Phải công nhận là thời Lê Sơ, đặc biệt dưới thời vua Lê Thánh Tông, nền giáo dục và văn hóa nước mình phát triển mạnh mẽ vô cùng luôn!
Giáo dục và thi cử: Ai cũng có cơ hội toả sáng
Ngay khi vừa lên ngôi, Lê Thái Tổ đã cho dựng luôn Quốc Tử Giám ở thủ đô Thăng Long, mở trường học khắp các lộ. Điểm cộng là mở cửa cho tất cả mọi người có học đều được dự thi nha - cực kỳ công bằng! Chỉ trừ những người phạm tội hoặc làm nghề ca hát thôi.
Các đạo, phủ đều có trường công, nhà nước cẩn thận tuyển người giỏi có đạo đức làm thầy giáo. Còn nội dung học thì toàn sách Nho giáo thôi - hồi đó Nho giáo "xưng vương", còn Phật giáo, Đạo giáo bị hạn chế khá nhiều.
Quy trình thi cử cũng rõ ràng lắm: đỗ kỳ thi Hương (thi ở địa phương) thì được gọi là hương cống, sau đó đỗ kỳ thi Hội (thi ở kinh đô) thì được dự tiếp kỳ thi Đình để phân hạng các tiến sĩ. Những bạn đỗ tiến sĩ trở lên được vua ban mũ áo, phẩm tước, được về quê "flex" với tổ tiên, và vinh dự nhất là được khắc tên lên bia đá đặt ở Văn Miếu - Quốc Tử Giám luôn!
Con số thành tích nghe mà choáng: suốt thời Lê Sơ (1428 - 1527) tổ chức được 26 khoa thi, lấy đỗ 989 tiến sĩ và 20 trạng nguyên. Riêng đời vua Lê Thánh Tông (1460 - 1497) đã có 12 khoa thi, cho ra đời 501 tiến sĩ và 9 trạng nguyên - quá đỉnh!
Văn học, khoa học, nghệ thuật: All-in đều xịn
Văn học chữ Hán vẫn giữ vị thế chủ đạo với hàng loạt tập văn thơ nổi tiếng. Nhưng đặc biệt là văn học chữ Nôm cũng giữ một vị trí quan trọng lắm đó!
Những tác phẩm văn thơ chữ Hán đỉnh cao như: Quân trung từ mệnh tập, Bình Ngô đại cáo, Quỳnh uyển cửu ca... Còn văn thơ chữ Nôm có Quốc âm thi tập, Hồng Đức quốc âm thi tập, Thập giới cô hồn quốc ngữ văn...
Điểm đặc biệt của văn thơ thời Lê Sơ là nội dung yêu nước sâu sắc, thể hiện niềm tự hào dân tộc, khí phách anh hùng và tinh thần bất khuất - đọc mà thấy máu lửa luôn!
Sử học cũng phát triển mạnh với các tác phẩm như Đại Việt sử ký (10 quyển), Đại Việt sử ký toàn thư (15 quyển), Lam Sơn thực lục, Việt giám thông khảo tổng luận, Hoàng triều quan chế...
Địa lý học có Hồng Đức bản đồ, Dư địa chí, An Nam hình thăng đồ.
Y học có Bản thảo thực vật toát yếu.
Toán học có Đại thành toán pháp, Lập thành toán pháp - xem ra tổ tiên mình giỏi toán từ xa xưa rồi nè!
Nghệ thuật sân khấu như ca, múa, nhạc, chèo, tuồng được phục hồi nhanh và phát triển mạnh mẽ, đặc biệt là chèo và tuồng.
Kiến trúc và điêu khắc: Di sản để đời
Nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc thời Lê Sơ thể hiện rõ rệt nhất ở các công trình lăng tẩm, cung điện tại Lam Kinh (Thanh Hóa).
Hiện giờ ở Lam Kinh còn một số dấu vết như nền cột, bậc thềm, một số con vật bằng đá. Cung điện Lam Kinh được xây trên khu đất hình chữ nhật dài 314m, rộng 254m, có tường thành bao bọc dày 1m. Nổi bật nhất là bia Vĩnh Lăng (viết về vua Lê Thái Tổ) cao 2m79, rộng 1m2, được đặt trên con rùa bằng đá dài 3m46, rộng 1m94 - nghe con số thôi đã thấy hoành tráng rồi! ️
Điêu khắc thời Lê Sơ có phong cách khối đồ sộ, kỹ thuật điêu luyện - chứng tỏ tay nghề thợ thủ công thời xưa cực kỳ khéo léo.
Nguồn: soha.vn
Giáo dục và thi cử: Ai cũng có cơ hội toả sáng
Ngay khi vừa lên ngôi, Lê Thái Tổ đã cho dựng luôn Quốc Tử Giám ở thủ đô Thăng Long, mở trường học khắp các lộ. Điểm cộng là mở cửa cho tất cả mọi người có học đều được dự thi nha - cực kỳ công bằng! Chỉ trừ những người phạm tội hoặc làm nghề ca hát thôi.
Các đạo, phủ đều có trường công, nhà nước cẩn thận tuyển người giỏi có đạo đức làm thầy giáo. Còn nội dung học thì toàn sách Nho giáo thôi - hồi đó Nho giáo "xưng vương", còn Phật giáo, Đạo giáo bị hạn chế khá nhiều.
Quy trình thi cử cũng rõ ràng lắm: đỗ kỳ thi Hương (thi ở địa phương) thì được gọi là hương cống, sau đó đỗ kỳ thi Hội (thi ở kinh đô) thì được dự tiếp kỳ thi Đình để phân hạng các tiến sĩ. Những bạn đỗ tiến sĩ trở lên được vua ban mũ áo, phẩm tước, được về quê "flex" với tổ tiên, và vinh dự nhất là được khắc tên lên bia đá đặt ở Văn Miếu - Quốc Tử Giám luôn!
Con số thành tích nghe mà choáng: suốt thời Lê Sơ (1428 - 1527) tổ chức được 26 khoa thi, lấy đỗ 989 tiến sĩ và 20 trạng nguyên. Riêng đời vua Lê Thánh Tông (1460 - 1497) đã có 12 khoa thi, cho ra đời 501 tiến sĩ và 9 trạng nguyên - quá đỉnh!
Văn học, khoa học, nghệ thuật: All-in đều xịn
Văn học chữ Hán vẫn giữ vị thế chủ đạo với hàng loạt tập văn thơ nổi tiếng. Nhưng đặc biệt là văn học chữ Nôm cũng giữ một vị trí quan trọng lắm đó!
Những tác phẩm văn thơ chữ Hán đỉnh cao như: Quân trung từ mệnh tập, Bình Ngô đại cáo, Quỳnh uyển cửu ca... Còn văn thơ chữ Nôm có Quốc âm thi tập, Hồng Đức quốc âm thi tập, Thập giới cô hồn quốc ngữ văn...
Điểm đặc biệt của văn thơ thời Lê Sơ là nội dung yêu nước sâu sắc, thể hiện niềm tự hào dân tộc, khí phách anh hùng và tinh thần bất khuất - đọc mà thấy máu lửa luôn!
Sử học cũng phát triển mạnh với các tác phẩm như Đại Việt sử ký (10 quyển), Đại Việt sử ký toàn thư (15 quyển), Lam Sơn thực lục, Việt giám thông khảo tổng luận, Hoàng triều quan chế...
Địa lý học có Hồng Đức bản đồ, Dư địa chí, An Nam hình thăng đồ.
Y học có Bản thảo thực vật toát yếu.
Toán học có Đại thành toán pháp, Lập thành toán pháp - xem ra tổ tiên mình giỏi toán từ xa xưa rồi nè!
Nghệ thuật sân khấu như ca, múa, nhạc, chèo, tuồng được phục hồi nhanh và phát triển mạnh mẽ, đặc biệt là chèo và tuồng.
Kiến trúc và điêu khắc: Di sản để đời
Nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc thời Lê Sơ thể hiện rõ rệt nhất ở các công trình lăng tẩm, cung điện tại Lam Kinh (Thanh Hóa).
Hiện giờ ở Lam Kinh còn một số dấu vết như nền cột, bậc thềm, một số con vật bằng đá. Cung điện Lam Kinh được xây trên khu đất hình chữ nhật dài 314m, rộng 254m, có tường thành bao bọc dày 1m. Nổi bật nhất là bia Vĩnh Lăng (viết về vua Lê Thái Tổ) cao 2m79, rộng 1m2, được đặt trên con rùa bằng đá dài 3m46, rộng 1m94 - nghe con số thôi đã thấy hoành tráng rồi! ️
Điêu khắc thời Lê Sơ có phong cách khối đồ sộ, kỹ thuật điêu luyện - chứng tỏ tay nghề thợ thủ công thời xưa cực kỳ khéo léo.
Nguồn: soha.vn