Hồi tháng 3 vừa rồi, EVN được phép tăng giá điện lên 8,36%, từ 1.720 đồng/kWh lên 1.850 đồng/kWh. Lý do được đưa ra là chi phí tăng, giá than dầu khí leo thang, cộng thêm phí phụ và chênh lệch tỷ giá nữa chứ
Nghe thì cũng hợp lý ha, và việc tăng giá điện ở VN dường như là điều không thể tránh khỏi. Nhưng ờ thì... đó là với thị trường độc quyền như hiện tại thôi, khi chỉ có mỗi EVN là "ông lớn" duy nhất trong mảng bán lẻ điện.
Còn ở nhiều nước khác trên thế giới, nơi có thị trường bán lẻ điện cạnh tranh với nhiều nhà cung cấp, thì việc tăng giá không dễ "như ăn kẹo" đâu nhé Các nhà cung cấp phải "nhìn nhau" trước khi quyết định tăng giá. Tăng giá mà không tính toán kỹ, khách hàng "quay xe" sang đối thủ rẻ hơn là chuyện thường ngày.
Hơn nữa, trên thị trường bán lẻ cạnh tranh, người tiêu dùng có quyền chọn hợp đồng với giá điện cố định trong một khoảng thời gian từ 3 tháng đến vài năm. Và nhà cung cấp không được phép "tự tiện" điều chỉnh giá, dù chi phí đầu vào có tăng chóng mặt đến đâu
Case study Singapore: Người dân "thả ga" chọn nhà cung cấp điện
Lấy Singapore làm ví dụ nha. Ở đây, các công ty phát điện phải đấu thầu cung cấp điện mỗi nửa tiếng một lần trên thị trường bán buôn. Giá bán buôn điện sẽ thay đổi mỗi 30 phút dựa trên cung cầu. Các nhà bán lẻ điện mua điện từ thị trường bán buôn rồi cạnh tranh nhau để bán cho người dùng cuối.
Chính phủ Singapore đã từng bước mở cửa thị trường bán lẻ điện từ năm 2001, tạo điều kiện cho người tiêu dùng có nhiều lựa chọn linh hoạt hơn. Người dùng hưởng lợi từ sự cạnh tranh về gói bán lẻ điện và các deal hấp dẫn từ nhà cung cấp, trong khi đó việc cung cấp điện vẫn ổn định không bị ảnh hưởng
Thị trường Điện Mở (Open Electricity Market - OEM) được triển khai thí điểm từ tháng 4/2018 tại từng khu vực, rồi mở rộng dần và chính thức hoàn tất việc tự do hóa toàn quốc từ 1/5 năm đó.
Trên OEM, tất cả người dùng điện ở Singapore có thể lựa chọn mua điện từ: (i) nhà bán lẻ điện với biểu giá phù hợp nhất (giống như chọn gói cước điện thoại vậy); (ii) SP Group (tương tự EVN) với giá bán buôn thay đổi mỗi nửa giờ; và (iii) SP Group với giá điện do Chính phủ điều tiết.
Hiện có khoảng 13 nhà bán lẻ điện tham gia OEM, khiến giá bán lẻ điện cực kỳ cạnh tranh, chênh lệch nhau từng phần trăm của một xu (1 SGD = khoảng 17.056 VND) cho mỗi kWh.
Điểm đặc biệt là tất cả các nhà bán lẻ đều chào gói với giá thấp hơn ít nhất 22% so với giá điện do Chính phủ điều tiết Điều này cho thấy ngay cả giá điện điều tiết (như giá điện do Bộ Công Thương VN quy định) khi đặt trong môi trường cạnh tranh sẽ bộc lộ rõ ưu nhược điểm.
Tính toán cụ thể: Tiết kiệm bao nhiêu?
Để dễ hình dung, mình lấy ví dụ thực tế nhé. Giá điện điều tiết bình quân tháng 4/2019 ở Singapore là 23,16 xu/kWh (tương đương 3.950 đồng/kWh). Một gia đình Singapore trung bình tiêu thụ khoảng 350 kWh/tháng, tức là hóa đơn tiền điện khoảng 81 SGD (1,381 triệu đồng) theo giá điều tiết.
Nhưng với OEM, gia đình này có thể chọn mua điện từ nhà bán lẻ như Keppel Electric với các gói: (i) cố định tỷ lệ chiết khấu 22% so với giá điều tiết; (ii) cố định giá bán lẻ theo hợp đồng 24 hoặc 36 tháng, với giá lần lượt là 17,98 xu và 17,88 xu/kWh (đã bao gồm VAT).
So sánh với giá điện điều tiết thì gia đình bình quân ở Singapore sẽ tiết kiệm được khá nhiều tiền điện hàng tháng
Cụ thể, với gói chiết khấu 22%, gia đình này chỉ phải trả 63,2 SGD/tháng (= 350 kWh x 0,2316 SGD/kWh x 0,78), tiết kiệm được 17,8 SGD/tháng. Nếu chọn gói cố định 24 tháng thì tiền điện chỉ còn 62,9 SGD/tháng, tiết kiệm được 18,1 SGD/tháng (tương đương -22,3%).
Và còn một "đống" ưu đãi khác nữa để hấp dẫn khách hàng chuyển sang! Ví dụ Keppel Electric hoàn lại 50 SGD cho người ký hợp đồng theo các gói trên, cộng thêm 15 SGD nếu thanh toán bằng thẻ tín dụng của một số ngân hàng nhất định
Chuyển đổi nhà cung cấp? Dễ như ăn bánh!
Việc so sánh và chuyển đổi sang các nhà bán lẻ cũng siêu dễ dàng nhờ website chuyên dụng của Chính phủ: https://compare.openelectricitymarket.sg/#/pricePlans/list
Người tiêu dùng chỉ việc nhập số điện tiêu thụ hàng tháng, rồi lựa chọn trong số hàng loạt nhà bán lẻ và các gói phù hợp để tìm ra deal cạnh tranh nhất. Sau khi chọn xong, việc ký hợp đồng cũng thực hiện online siêu nhanh, mất không đến 10 phút là xong, rồi đợi 2-3 tuần sau để đấu nối điện với nhà bán lẻ mới
Kết luận: Khi nào VN có thị trường bán lẻ điện cạnh tranh?
Rõ ràng là mở cửa thị trường bán lẻ điện và cho phép nhiều nhà bán lẻ (cả trong và ngoài nước) cùng tham gia chắc chắn sẽ mang lại lợi ích lớn cho người tiêu dùng. Hơn nữa, cơ quan chức năng cũng không phải vất vả giải thích và trấn an dân mỗi khi muốn tăng giá điện nữa
Nguồn: soha.vn