SuaBabe2307
New member
Thị trường nguyên liệu đang loạn lên và Tổ chức Hàng hải quốc tế (IMO) quyết tâm can thiệp, ngành hàng hải đang từ từ nói goodbye với dầu mỏ đây!
Suốt cả thế kỷ vừa qua, hầu hết các con tàu trên thế giới đều "uống" dầu để chạy. Mỗi ngày, hơn 50.000 tàu biển hoạt động khắp nơi, ngốn mất hơn 5 triệu thùng dầu. Nghe xong thấy choáng luôn á! 1/20 lượng dầu mỏ trên trái đất được khai thác chỉ để "nuôi" mấy em tàu thôi. Nhưng mà thời hoàng kim của dầu mỏ trên biển giờ sắp end game rồi đó!
Lý do thì là do IMO - tổ chức thuộc LHQ quản lý vận chuyển - đang "lặng lẽ mà gây bão" với bộ quy tắc mới, chuẩn bị làm ngành hàng hải thay đổi kiểu phát sợ luôn.
Cuộc cách mạng âm thầm trên biển cả
Sau bao nhiêu năm tranh cãi, IMO cuối cùng cũng pass được các biện pháp giảm khí thải carbon cho ngành vận tải biển. Họ muốn cắt giảm cường độ phát thải xuống 60% so với năm 2008 (tức 476,4 triệu tấn CO2), còn tổng lượng CO2 đến 2050 phải giảm còn 50% so với 2008 (tương đương 397 triệu tấn CO2). Từ đầu 2023, tất cả tàu hàng hải phải báo cáo lượng khí thải và lên kế hoạch cải thiện nếu không muốn ăn phạt.
Nghe thì có vẻ pro môi trường lắm, nhưng mà ngành vận tải biển nổi tiếng bảo thủ lắm, còn IMO thì hay bị ngành công nghiệp này "điều khiển" ngược lại. Các quy định hiện tại phần lớn do các công ty tự nguyện làm theo để... tiết kiệm chi phí và tăng doanh thu thôi chứ không phải vì môi trường đâu nhé! Với quy định mới, các tàu hoàn toàn có thể chỉ cần giảm tốc độ hay vệ sinh thân tàu thường xuyên là đủ, chứ không cần phải suy nghĩ lại việc dùng dầu.
Drama thị trường dầu bắt đầu từ đây
Nhưng dù sao thì việc cung cấp nhiên liệu cho tàu thuyền vẫn đang trong một cuộc cách mạng "gộp combo" nhiều thay đổi lớn. Cách đây 3 năm, hầu hết tàu đều dùng dầu nhiên liệu nặng (HFO) - một thứ phụ phẩm từ nhà máy lọc dầu, giá rẻ hơn dầu thô tới 1/3 luôn.
HFO tuy rẻ nhưng toxic với môi trường vô cùng! Hàm lượng lưu huỳnh nặng trong HFO làm ô nhiễm nước biển và không khí kinh khủng. Đầu 2020, IMO thắt chặt quy định về khí thải lưu huỳnh, bắt buộc các tàu không có thiết bị kiểm soát ô nhiễm phải chuyển sang dầu diesel ngay - loại sạch hơn HFO.
Plot twist là quyết định này có thể là nguồn gốc của nhiều vấn đề lớn trên thị trường dầu mỏ hiện nay đó! Việc này tạo ra thêm 1 triệu thùng dầu cầu mỗi ngày, trong khi toàn bộ thị trường dầu mỏ sản xuất khoảng 27 triệu thùng/ngày. Nhu cầu dầu diesel nhảy dựng đứng, kéo theo giá dầu thô tăng vọt trong năm qua.
Trong 2 năm đại dịch, tắc nghẽn cảng là nightmare của các hãng vận chuyển. Năm nay thì họ lại phải đối mặt với chi phí nhiên liệu tăng vọt, do lưu lượng tàu quay lại mức bình thường. Giá dầu diesel giờ gấp đôi giá HFO rồi!
LNG lên ngôi, nhưng vẫn chưa "xanh" lắm
Đối mặt với chi phí tăng điên cuồng, các chủ tàu đang nhanh chóng chuyển sang plan B. Họ ưu tiên dùng LNG - khí tự nhiên hóa lỏng. LNG rẻ hơn diesel, nhưng trước đây hầu như không ai dùng làm nhiên liệu hàng hải cả.
Theo nghiên cứu năm 2021 của Total Energies SA, khoảng 98% tàu chở ô tô hiện đang chạy bằng LNG, cùng với 49% tàu du lịch, 32% tàu chở hàng rời, 28% tàu chở dầu và 26% tàu container. Trong số tàu mới được đặt hàng năm nay, 444 chiếc - 63% tổng số theo trọng tải - đã dùng nhiên liệu thay thế, theo dữ liệu từ công ty Clarksons.
Nhưng mà khoan đã! Dùng LNG trong ngành hàng hải không giúp cải thiện tình trạng ô nhiễm tí nào cả. Tuy lượng khí thải carbon của LNG tốt hơn dầu thô, nhưng khí tự nhiên có thể thoát ra ngoài môi trường mà không qua động cơ. Đây là vấn đề phổ biến và nghiêm trọng đối với tàu hàng hải luôn!
Hydro và amoniac - tương lai "xanh" thật sự?
Giá dầu diesel tăng cao cũng khiến các loại nhiên liệu khác trở nên hấp dẫn hơn. Methanol làm từ khí tự nhiên và hỗn hợp 30-70 nhiên liệu sinh học với dầu diesel cũng trở thành lựa chọn khả thi, cạnh tranh trực tiếp với dầu có hàm lượng lưu huỳnh thấp, theo báo cáo của IMO tháng 10 vừa qua.
Tất cả những thay đổi này gộp lại sẽ làm giảm lượng cầu dầu của ngành vận tải biển. Nhưng thay đổi "xanh" nhất vẫn là đưa ngành hàng hải vào nền kinh tế hydro mới nổi. Một con tàu chạy bằng hydro hoặc amoniac (chất chứa hydro, dễ lưu trữ hơn) có thể đạt mức thải carbon bằng 0 nếu hydro được sản xuất bằng điện tái tạo. Chi phí cho hệ thống sẽ cao hơn nhiều lần so với động cơ diesel hiện tại, nhưng đã có 136 đơn đặt hàng sản xuất tàu yêu cầu thiết kế hệ thống chạy bằng hydro hoặc amoniac rồi đó!
Ai trả tiền cho cuộc cách mạng này?
Điều thú vị là tính chất tự do của ngành vận tải biển và xu hướng chi phối ngược lại IMO có thể đẩy nhanh, thay vì cản trở, quá trình chuyển sang nền kinh tế hydro. Why? Vì người gánh chi phí cuối cùng không phải là chủ tàu mà là người mua hàng - tức chúng ta đó! Vận chuyển hàng hóa qua biển bằng nhiên liệu mới trở nên quá rẻ nếu chia đều ra từng món hàng - chỉ tương đương 0,01 USD hoặc hơn cho mỗi kg hàng. Giá này rẻ đến mức chúng ta hầu như không nhận ra sự thay đổi, đặc biệt khi so với mức tăng gấp 10 lần trong chi phí sinh hoạt đã trải qua rồi.
IMO đã ban hành các bộ quy định để tăng tính thống nhất trên thị trường và giảm tình trạng "ăn bám". Các chủ tàu lớn có lựa chọn tốt nhất là tăng giá vận chuyển và đẩy gánh nặng chi phí lên người tiêu dùng, đồng thời củng cố thêm vị thế của họ. AP Møller–Mærsk A/S, hãng tàu container lớn nhất thế giới, quyết định không chuyển sang tàu chạy bằng LNG và đặt cược rằng ngành hàng hải sẽ chuyển thẳng sang nhiên liệu không carbon luôn. Tháng 5 vừa qua, IMO đã đạt được sự đồng thuận về đưa phí thải carbon vào bộ biện pháp giảm phát thải sắp tới.
Nguồn: soha.vn