Thị trường xe tự lái sắp cán mốc 1.000 tỷ USD - Drama cuộc đua "ai về nhất"?

Cách mạng xe tự lái đang bùng nổ, vậy ai sẽ ôm trọn giải vàng?

b121e2cb21c8655dbc5f.png


Năm 1995, team nghiên cứu của Carnegie Mellon đã flex cực mạnh khi lái xe 4.800 km từ Pittsburgh đến San Diego mà... không chạm tay vào vô-lăng luôn á! Hành trình huyền thoại "No Hands Across America" (Không tay đi xuyên nước Mỹ) chính là điểm khởi đầu cho cuộc đua xe tự lái ở Mỹ. Ba mươi năm trôi qua, thành quả giờ đã ra trước mắt rõ nét: Taxi tự lái xuất hiện ngày càng nhiều tại các thành phố Mỹ và chuẩn bị thử thách với thời tiết "mood swing" cùng luật đi bên trái ở London và Tokyo nữa nè!

Robotaxi đang chiếm sóng nước Mỹ thế nào?

Số thành phố Mỹ có robotaxi đang tăng chóng mặt luôn. Waymo (thuộc Alphabet), ông trùm sở hữu đội xe tự lái khủng nhất thế giới với 2.500 chiếc, đang phục vụ trả tiền tại 5 địa điểm gồm Atlanta, Austin, Los Angeles, Phoenix và khu vực Vịnh San Francisco. Và họ còn dự định tăng gấp đôi con số này trong năm tới nữa cơ!

Tesla của Elon Musk đã mở rộng dịch vụ robotaxi ở dạng beta (vẫn có người "trông coi an toàn" trên xe) từ Austin sang San Francisco. Còn Zoox (thuộc Amazon) - hãng tạo ra mẫu taxi xịn xò không có vô-lăng hay bàn đạp - thì đang chạy tự động ở Las Vegas và vừa ra mắt tại một số khu vực ở San Francisco luôn.

Người ta có tin xe tự lái không?

Nhiều người vẫn nghi ngờ công nghệ này lắm đó. Khảo sát của YouGov cho thấy ba phần tư người Mỹ ít hoặc không tin taxi tự lái. Nhưng lý do chính là... chưa được trải nghiệm thôi! ‍♂️ J.D. Power phát hiện mức độ tin tưởng cao hơn tới 56 điểm phần trăm ở những người đã từng đi robotaxi so với người chưa đi. Và số người dùng thử đang tăng vọt: Theo Sensor Tower, Waymo đạt 1 triệu người dùng hoạt động hằng tháng (MAU) trong quý III/2025, tăng 82% so với cùng kỳ năm ngoái!

Không chỉ Waymo và các đối thủ "mê mẩn" với công nghệ này đâu nha. Những cái tên muốn "đu trend" kiếm tiền còn có Uber (gọi xe truyền thống), các hãng xe như Mercedes-Benz, Stellantis, các nhà cung cấp công nghệ như Nvidia, chưa kể hệ sinh thái robotaxi siêu sôi động ở Trung Quốc nữa.

Thị trường béo bở cỡ nào?

Họ đang đặt cược vào một thị trường "khủng long" luôn á. Người Mỹ hiện chi khoảng 50 tỷ USD/năm cho gọi xe. Còn có cơ hội bán phần mềm tự lái cho các hãng xe du lịch và xe thương mại như xe tải đường dài, xe giao hàng nữa. CEO Uber Dara Khosrowshahi từng nói riêng thị trường công nghệ tự lái ở Mỹ có thể trị giá 1.000 tỷ USD đó!

Câu hỏi giờ là: Khi nào "cách mạng tự động" tăng full tốc và ai sẽ về nhất?

Công nghệ đằng sau "phép màu" xe tự lái

Muốn trả lời thì phải hiểu công nghệ trước đã. Ngồi trong xe Waymo hay Zoox, cảm giác quen thuộc khiến ta dễ quên rằng mạng sống mình đang giao cho một "máy tính có bánh xe" đó nha! Khác với robot trong môi trường sạch sẽ, kiểm soát chặt như nhà máy, robotaxi phải xử lý mớ hỗn loạn đời thường: người đi đường nóng tính, người đi bộ bất cẩn, thú cưng loăng quăng, và thời tiết như tuyết lúc mềm như bùn, lúc cứng như tường gạch. ❄️

Làm được điều đó nhờ nhiều đột phá kết hợp. Robotaxi dựa vào cảm biến: Camera, LiDAR (laser), micro và radar để nhận biết đường sá, ước lượng khoảng cách, điều chỉnh tốc độ. Sau đó dùng AI trên xe và trên cloud để mô phỏng cách tài xế người xử lý và phản ứng. Khi dịch vụ mở rộng, lượng data tăng giúp mô hình ngày càng "thông minh" hơn. Sự bùng nổ của các mô hình AI tạo sinh đa phương thức (kết hợp văn bản, hình ảnh, âm thanh) cũng đẩy nhanh tiến độ từ training bằng mô phỏng tới dạy xe xử lý tình huống hiếm gặp.

An toàn là sống còn!

Với ngành này, chứng minh an toàn là chuyện "tử sinh" luôn. Nghiên cứu năm ngoái của Waymo cùng hãng bảo hiểm Swiss Re cho thấy robotaxi của họ tạo ra ít hơn 88% yêu cầu bồi thường thiệt hại tài sản và ít hơn 92% yêu cầu bồi thường thương tật so với người lái, trên 25 triệu dặm vận hành. Và kết quả còn tiếp tục cải thiện nữa đó! ✨

Nhưng niềm tin của công chúng thì "dễ vỡ" lắm. Một tai nạn kinh hoàng năm 2023 với xe của Cruise (đối thủ Waymo) đã trở thành khủng hoảng tồn tại sau khi công ty thiếu minh bạch trong điều tra liên bang; GM (chủ sở hữu Cruise) sau đó đóng cửa dịch vụ robotaxi luôn.

Những sự cố như vậy có thể làm chậm nỗ lực thuyết phục nhà quản lý. Dưới thời Tổng thống Donald Trump, Bộ Giao thông Mỹ tuyên bố sẽ xây dựng khung quy định liên bang cho xe tự hành, bao gồm robotaxi. Nhưng hiện vẫn tồn tại "mê cung" luật bang: California có tới hai cơ quan giám sát robotaxi, trong khi vài bang khác gần như cấm hẳn. Một số thành phố như Seattle cũng dựng rào cản. "Mọi thứ chúng tôi làm hôm nay đều để xây dựng niềm tin và an toàn; không có điều đó thì không thể mở rộng", Chris Mooney, lãnh đạo Waymo chia sẻ. ️

Vấn đề tiền bạc: Làm sao có lãi?

Dù vậy, tốc độ Waymo tăng hiện diện theo từng thành phố cho thấy họ ngày càng tự tin về độ an toàn. Còn việc biến đây thành business có lãi lại là chuyện khác rồi!

Trong thị trường gọi xe truyền thống như Uber, chi phí cho tài xế chiếm khoảng 50–70%; bỏ tài xế nghe có vẻ là cách nhanh để giảm giá. Nhưng thực tế mọi dịch vụ robotaxi đều đang lỗ cả, kể cả Waymo (ngoài tiền từ công ty mẹ Alphabet, năm ngoái họ còn huy động 5,6 tỷ USD từ nhà đầu tư bên ngoài).

Lý do nằm ở chỗ: Giá xe quá đắt, chất đầy phần cứng an toàn tốn kém, training trên chip AI "giá trời". Khác Uber dựa vào tài xế tự sở hữu xe, nhà vận hành robotaxi phải tự mua và quản lý đội xe: Vệ sinh, nhiên liệu/sạc, bảo dưỡng, bãi đỗ. Họ còn cần người giám sát từ xa khi có sự cố nữa.

Vì vậy, theo Augustin Wegsheider (BCG), chi phí vận hành xe tự lái khoảng 7–9 USD/mile, so với 2–3 USD/mile cho gọi xe truyền thống và 1 USD/mile cho xe cá nhân. "Cắt giảm chi phí chưa từng là ưu tiên của robotaxi", Philipp Kampshoff (McKinsey) nói. "Họ còn chưa chạm bề mặt vì nhiệm vụ số một là vận hành an toàn". McKinsey ước tính cần một thập kỷ để kéo chi phí xuống dưới 2 USD/mile. ⏰

Hi vọng từ việc giảm giá phần cứng

Nếu phần cứng rẻ hơn sẽ giúp giảm giá thành được phần nào. Giá một chiếc Waymo thế hệ hiện tại ước tính 130.000–200.000 USD. Chọn nền tảng Jaguar I-Pace "xịn xò" càng khó tiết kiệm rồi. Tháng này, công ty bắt đầu thử Hyundai IONIQ 5, tích hợp bộ tự lái thế hệ mới dùng ít cảm biến hơn. Giá cảm biến cũng đang giảm chóng mặt: LiDAR sản xuất tại Mỹ từ 100.000 USD giờ chỉ còn hơn 1.000 USD thôi!

Kinh tế học robotaxi còn cải thiện theo cách khác. Để tăng hiệu suất sử dụng, Waymo triển khai số lượng xe vừa phải ở nhiều thị trường thay vì "phủ dày" một nơi - dù chiến thuật này có giới hạn. Họ cũng hợp tác với các nhà vận hành đội xe như Avis (cho thuê xe) để xử lý vận hành hằng ngày.

CUỘC ĐUA NƯỚC RÚT - AI SẼ THẮNG?

Khi robotaxi chứng minh đủ an toàn và không đắt hơn taxi có người lái, nhu cầu có thể bùng nổ. Khi đó ai sẽ về nhất?

Hiện tại, Waymo đang dẫn đầu ở Mỹ. Công nghệ của họ được xếp Level 4, tức trong khu vực được phê duyệt, xe hoạt động không cần giám sát trực tiếp của con người; trong khi robotaxi của Tesla ở khoảng Level 2–3, vẫn cần người giám sát trên xe. Vì ưu tiên an toàn, Waymo trang bị phần cứng đắt hơn Tesla: Xe mới nhất có 13 camera, 6 radar, 4 LiDAR; còn Tesla chỉ dùng 8 camera. Điều này giúp Waymo "ghi điểm" với nhà quản lý. ⭐

Ali Kani (Nvidia), nhà bán chip AI cho mọi "tay đua" robotaxi, dự đoán khi Waymo chứng minh an toàn "không vấp váp", họ có thể giảm bớt cảm biến để cắt chi phí. Về phía mình, Musk đặt cược vào hướng chỉ dùng camera + phần mềm AI: Khi thuật toán đủ tốt, ít phần cứng sẽ giúp robotaxi rẻ hơn Waymo.

Mô hình kinh doanh: Giữ bí mật hay mở rộng?

Hiện cả Waymo lẫn Tesla đều giữ kín công nghệ. Về sau có thể khác đó. Waymo có thể học "người anh" Android của Alphabet, chuyển sang làm phần mềm cho bên thứ ba. Musk cũng nói có thể cấp phép công nghệ tự lái của Tesla. Aicha Evans, CEO Zoox, khẳng định tiếp tục mô hình dịch vụ robotaxi tích hợp dọc; nhưng nhiều người cho rằng công nghệ của họ cũng có thể dùng cho logistics của Amazon. Những công ty như Wayve (startup Anh được Nvidia hỗ trợ) chọn tập trung vào phần mềm tự lái, thay vì tự vận hành dịch vụ robotaxi đầy chi phí và phức tạp; đầu năm nay Wayve công bố bán công nghệ cho Nissan.

Uber - Người chơi không thể bỏ qua

Nhà cung cấp robotaxi cũng phải quyết định cách "bắt tay" với các nền tảng gọi xe lớn như Uber. Năm 2020, Uber bỏ nỗ lực tự phát triển tự lái, chuyển mục tiêu trở thành nền tảng đặt xe ưa thích cho robotaxi. Ở Phoenix, Uber đã nhận đặt xe cho Waymo. Nơi khác, họ cạnh tranh: Uber hợp tác Lucid (xe điện) và Nuro (tự lái) để triển khai 20.000 robotaxi trong sáu năm; và dự định vào London cùng Wayve và một hãng xe chưa công bố tên.

Uber tin người lái và robotaxi sẽ cùng tồn tại nhiều năm. Nhưng rồi robotaxi sẽ rẻ hơn nên công ty phải "vào vị trí" ngay bây giờ. Lượng khách hàng khủng là lợi thế: Sensor Tower ước tính Uber có 45 triệu MAU, bỏ xa Waymo.

Nvidia - Kẻ hưởng lợi thầm lặng

Chưa kể còn có Nvidia nữa. Không bất ngờ khi "kẻ hưởng lợi lớn nhất" của cuộc cách mạng AI đang đảm nhiệm vai trò nhà cung cấp siêu quan trọng cho xe tự lái. Song song hỗ trợ Uber, Nvidia giúp các hãng xe như Mercedes-Benz, Stellantis tự phát triển hệ thống tự động; đồng thời bán số lượng lớn GPU cho Waymo để chạy mô phỏng AI, và đặt trong xe để xử lý dữ liệu cảm biến, tính toán phản ứng. Tesla cũng đã chi hàng tỷ USD để training AI trên 100.000 GPU Nvidia đó.

Chiếc xe đón bạn trước cửa có thể không mang logo Nvidia nhưng công ty giá trị nhất thế giới chắc chắn sẽ được "chia phần" trên mỗi cuốc xe đó nha!

Nguồn: soha.vn
 
Back
Top