Trong lịch sử giáo dục Việt Nam, có một vị thầy được coi là "goat" của làng education – người đã dạy ra cả 4 vị vua luôn nha! Nghe xong mà phải nể phục vô cùng
Từ sinh viên nghèo thành "Vạn thế sư biểu"
Chu Văn An – cái tên mà ai học sử cũng phải thuộc nằm lòng. Ông sinh ra trong gia đình nghèo tại làng Văn Thôn, xã Quang Liệt, huyện Thanh Đàm (giờ là Thanh Trì, Hà Nội). Từ bé đã có passion với học hành và ước mơ trở thành thầy giáo.
Với mindset quyết tâm, ông tham gia thi và đỗ Thái học sinh (tương đương tiến sĩ ngày nay á). Nhưng plot twist là thay vì đi làm quan, ông lại về quê mở trường dạy học. Lý do? Vì ông tin rằng giáo dục mới là chìa khóa phát triển đất nước!
Trong một lần tâm sự với vua Trần Minh Tông, ông share quan điểm về vai trò của giáo dục:
"Thần đã đọc qua nhiều sách vở và nhận thấy rằng không có quốc gia nào có thể phát triển nếu không chú trọng đến giáo dục. Xin bệ hạ cho phép thần được trở về mở trường để giảng dạy, từ đó góp phần phát triển trí thức cho đất nước".
Được vua approve, Chu Văn An mở trường bên sông Tô Lịch. Reputation của ông lan tỏa cực nhanh, thu hút học sinh từ khắp nơi kéo đến học. Có thể nói là hot influencer giáo dục thời đó đấy!
Phương pháp dạy học "đỉnh của chóp"
Trong thời gian làm giáo viên, Chu Văn An biên soạn luôn bộ tài liệu "Tứ thư thuyết ước" gồm 10 quyển. Ông cũng rất coi trọng việc kết hợp lý thuyết với thực hành, thể hiện qua quan niệm:
"Học chỉ như đôi mắt, hành động mới là đôi chân. Có mắt và chân ta mới có thể tiến tới. Có làm mới biết nhưng cái biết trong cái làm mới là cái biết thực sự, cái biết sâu sắc".
Câu này đọc xong mà muốn screenshot làm caption luôn á!
Danh tiếng của Chu Văn An không chỉ nổi trong giới học sinh mà cả các quan chức cũng phải nể. Trong số đó có cả Trần Nguyên Đán – vị quan Tư đồ đấy nhé!
Vua Trần Minh Tông nhiều lần mời ông về triều, nhưng không phải để làm quan mà giao cho ông nhiệm vụ làm thầy giáo tại Quốc Tử Giám – trường đại học quốc gia thời đó.
Trong nhiều năm giảng dạy, Chu Văn An đào tạo ra nhiều học trò nổi tiếng, trong đó có Lê Quát, Phạm Sư Mạnh và nhiều hoàng tử. Đặc biệt, tận 4 học trò của ông sau này lần lượt lên làm vua: Trần Hiến Tông, Trần Dụ Tông, Trần Nghệ Tông và Trần Duệ Tông. Thử hỏi thầy giáo nào mà flex được như vầy?
Tể tướng phải quỳ gối xin lỗi: Drama đời thực!
Một câu chuyện được lưu truyền về Chu Văn An xảy ra khi Phạm Sư Mạnh – lúc này đã làm tể tướng (hiểu nôm na là Thủ tướng) – đến thăm thầy. Việc đoàn tùy tùng mang theo ô dù, lính tráng gây ảnh hưởng đến người dân trong làng khiến Chu Văn An không happy chút nào.
Ông thẳng thắn "diss" học trò cũ luôn. Phạm Sư Mạnh sau đó phải quỳ xuống chờ được thầy tha thứ. Từ đó về sau, mỗi lần đến thăm Chu Văn An, ông chỉ mặc áo vải giản dị, không còn flex đoàn tùy tùng nữa.
Respect level: MAX!
Không sợ ai, chỉ sợ lòng dạ mình
Đến khi Trần Dụ Tông lên ngôi, triều chính được cho là có nhiều vấn đề trong khi đời sống nhân dân gặp khó khăn. Chu Văn An đã dâng "Thất trảm sớ" – tức đề nghị xử lý 7 người mà ông cho là làm ảnh hưởng đến sự ổn định của triều đình.
Tuy nhiên, kiến nghị không được accept như mong muốn. Thấy mình không thể thay đổi gì, Chu Văn An quyết định từ quan, rời triều đình và lui về núi Phượng Hoàng ở Chí Linh, Hải Dương. Tại đây, ông sống cuộc đời ẩn dật với hiệu Tiều Ẩn.
Dù rời xa chốn quan trường, Chu Văn An vẫn quan tâm đến đất nước. Mỗi khi triều đình có những cuộc bàn bạc quan trọng, ông vẫn được mời tham dự. Mỗi lần về kinh đô, ông tiếp tục thẳng thắn trình bày quan điểm, mong muốn đất nước thái bình, người dân được an ổn.
Khi Trần Nghệ Tông lên ngôi, dù tuổi đã cao, Chu Văn An vẫn chống gậy về kinh để bày tỏ quan điểm. Tuy nhiên, ông kiên quyết không nhận bất kỳ chức vụ nào mà nhà vua ban cho. Giữ gìn khí tiết đến tận cùng!
Ngày 26 tháng 11 năm Canh Tuất (1370), Chu Văn An qua đời tại nhà riêng, hưởng thọ 79 tuổi. Hình ảnh về một người thầy coi trọng việc học, giữ gìn khí tiết và dành phần lớn cuộc đời cho giáo dục đã để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử Việt Nam.
Cho đến giờ, câu chuyện về Chu Văn An vẫn là nguồn inspiration cho bao thế hệ học sinh, sinh viên. Một vị thầy không chỉ dạy chữ mà còn dạy cách làm người – đó mới là điều đáng quý nhất!
Nguồn: techz.vn