Các bạn ơi, nghiên cứu mới từ ĐH Monash vừa "bóc phốt" một sự thật gây sốc: các bé nhỏ giờ đã đủ hiểu biết để nói chuyện về phân biệt chủng tộc rồi, nhưng mà... bố mẹ và thầy cô lại cứ né tránh chủ đề này như tránh "thuế" vậy!
Theo các nhà nghiên cứu tại Khoa Giáo dục của ĐH Monash, việc người lớn cứ "câm nín như hến" khi nhắc đến chuyện phân biệt chủng tộc có thể khiến định kiến ăn sâu từ hồi còn bé xíu và sau này lớn lên khó sửa lắm luôn đó!
Giải thích nhanh cho ae chưa rõ: thành kiến chủng tộc là khi mình có quan điểm hoặc đánh giá thiên vị (dù tích cực hay tiêu cực) về ai đó chỉ dựa vào màu da hay chủng tộc của họ thôi.
Chị Hannah Yared - nhà tâm lý học kiêm ứng viên tiến sĩ, tác giả chính của nghiên cứu cho biết: "Thành kiến về chủng tộc bắt đầu từ hồi còn nhỏ xíu và phát triển mãi, rồi càng lớn càng ăn sâu, khó sửa lắm. Mà các bé còn hay là nạn nhân của phân biệt chủng tộc nữa chứ. Thực tế cho thấy nơi các bé hay bị phân biệt chủng tộc nhất chính là... trường học đó!"
"Thành kiến chủng tộc 'bộc phát' mạnh nhất hồi còn bé, rồi giảm dần khi vào tuổi teen. Nhưng nghiên cứu cho thấy cái thành kiến nằm sâu trong tiềm thức lại... giữ nguyên từ nhỏ đến lớn luôn. Nói thẳng là tất cả chúng ta đang phân biệt chủng tộc nhiều hơn những gì mình nghĩ đấy", Hannah chia sẻ thẳng thắn.
Sao người lớn cứ ngại nói về chuyện này với trẻ con vậy?
Mặc dù các bé hoàn toàn có thể và cần được nói chuyện về chủng tộc, nhưng bố mẹ và thầy cô lại cứ lảng tránh những cuộc trò chuyện này, phớt lờ sự đa dạng văn hóa với lý do "tụi nhỏ chưa hiểu gì đâu". Nhưng thực ra việc từ chối nói về chủng tộc chẳng giúp ích gì, thậm chí còn làm cho những quan điểm tiêu cực kéo dài đến khi trưởng thành nữa!
Nghiên cứu của Tiến sĩ Christine Grove và Tiến sĩ Denise Chapman từ Khoa Giáo dục Monash (được đăng trên tạp chí Tâm lý học Xã hội về Giáo dục) đã tìm ra 4 lý do chính khiến học sinh tiểu học Úc có thái độ như vậy với nạn phân biệt chủng tộc:
• Thầy cô thiếu tự tin và năng lực về các vấn đề chủng tộc
• Tính chuẩn mực của người da trắng (white norm)
• Phớt lờ đa dạng văn hóa
• Im lặng – không dám nói
Nghiên cứu còn cho thấy người lớn không thích nói về chủng tộc, đặc biệt là với trẻ em.
Nhiều giáo viên thấy mình chưa được đào tạo đủ để đối phó với lớp học đa dạng về chủng tộc/văn hóa, nên thiếu tự tin khi dạy những học sinh có background khác nhau. Trong khi đó, trẻ em lại hoàn toàn có năng lực để thảo luận về chủng tộc, phân biệt chủng tộc hay thành kiến chủng tộc!
Nhiều thầy cô đã chọn cách im lặng, không chủ động tham gia vào các cuộc thảo luận về chủng tộc. Điều "trớ trêu" là họ không tin rằng phân biệt chủng tộc xảy ra ở trường mình và cho rằng "trẻ em không nhận thức được", rồi thế là... bỏ qua luôn!
Hậu quả "nặng đô" của phân biệt chủng tộc với trẻ
Hannah cho biết trường học không chỉ là nơi các bé có trải nghiệm đầu đời về phân biệt chủng tộc, mà còn là nơi các bé học được cả thông điệp tích cực lẫn tiêu cực về nó. Điều này xảy ra ở mọi cấp độ, từ thầy cô đến cả những bạn học khác.
Hậu quả là gì? Các học sinh thiệt thòi dễ bị đình chỉ hoặc đuổi học hơn vì những lỗi tương tự như học sinh da trắng. Thành kiến ngầm của giáo viên cũng ảnh hưởng đến tiêu chuẩn đánh giá học sinh – ví dụ kỳ vọng thấp hơn về năng lực và kết quả học tập chỉ vì sự khác biệt về chủng tộc.
Còn về mặt tâm lý thì nghiêm trọng lắm! Những tác động tiêu cực đến sức khỏe và hạnh phúc của trẻ em, thanh niên bị phân biệt chủng tộc rất sâu sắc: lo lắng, trầm cảm, dễ lạm dụng chất kích thích, giảm lòng tự trọng và tự tin trong học tập.
Giải pháp nào để không còn "ngại ngùng" chủ đề này?
"Phớt lờ các chủ đề nhạy cảm không phải cách giải quyết hay phản đối phân biệt đối xử đâu nhé. Tránh né chỉ tạo ra thông tin sai lệch cho các bé về vấn đề chủng tộc và hòa nhập thôi", Hannah nhấn mạnh. "Cần kết hợp phương pháp tiếp cận từ trên xuống – đưa kiến thức về chủng tộc và khả năng chống phân biệt chủng tộc vào chính sách của chính phủ, đảm bảo thầy cô và lãnh đạo trường có trách nhiệm đưa chính sách này vào thực tế."
Tuy nhiên, thầy cô và phụ huynh cũng cần được đào tạo để tự tin khi thảo luận về những chủ đề này với trẻ, đồng thời dành đủ không gian và thời gian cho việc này.
"Có lẽ việc tăng cường nhận thức của giáo viên về thành kiến và thế giới quan của chính họ có thể giúp tăng sự tự tin khi thảo luận về lĩnh vực này với trẻ em", Hannah kết luận.
Nguồn: svvn.tienphong.vn