Chuẩn bị đi các bạn ơi, Thung lũng Silicon đang ấp ủ một "con quái vật" startup nghìn tỷ đô chưa cần niêm yết luôn!
Nhớ lại 2 năm trước khi Nvidia mới gia nhập hội nghìn tỷ USD, bao người còn lo "ơ hay ơ cổ phiếu này đắt quá rồi". Thế mà giờ những ai mua lúc đó đã... x4 tiền đầu tư rồi nha! Đỉnh điểm là ngày 9/7 vừa qua, Nvidia còn phá kỷ lục với mức định giá 4 nghìn tỷ USD luôn – chính thức trở thành công ty đầu tiên trong lịch sử làm được chuyện này.
Lợi nhuận "khủng" từ các ông lớn công nghệ đã niêm yết khiến hội VC (đầu tư mạo hiểm) ở Thung lũng Silicon ghen tị cháy túi mất! Không chỉ có mỗi Nvidia đâu nhé – ví dụ như CoreWeave (một ông cung cấp dịch vụ cloud) đã tăng giá trị thị trường hơn 300% kể từ khi niêm yết tháng 3 vừa rồi.
Giữ startup lại lâu hơn = kiếm lời nhiều hơn?
Với nguồn tiền siêu dồi dào cộng thêm làn sóng AI đang hot rần rần, giờ các quỹ VC đang giữ lại các startup triển vọng lâu hơn, hy vọng đẩy định giá lên "tầng bình lưu" luôn. Thậm chí có người còn nói không phải "liệu có" mà là "khi nào" Thung lũng Silicon sẽ tạo ra công ty chưa niêm yết đầu tiên trị giá 1 nghìn tỷ USD. Cuộc đua này đang làm thay đổi luôn cách chơi của ngành VC – và khiến ngành vốn đã rủi ro giờ càng… leo thang hơn!
Nhìn lại năm 2023, ngành VC còn đang khủng hoảng té tháo nè. Năm 2021 thời Covid, có tới 344 kỳ lân (công ty chưa niêm yết được định giá trên 1 tỷ USD) ra đời tại Mỹ. Nhưng 2 năm sau? Chỉ còn 45 con thôi, vì lãi suất cao đã "dí" ngành này xuống đất luôn.
Nhiều con số định giá hồi đó giờ trở nên hão huyền như chính cái tên "kỳ lân" của chúng vậy. "Kỳ lân xác sống" (zombie unicorn) – tức những công ty mà định giá thực tế giờ thấp hơn nhiều nếu điều chỉnh lại – vẫn đang ám ảnh khắp cảnh quan startup Thung lũng Silicon đây này.
AI tạo sinh: Game changer thật sự!
Tuy nhiên, AI tạo sinh đã khiến Thung lũng Silicon rơi vào cơn cuồng nhiệt mới, còn điên hơn cả lần trước nữa! Theo PitchBook, gần 2/3 số tiền VC rót vào Mỹ trong nửa đầu năm nay được dồn vào các công ty AI. Giờ "kỳ lân" đã nhường chỗ cho "decacorn" (trên 10 tỷ USD) và "hectocorn" (trên 100 tỷ USD) luôn rồi!
OpenAI – "cha đẻ" của ChatGPT mà ai cũng biết – hiện được định giá khoảng 300 tỷ USD đó các bạn! Theo tính toán của Coatue (một công ty quản lý đầu tư), hiện có hơn 1.300 tỷ USD giá trị nằm trong các công ty tư nhân được định giá từ 50 tỷ USD trở lên – gấp đôi so với 2 năm trước!
Tiền nhiều vô kể!
Các con số định giá "trên trời" này một phần vì nguồn vốn dồi dào quá trời. Năm ngoái, tài sản được quản lý bởi các quỹ VC của Mỹ đã gần chạm 1.300 tỷ USD – gấp ba lần so với năm 2015 luôn! Số tiền dư thừa từ làn sóng gọi vốn thời Covid giờ đang đổ ào ào vào các startup AI.
Các nhà đầu tư nước ngoài mới như quỹ tài sản quốc gia Trung Đông đang rót tiền mặt ầm ầm vào các quỹ VC, bù đắp cho việc các quỹ hưu trí và quỹ giáo dục đang rút lui.
Các quỹ VC cũng đang phân bổ tỷ trọng lớn hơn cho các startup đã trưởng thành, thay vì rót vào mấy công ty mới toe toét. Trong nửa đầu năm 2025, các startup trưởng thành chiếm 78% tổng giá trị các thương vụ VC, tăng từ 59% cùng kỳ năm ngoái.
Một dấu hiệu "flex" của thời đại: SoftBank (nhà đầu tư công nghệ Nhật Bản) đang chi tiêu vượt cả chuẩn "phóng khoáng" thường thấy. CEO Masayoshi Son tuyên bố sẽ rót 32 tỷ USD vào OpenAI trước cuối năm nay – nhiều hơn bất kỳ đợt IPO nào từng có!
Tại sao startup lại ở lại "ngầm" lâu thế?
Việc các startup nằm im trong thị trường tư nhân lâu hơn một phần vì các founder muốn tránh sự nhàm chán – và bị soi mói – từ việc niêm yết công khai. Nhưng nếu trước đây các quỹ VC hay thúc startup IPO, thì giờ họ lại không vội, vì muốn "ôm" nhiều hơn phần tăng trưởng định giá khi công ty lớn mạnh.
Nhưng có vấn đề rồi: Thanh khoản đâu?
Vấn đề lớn nhất của việc kéo dài thời gian đầu tư là: Thanh khoản đâu? Theo truyền thống, các quỹ VC phải thoái vốn sau vài năm để hoàn vốn cho nhà đầu tư. Ngay cả trước làn sóng AI, giới tài chính Thung lũng Silicon đã thử nghiệm mô hình mới để nắm giữ startup lâu hơn – giờ những nỗ lực đó đang được đẩy mạnh hết cỡ.
Một cách là thông qua các đợt chào bán thứ cấp, cho phép VC đời đầu và nhân viên được trả bằng cổ phiếu bán cổ phần mà không cần IPO hoặc gọi vốn vòng mới. Theo PitchBook, giá trị các thương vụ này đạt 60 tỷ USD trong quý I/2025, tăng từ 50 tỷ USD quý IV/2024. Tuy nhiên, mức thanh khoản này vẫn quá nhỏ so với thị trường chứng khoán – nơi mỗi ngày trung bình 26 tỷ USD cổ phiếu Nvidia được giao dịch nhé!
Một giải pháp khác là nguồn vốn vĩnh viễn. Quỹ VC lão làng Sequoia Capital tuyên bố quỹ 10 năm truyền thống là "lỗi thời" từ năm 2021 rồi, và thay bằng Sequoia Capital Fund – kết hợp giữa đầu tư vào startup tư nhân và cả cổ phiếu niêm yết. Các VC khác như Lightspeed Venture Partners đang dùng quỹ tiếp nối (continuation funds) để tiếp tục "ôm" các startup bằng vốn mới.
Ngành VC đang thay đổi từng ngày!
Tất cả những điều này đang làm thay đổi bản chất ngành VC luôn. Các "ông lớn" như Andreessen Horowitz, Sequoia, Lightspeed và General Catalyst đã phình to về quy mô. Họ giờ quản lý hàng chục tỷ USD, với đội ngũ đông đảo chuyên "săn" deal.
Cùng lúc đó, một nhóm nhỏ các công ty VC trẻ hơn như Thrive Capital của Josh Kushner và Greenoaks của Neil Mehta đang cạnh tranh bằng cách tiếp cận khác. Họ gọi vốn lớn, nhưng chỉ đầu tư vào một số ít công ty, với đội ngũ nhỏ nhưng sẵn sàng chi những khoản lớn ngang ngửa các ông lớn VC.
Vince Hankes từ Thrive (đã đầu tư hơn 1 tỷ USD vào OpenAI) tin rằng ngay trong danh mục nhỏ của họ có thể có nhiều hơn một công ty sẽ đạt giá trị 1.000 tỷ USD trong tương lai. Thrive cũng đang thử nghiệm mô hình như private equity, bằng cách mua lại và hợp nhất các công ty truyền thống trong lĩnh vực như dịch vụ CNTT, rồi tái cấu trúc và "bơm" AI vào.
Nhưng rủi ro thì sao?
Dẫu vậy, việc liên tục viết chi phiếu ngày càng lớn cho các công ty chưa có lợi nhuận, và giữ chúng lại với hy vọng "rồi sẽ có", làm tăng nguy cơ thua lỗ khổng lồ đó các bạn. Các định giá trên trời mà loạt startup "hot" hiện nay đang hưởng có thể cũng sẽ "xịt hơi" như các "kỳ lân xác sống" vài năm trước. Một cơn hạn hán đầu tư có thể sẽ ập đến bất cứ lúc nào.
Nhưng mà thôi, với viễn cảnh phần thưởng nghìn tỷ USD, thật khó để giới đầu tư... nói không với ví tiền!
Nguồn: soha.vn
Nhớ lại 2 năm trước khi Nvidia mới gia nhập hội nghìn tỷ USD, bao người còn lo "ơ hay ơ cổ phiếu này đắt quá rồi". Thế mà giờ những ai mua lúc đó đã... x4 tiền đầu tư rồi nha! Đỉnh điểm là ngày 9/7 vừa qua, Nvidia còn phá kỷ lục với mức định giá 4 nghìn tỷ USD luôn – chính thức trở thành công ty đầu tiên trong lịch sử làm được chuyện này.
Lợi nhuận "khủng" từ các ông lớn công nghệ đã niêm yết khiến hội VC (đầu tư mạo hiểm) ở Thung lũng Silicon ghen tị cháy túi mất! Không chỉ có mỗi Nvidia đâu nhé – ví dụ như CoreWeave (một ông cung cấp dịch vụ cloud) đã tăng giá trị thị trường hơn 300% kể từ khi niêm yết tháng 3 vừa rồi.
Giữ startup lại lâu hơn = kiếm lời nhiều hơn?
Với nguồn tiền siêu dồi dào cộng thêm làn sóng AI đang hot rần rần, giờ các quỹ VC đang giữ lại các startup triển vọng lâu hơn, hy vọng đẩy định giá lên "tầng bình lưu" luôn. Thậm chí có người còn nói không phải "liệu có" mà là "khi nào" Thung lũng Silicon sẽ tạo ra công ty chưa niêm yết đầu tiên trị giá 1 nghìn tỷ USD. Cuộc đua này đang làm thay đổi luôn cách chơi của ngành VC – và khiến ngành vốn đã rủi ro giờ càng… leo thang hơn!
Nhìn lại năm 2023, ngành VC còn đang khủng hoảng té tháo nè. Năm 2021 thời Covid, có tới 344 kỳ lân (công ty chưa niêm yết được định giá trên 1 tỷ USD) ra đời tại Mỹ. Nhưng 2 năm sau? Chỉ còn 45 con thôi, vì lãi suất cao đã "dí" ngành này xuống đất luôn.
Nhiều con số định giá hồi đó giờ trở nên hão huyền như chính cái tên "kỳ lân" của chúng vậy. "Kỳ lân xác sống" (zombie unicorn) – tức những công ty mà định giá thực tế giờ thấp hơn nhiều nếu điều chỉnh lại – vẫn đang ám ảnh khắp cảnh quan startup Thung lũng Silicon đây này.
AI tạo sinh: Game changer thật sự!
Tuy nhiên, AI tạo sinh đã khiến Thung lũng Silicon rơi vào cơn cuồng nhiệt mới, còn điên hơn cả lần trước nữa! Theo PitchBook, gần 2/3 số tiền VC rót vào Mỹ trong nửa đầu năm nay được dồn vào các công ty AI. Giờ "kỳ lân" đã nhường chỗ cho "decacorn" (trên 10 tỷ USD) và "hectocorn" (trên 100 tỷ USD) luôn rồi!
OpenAI – "cha đẻ" của ChatGPT mà ai cũng biết – hiện được định giá khoảng 300 tỷ USD đó các bạn! Theo tính toán của Coatue (một công ty quản lý đầu tư), hiện có hơn 1.300 tỷ USD giá trị nằm trong các công ty tư nhân được định giá từ 50 tỷ USD trở lên – gấp đôi so với 2 năm trước!
Tiền nhiều vô kể!
Các con số định giá "trên trời" này một phần vì nguồn vốn dồi dào quá trời. Năm ngoái, tài sản được quản lý bởi các quỹ VC của Mỹ đã gần chạm 1.300 tỷ USD – gấp ba lần so với năm 2015 luôn! Số tiền dư thừa từ làn sóng gọi vốn thời Covid giờ đang đổ ào ào vào các startup AI.
Các nhà đầu tư nước ngoài mới như quỹ tài sản quốc gia Trung Đông đang rót tiền mặt ầm ầm vào các quỹ VC, bù đắp cho việc các quỹ hưu trí và quỹ giáo dục đang rút lui.
Các quỹ VC cũng đang phân bổ tỷ trọng lớn hơn cho các startup đã trưởng thành, thay vì rót vào mấy công ty mới toe toét. Trong nửa đầu năm 2025, các startup trưởng thành chiếm 78% tổng giá trị các thương vụ VC, tăng từ 59% cùng kỳ năm ngoái.
Một dấu hiệu "flex" của thời đại: SoftBank (nhà đầu tư công nghệ Nhật Bản) đang chi tiêu vượt cả chuẩn "phóng khoáng" thường thấy. CEO Masayoshi Son tuyên bố sẽ rót 32 tỷ USD vào OpenAI trước cuối năm nay – nhiều hơn bất kỳ đợt IPO nào từng có!
Tại sao startup lại ở lại "ngầm" lâu thế?
Việc các startup nằm im trong thị trường tư nhân lâu hơn một phần vì các founder muốn tránh sự nhàm chán – và bị soi mói – từ việc niêm yết công khai. Nhưng nếu trước đây các quỹ VC hay thúc startup IPO, thì giờ họ lại không vội, vì muốn "ôm" nhiều hơn phần tăng trưởng định giá khi công ty lớn mạnh.
Nhưng có vấn đề rồi: Thanh khoản đâu?
Vấn đề lớn nhất của việc kéo dài thời gian đầu tư là: Thanh khoản đâu? Theo truyền thống, các quỹ VC phải thoái vốn sau vài năm để hoàn vốn cho nhà đầu tư. Ngay cả trước làn sóng AI, giới tài chính Thung lũng Silicon đã thử nghiệm mô hình mới để nắm giữ startup lâu hơn – giờ những nỗ lực đó đang được đẩy mạnh hết cỡ.
Một cách là thông qua các đợt chào bán thứ cấp, cho phép VC đời đầu và nhân viên được trả bằng cổ phiếu bán cổ phần mà không cần IPO hoặc gọi vốn vòng mới. Theo PitchBook, giá trị các thương vụ này đạt 60 tỷ USD trong quý I/2025, tăng từ 50 tỷ USD quý IV/2024. Tuy nhiên, mức thanh khoản này vẫn quá nhỏ so với thị trường chứng khoán – nơi mỗi ngày trung bình 26 tỷ USD cổ phiếu Nvidia được giao dịch nhé!
Một giải pháp khác là nguồn vốn vĩnh viễn. Quỹ VC lão làng Sequoia Capital tuyên bố quỹ 10 năm truyền thống là "lỗi thời" từ năm 2021 rồi, và thay bằng Sequoia Capital Fund – kết hợp giữa đầu tư vào startup tư nhân và cả cổ phiếu niêm yết. Các VC khác như Lightspeed Venture Partners đang dùng quỹ tiếp nối (continuation funds) để tiếp tục "ôm" các startup bằng vốn mới.
Ngành VC đang thay đổi từng ngày!
Tất cả những điều này đang làm thay đổi bản chất ngành VC luôn. Các "ông lớn" như Andreessen Horowitz, Sequoia, Lightspeed và General Catalyst đã phình to về quy mô. Họ giờ quản lý hàng chục tỷ USD, với đội ngũ đông đảo chuyên "săn" deal.
Cùng lúc đó, một nhóm nhỏ các công ty VC trẻ hơn như Thrive Capital của Josh Kushner và Greenoaks của Neil Mehta đang cạnh tranh bằng cách tiếp cận khác. Họ gọi vốn lớn, nhưng chỉ đầu tư vào một số ít công ty, với đội ngũ nhỏ nhưng sẵn sàng chi những khoản lớn ngang ngửa các ông lớn VC.
Vince Hankes từ Thrive (đã đầu tư hơn 1 tỷ USD vào OpenAI) tin rằng ngay trong danh mục nhỏ của họ có thể có nhiều hơn một công ty sẽ đạt giá trị 1.000 tỷ USD trong tương lai. Thrive cũng đang thử nghiệm mô hình như private equity, bằng cách mua lại và hợp nhất các công ty truyền thống trong lĩnh vực như dịch vụ CNTT, rồi tái cấu trúc và "bơm" AI vào.
Nhưng rủi ro thì sao?
Dẫu vậy, việc liên tục viết chi phiếu ngày càng lớn cho các công ty chưa có lợi nhuận, và giữ chúng lại với hy vọng "rồi sẽ có", làm tăng nguy cơ thua lỗ khổng lồ đó các bạn. Các định giá trên trời mà loạt startup "hot" hiện nay đang hưởng có thể cũng sẽ "xịt hơi" như các "kỳ lân xác sống" vài năm trước. Một cơn hạn hán đầu tư có thể sẽ ập đến bất cứ lúc nào.
Nhưng mà thôi, với viễn cảnh phần thưởng nghìn tỷ USD, thật khó để giới đầu tư... nói không với ví tiền!
Nguồn: soha.vn