Câu chuyện khoa học "độc lạ" này bắt đầu từ một câu hỏi tưởng như troll nhưng lại cực kỳ thực tế của một chị y tá về việc xì hơi trong phòng mổ có phá vỡ môi trường vô trùng không. Plot twist là các nhà khoa học đã thực sự nghiêm túc làm thí nghiệm luôn, và kết quả thì... sốc vãi!
Xì hơi là chuyện ai cũng làm hằng ngày nhưng lại là topic "cấm kỵ" không ai dám nói ra. Nhưng vào năm 2001, một câu hỏi tưởng như hài hước đã khiến giới khoa học phải lăn xả vào nghiên cứu thật sự để tìm câu trả lời.
Mọi chuyện bắt đầu khi một nữ y tá đặt câu hỏi liệu việc xì hơi trong phòng phẫu thuật có làm bay vi khuẩn khắp nơi không. Câu hỏi nghe có vẻ troll nhưng lại cực kỳ logic vì trong phòng mổ, mọi thứ đều phải vô trùng tuyệt đối để bảo vệ bệnh nhân khỏi nhiễm trùng.
Câu hỏi này sau đó được chuyển đến nhà truyền thông khoa học nổi tiếng người Australia Karl Kruszelnicki và nhà vi sinh học Luke Tennent vào năm 2001. Thay vì cười qua như một meme, hai ông quyết định làm thật luôn!
Setup thí nghiệm nghe đơn giản mà "bá đạo": Một người tình nguyện được yêu cầu xì hơi trực tiếp vào hai đĩa petri (dùng để nuôi cấy vi khuẩn) từ khoảng cách vài centimet thôi. Lần đầu xì khi mặc quần bình thường, lần hai thì... không mặc quần luôn!
Kết quả sau đó được đăng trên tạp chí y khoa BMJ số đặc biệt Giáng sinh 2001 với cái tên cực kỳ "chất" là "Hot Air?" (Luồng khí nóng?).
Và đây là phần plot twist: Đĩa petri tiếp xúc với luồng khí từ người không mặc quần xuất hiện đầy vi khuẩn - cụ thể là hai loại vi khuẩn thường sống trên da và trong đường ruột của con người.
Nhưng ở đĩa petri tiếp xúc với luồng khí đi qua lớp quần áo thì... sạch bong kin kít! Điều này chứng minh lớp vải hoạt động như một "filter" siêu xịn, chặn đứng vi khuẩn không cho bay ra ngoài.
Tuy nhiên đừng vội panic nhé! Các tác giả nghiên cứu khẳng định những vi khuẩn này đều vô hại, giống như các chủng có lợi trong sữa chua hay vi sinh đường ruột khỏe mạnh vậy.
Kết luận thực tế mà cũng hài hước: Nếu muốn giảm thiểu nguy cơ phát tán vi khuẩn, đừng bao giờ xì hơi khi đang khỏa thân gần đồ ăn nhé!
Tuy nhiên, các nhà khoa học cũng lưu ý đây chỉ là thí nghiệm nhỏ mang tính khám phá thôi, chưa đủ để đưa ra khuyến nghị y khoa chính thức đâu.
Điều đáng nói là cho đến giờ, xì hơi vẫn là một trong những lĩnh vực ít được nghiên cứu nhất trong sinh học con người. Không phải vì nó không quan trọng, mà chủ yếu là vì... ngại ngùng quá! Chủ đề này gây xấu hổ, khó đo lường và thường không nhận được tiền tài trợ nghiên cứu.
Mặc dù vậy, các nhà khoa học vẫn đang cố gắng tìm hiểu sâu hơn vì nó phản ánh nhiều thông tin quan trọng về sức khỏe hệ tiêu hóa và vi sinh vật đường ruột.
Fun fact: Hơn 99% thành phần của khí trung tiện là các loại khí không mùi như hydro, methane, carbon dioxide, oxy và nitơ. Mùi "đặc trưng" mà ta ngửi được thực chất chỉ đến từ một lượng cực nhỏ các hợp chất chứa lưu huỳnh do vi khuẩn đường ruột tạo ra khi phân hủy thức ăn.
Nói cách khác, khí trung tiện không phải là một "đám mây vi khuẩn" như mọi người tưởng tượng đâu. Nếu có nguy cơ phát tán vi sinh vật thì nguồn gốc của chúng chủ yếu đến từ các hạt vật chất cực nhỏ hoặc vi khuẩn bám trên da bị cuốn theo luồng khí thoát ra ngoài.
Một số nghiên cứu gần đây cũng cho thấy vi khuẩn đường ruột có thể tồn tại trong không khí ở những nơi đặc biệt như nhà vệ sinh sau khi đại tiện. Tuy nhiên đến giờ vẫn chưa có bằng chứng rõ ràng cho thấy xì hơi là con đường lây truyền virus hay tác nhân gây bệnh đáng kể.
Trong những năm gần đây, công nghệ mới đang mở ra hướng tiếp cận khác cho lĩnh vực này. Các nhà khoa học tại Đại học Maryland đã phát triển một thiết bị đeo được mang biệt danh "quần lót thông minh"
, có khả năng phát hiện khí hydro trong trung tiện.
Thiết bị này được thiết kế để theo dõi hoạt động của hệ vi sinh vật đường ruột trong điều kiện sinh hoạt hằng ngày. Song song với đó, dự án Human Flatus Atlas cũng được triển khai để xây dựng cơ sở dữ liệu quy mô lớn về tần suất, đặc điểm và thành phần khí trung tiện ở nhiều nhóm người khác nhau.
Các nhà nghiên cứu kỳ vọng những dữ liệu này sẽ giúp hiểu rõ hơn mối liên hệ giữa chế độ ăn uống, hệ vi sinh vật đường ruột và sức khỏe tổng thể. Bởi trước khi xác định điều gì là bất thường, khoa học cần biết chính xác thế nào mới được xem là bình thường.
Cho đến thời điểm hiện tại, kết luận được nhiều chuyên gia đồng thuận là khí trung tiện không hoàn toàn vô trùng nhưng cũng không phải mối đe dọa lớn đối với sức khỏe cộng đồng đâu.
Nguồn: kenh14.vn
Xì hơi là chuyện ai cũng làm hằng ngày nhưng lại là topic "cấm kỵ" không ai dám nói ra. Nhưng vào năm 2001, một câu hỏi tưởng như hài hước đã khiến giới khoa học phải lăn xả vào nghiên cứu thật sự để tìm câu trả lời.
Mọi chuyện bắt đầu khi một nữ y tá đặt câu hỏi liệu việc xì hơi trong phòng phẫu thuật có làm bay vi khuẩn khắp nơi không. Câu hỏi nghe có vẻ troll nhưng lại cực kỳ logic vì trong phòng mổ, mọi thứ đều phải vô trùng tuyệt đối để bảo vệ bệnh nhân khỏi nhiễm trùng.
Câu hỏi này sau đó được chuyển đến nhà truyền thông khoa học nổi tiếng người Australia Karl Kruszelnicki và nhà vi sinh học Luke Tennent vào năm 2001. Thay vì cười qua như một meme, hai ông quyết định làm thật luôn!
Setup thí nghiệm nghe đơn giản mà "bá đạo": Một người tình nguyện được yêu cầu xì hơi trực tiếp vào hai đĩa petri (dùng để nuôi cấy vi khuẩn) từ khoảng cách vài centimet thôi. Lần đầu xì khi mặc quần bình thường, lần hai thì... không mặc quần luôn!
Kết quả sau đó được đăng trên tạp chí y khoa BMJ số đặc biệt Giáng sinh 2001 với cái tên cực kỳ "chất" là "Hot Air?" (Luồng khí nóng?).
Và đây là phần plot twist: Đĩa petri tiếp xúc với luồng khí từ người không mặc quần xuất hiện đầy vi khuẩn - cụ thể là hai loại vi khuẩn thường sống trên da và trong đường ruột của con người.
Nhưng ở đĩa petri tiếp xúc với luồng khí đi qua lớp quần áo thì... sạch bong kin kít! Điều này chứng minh lớp vải hoạt động như một "filter" siêu xịn, chặn đứng vi khuẩn không cho bay ra ngoài.
Tuy nhiên đừng vội panic nhé! Các tác giả nghiên cứu khẳng định những vi khuẩn này đều vô hại, giống như các chủng có lợi trong sữa chua hay vi sinh đường ruột khỏe mạnh vậy.
Kết luận thực tế mà cũng hài hước: Nếu muốn giảm thiểu nguy cơ phát tán vi khuẩn, đừng bao giờ xì hơi khi đang khỏa thân gần đồ ăn nhé!
Tuy nhiên, các nhà khoa học cũng lưu ý đây chỉ là thí nghiệm nhỏ mang tính khám phá thôi, chưa đủ để đưa ra khuyến nghị y khoa chính thức đâu.
Điều đáng nói là cho đến giờ, xì hơi vẫn là một trong những lĩnh vực ít được nghiên cứu nhất trong sinh học con người. Không phải vì nó không quan trọng, mà chủ yếu là vì... ngại ngùng quá! Chủ đề này gây xấu hổ, khó đo lường và thường không nhận được tiền tài trợ nghiên cứu.
Mặc dù vậy, các nhà khoa học vẫn đang cố gắng tìm hiểu sâu hơn vì nó phản ánh nhiều thông tin quan trọng về sức khỏe hệ tiêu hóa và vi sinh vật đường ruột.
Fun fact: Hơn 99% thành phần của khí trung tiện là các loại khí không mùi như hydro, methane, carbon dioxide, oxy và nitơ. Mùi "đặc trưng" mà ta ngửi được thực chất chỉ đến từ một lượng cực nhỏ các hợp chất chứa lưu huỳnh do vi khuẩn đường ruột tạo ra khi phân hủy thức ăn.
Nói cách khác, khí trung tiện không phải là một "đám mây vi khuẩn" như mọi người tưởng tượng đâu. Nếu có nguy cơ phát tán vi sinh vật thì nguồn gốc của chúng chủ yếu đến từ các hạt vật chất cực nhỏ hoặc vi khuẩn bám trên da bị cuốn theo luồng khí thoát ra ngoài.
Một số nghiên cứu gần đây cũng cho thấy vi khuẩn đường ruột có thể tồn tại trong không khí ở những nơi đặc biệt như nhà vệ sinh sau khi đại tiện. Tuy nhiên đến giờ vẫn chưa có bằng chứng rõ ràng cho thấy xì hơi là con đường lây truyền virus hay tác nhân gây bệnh đáng kể.
Trong những năm gần đây, công nghệ mới đang mở ra hướng tiếp cận khác cho lĩnh vực này. Các nhà khoa học tại Đại học Maryland đã phát triển một thiết bị đeo được mang biệt danh "quần lót thông minh"
, có khả năng phát hiện khí hydro trong trung tiện.Thiết bị này được thiết kế để theo dõi hoạt động của hệ vi sinh vật đường ruột trong điều kiện sinh hoạt hằng ngày. Song song với đó, dự án Human Flatus Atlas cũng được triển khai để xây dựng cơ sở dữ liệu quy mô lớn về tần suất, đặc điểm và thành phần khí trung tiện ở nhiều nhóm người khác nhau.
Các nhà nghiên cứu kỳ vọng những dữ liệu này sẽ giúp hiểu rõ hơn mối liên hệ giữa chế độ ăn uống, hệ vi sinh vật đường ruột và sức khỏe tổng thể. Bởi trước khi xác định điều gì là bất thường, khoa học cần biết chính xác thế nào mới được xem là bình thường.
Cho đến thời điểm hiện tại, kết luận được nhiều chuyên gia đồng thuận là khí trung tiện không hoàn toàn vô trùng nhưng cũng không phải mối đe dọa lớn đối với sức khỏe cộng đồng đâu.
Nguồn: kenh14.vn