười mà thôi. Sự chủ quan vào trí óc của mình khiến họ không dành hết effort vào công việc, không proactive tìm kiếm và nắm bắt những cơ hội mới. Và từ đó, thay vì hustle ra ngoài xã hội và tìm kiếm cơ hội, họ lại trở nên ì trệ ngày ngày xem Netflix và mơ mộng về tương lai tươi sáng mà chỉ cần "động não" thôi là có thể dễ dàng đạt được.
b, Thông minh và chỉ... thế thôi:
Chắc rằng đây là câu chuyện mà bạn từng gặp không ít lần trong những setting văn phòng công sở: Hai nhân viên tương đương năng lực như nhau cùng vào công ty một thời điểm nhưng tiến độ "lên chức" lại khác nhau một trời một vực. Một người mải miết làm việc, low-key và tập trung giải quyết đúng những gì được giao, nhưng sau một năm vẫn mãi chức vụ "executive". Trong khi người còn lại, dù không nằm trong số những nhân viên hardcore nhất theo kiểu đi sớm về muộn nhưng lại promotion cứ 6 tháng/lần đều đều và nhanh chóng join vào hội nhóm các mầm non lãnh đạo của công ty.
Không có magic gì ở đây, chỉ là trong khi người thứ nhất mãi đâm đầu giải quyết các task mang tính "kĩ thuật" hết lại đầy không khi nào vơi, thì người thứ hai dành thêm thời gian để networking với đồng nghiệp ở các phòng ban khác, tìm hiểu về công ty, thử sức với một vài cơ hội mới, giao tiếp nhiều hơn và hoá mình vào văn hoá công ty hơn. Khi đi làm tại bất cứ tổ chức nào cũng thế, công việc của bạn không tồn tại độc lập mà sẽ luôn nằm trong nhiều mối quan hệ với nhiều bên khác nhau. Vô hình chung, bằng việc không-chỉ-focus-vào-mỗi-công-việc-của-mình, người thứ hai không chỉ handle công việc của mình hiệu quả mà còn xây dựng được sự tin tưởng, yêu mến từ những nhân sự khác. Giải quyết công việc "kĩ thuật" của chính mình thì cần tới IQ nhưng khi giải quyết công việc liên quan tới con người nói chung thì bạn cần tới một chỉ số khác có tên là EQ.
EQ là gì?
EQ là khả năng nắm bắt được sự chuyển biến tâm lý của người khác, khả năng kiểm soát cảm xúc của bản thân, khả năng kết nối, khả năng điều tiết cảm xúc và ứng dụng cảm xúc trong giao tiếp thông thường. EQ có thể hiểu là sự nhạy cảm, tinh tế trong tính cách của mỗi người. Bạn vẫn hay nghe tới những lời comment, chê bai: Sao vô duyên thế, nghĩ gì mà làm thế nhỉ... dành cho những hành động không được điều chỉnh theo những quy chuẩn đạo đức, thuần phong mỹ tục thông thường. Nói cách khác, EQ là khả năng điều hướng, cân chỉnh những quyết định, hành động của bạn sao cho match với những quy tắc ngầm của xã hội đương đại.
EQ là một khái niệm sinh sau đẻ muộn so với IQ. Phải đến năm 1995, EQ mới được nhắc đến trong cuốn sách Emotional Intelligence (trí thông minh cảm xúc) của tác giả Daniel Goleman – một trong những cuốn sách viral lớn vào thời điểm bấy giờ. Kể từ đó cho tới giờ, EQ đã trở thành một thước đo trendy hơn cho các tổ chức khi muốn tìm kiếm, kết nạp nhân tài. Thậm chí, khi thử Google sự liên hệ giữa EQ và thành công của một người bạn sẽ thấy rằng: chính EQ (chứ không phải là IQ) mới là nhân tố X đảm bảo một tương lai rạng rỡ với achievement không chỉ trong công việc, các mối quan hệ mà còn cả trong cuộc sống cá nhân của một người nữa. Chỉ số EQ cao giúp một người có khả năng connect và thấu cảm với những người xung quanh, giúp họ biết được lúc nào nên lùi bước lúc nào nên tiến lên trong những cuộc nói chuyện giữa các cấp.
Chỉ số EQ cao cũng giúp con người giải phóng được các cảm xúc negative khi vấp phải sự phản đối, phê bình mà tiến lên, phát triển bản thân hơn. Chúng ta đang sống trong một xã hội mà người ta vẫn hay nói: Nhất quan hệ, nhì tiền tệ. Nên chẳng có gì weird khi một người có EQ cao lại có thể seize được những cơ hội tiềm năng trong việc thăng tiến, kiếm tiền hay thậm chí cả tình ái. Còn với những người không may mắn có chỉ số EQ thấp, bản thân họ sẽ gặp khó khăn trong việc phát triển các mối quan hệ cũng như tinh ý nắm bắt được những cơ hội thăng tiến không được ghi rõ ràng.
"Những nhà tuyển dụng ngày nay họ đánh giá cao trí thông minh cảm xúc của nhân sự thay vì chỉ số IQ trong quá khứ. Ngay cả với những tập đoàn khổng lồ như Google, Apple, FedEx... thì EQ cũng là một phẩm chất được đề cao khi họ muốn sàng lọc nhân sự" Steven Stein – CEO của hệ thống Chăm sóc Sức khoẻ Đa Khoa – một công ty đã publish nhiều bài test chỉ số EQ cho nhiều tập đoàn lớn.
Một nghiên cứu của Học viện công nghệ Carnegie cho thấy có đến 85% thành công về mặt tài chính của con người được tạo nên bởi những kĩ năng "liên quan đến con người", và chỉ có 15% thành công là phụ thuộc thuần tuý về mặt kĩ thuật, trí tuệ, thông tin mà thôi. Nói cách khác, có đến 85% những người thuộc tầng lớp tài chính "giàu có thơm tho" đạt được vị trí của mình nhờ vào những kĩ năng có mối quan hệ mật thiết với EQ thay vì IQ.
Lời cuối cùng nè
Có nhiều cách để thành công, và nhiều phẩm chất có thể giúp bạn trở nên thành công. Sự thông minh chỉ là một trong số đó thôi. Bạn có thể không phải là một người thông minh nhất, nhưng tin là nếu bạn là người chăm chỉ nhất, kiên trì nhất, hoặc là một người biết cách xây dựng và nắm bắt những cơ hội từ cuộc sống, từ những mối quan hệ xung quanh - chắc chắn, con đường của bạn đến với finish line sẽ vững vàng và rộng mở hơn nhiều đó!
Nguồn: kenh14.vn