Ở tuổi 86, thầy giáo Dương Văn Phi (thôn Bình Vọng, xã Thường Tín, Hà Nội) vẫn flex thói quen đọc sách và làm thơ mỗi ngày không lỗi hẹn. Từ tình yêu mãnh liệt dành cho sách, thầy đã cày 27 năm trời gây dựng và phát triển thư viện làng Bình Vọng, góp phần hình thành văn hoá đọc sách cực ngầu trong cộng đồng địa phương
Plot twist: Gieo chữ nơi địa đầu Tổ quốc như phim
Đã hơn 30 năm rời bục giảng, nhưng những năm tháng dạy học ở vùng cao vẫn in hằn trong ký ức của thầy Dương Văn Phi. Cuối năm 1959, hưởng ứng chủ trương đưa cán bộ lên support đồng bào miền núi phía Bắc, chàng thanh niên Dương Văn Phi đã xung phong lên Hà Giang, nhận công tác tại Trường Tiểu học Đồng Tâm (huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang cũ).
Thời đó, điều kiện sinh hoạt và dạy học thiếu thốn vô cùng. Các lớp học nằm rải rác ở nhiều bản, đường đến trường toàn là lối mòn cheo leo, có đoạn dốc phải leo kiểu "đầu gối chạm cằm" luôn các bạn ơi Dù gặp nhiều khó khăn, thầy và trò vẫn kiên trì duy trì việc dạy và học.
Năm 1963, thầy Dương Văn Phi được bổ nhiệm làm Hiệu trưởng Trường Tiểu học Đồng Tâm. Một năm sau, nhà trường đạt danh hiệu "Trường tiên tiến", trở thành đơn vị dẫn đầu ngành giáo dục tỉnh Hà Giang (đỉnh của chóp luôn! ).
Năm 1976, sau 17 năm công tác tại Hà Giang, thầy trở về quê hương, tiếp tục làm việc tại Phòng Giáo dục huyện Thường Tín (nay là Phòng Giáo dục và Đào tạo) cho đến khi nghỉ hưu vào năm 1994.
Dù giảng dạy các môn KHTN như Toán, Vật lý, thầy Dương Văn Phi vẫn có niềm đam mê cháy bỏng với văn chương, thơ ca. Khi về quê, thầy mang theo những cuốn sách đã gìn giữ trong suốt nhiều năm công tác như báu vật
Biết thầy mê sách, bạn bè, đồng nghiệp ở nhiều nơi thường xuyên gửi tặng và trao đổi sách với thầy. Trong số đó, thầy nhớ nhất thầy Lê Hưng, một giáo viên dạy Toán ở Bình Dương. Dù chưa từng gặp mặt, hai người vẫn duy trì tình bạn qua những lá thư và những cuốn sách gửi cho nhau. "Chúng tôi chưa gặp nhau lần nào, chỉ trao đổi qua thư từ. Tôi có sách hay thì gửi vào, ông ấy có sách lại gửi ra. Cứ thế mà thành bạn", thầy Phi nhớ lại (tình bạn qua sách wholesome quá đi! ).
Theo thời gian, tủ sách của thầy ngày càng "đồ sộ", được sắp xếp, phân loại cẩn thận theo từng lĩnh vực. Không chỉ phục vụ nhu cầu đọc cá nhân, tủ sách còn là nơi để người thân, bạn bè tìm đọc và tra cứu tài liệu.
From tủ sách gia đình to thư viện làng xịn sò
Sinh ra và lớn lên tại Bình Vọng, vùng quê có truyền thống hiếu học, thầy Phi luôn quan tâm đến việc gìn giữ và phát huy truyền thống của quê hương. Từ tủ sách gia đình, thầy nảy ra ý tưởng xây dựng một tủ sách chung, tạo điều kiện để người dân tiếp cận sách và các nguồn tri thức.
Năm 1999, thầy bắt đầu vận động các gia đình trong làng đóng góp sách với lời kêu gọi: "Một quyển sách để trong nhà thì chỉ có gia đình mình đọc, nhưng nếu đưa ra tập trung thì cả làng ta cùng được đọc" (câu này quá hay, quá ý nghĩa! ).
Lời vận động nhận được sự hưởng ứng nhiệt tình của người dân. Người góp vài cuốn sách, người mang đến những tờ báo cũ. Chỉ sau một tháng, tủ sách đã có 500 cuốn, trong đó 200 cuốn do chính thầy đóng góp.
Nhớ lại những ngày đầu, thầy Phi kể: "Ngày xưa khó khăn lắm, thư viện chỉ có hai cái bàn, mấy chiếc ghế băng, tủ sách thì xiêu vẹo. Làng cho một gian ở đình, mái có chỗ còn dột. Thế mà bà con vẫn mang sách đến góp, tôi mừng lắm" (nghẹn ngào quá! ).
Từ 500 cuốn ban đầu, số lượng sách tiếp tục tăng nhờ sự đóng góp của người dân trong và ngoài địa phương. Thầy Phi đặc biệt nhớ đến cô Nguyễn Thúy Hòa, một giáo viên dạy Văn đã nghỉ hưu. Cô gửi tặng thư viện ba hòm sách, cẩn thận đóng bìa từng cuốn trước khi chuyển đi, dù chi phí bưu điện khi ấy không nhỏ.
Thư viện còn nhận được những tập báo Quân Đội Nhân Dân, Lao Động, Nhân Dân do Thư ký của cố Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu lưu giữ, đóng thành tập và gửi tặng. Con em trong thôn, ngoài xã cùng các giáo viên trên địa bàn cũng lần lượt mang sách, truyện đến ủng hộ. "Có người còn đánh cả ô tô mang sách về tặng", thầy Phi kể (sự ủng hộ tràn đầy năng lượng tích cực!
). Từ một tủ sách nhỏ đặt tại đình làng, thư viện làng Bình Vọng từng bước được mở rộng, trở thành địa điểm đọc và mượn sách quen thuộc của nhiều thế hệ người dân.Cày cuốc để văn hoá đọc phát triển strong
Sau 27 năm hình thành và phát triển, thư viện làng Bình Vọng hiện được bố trí tại hai căn phòng trong nhà văn hóa thôn, mỗi phòng rộng khoảng 53m². Kho sách có 15.117 cuốn (con số khủng đấy! ), thuộc nhiều lĩnh vực như chính trị, văn học nghệ thuật, thiếu nhi... cùng các loại báo, tạp chí phục vụ nhu cầu tìm đọc của người dân.
Với thầy Phi, xây dựng thư viện mới chỉ là bước đầu, điều quan trọng hơn là làm sao để người dân biết đến và hình thành thói quen đọc sách. Trong những năm trực tiếp quản lý, thầy thường xuyên giới thiệu thư viện tại các hội nghị đoàn thể, phối hợp với địa phương tuyên truyền qua hệ thống loa truyền thanh và đến các trường học vận động học sinh tham gia đọc sách. Thư viện triển khai cấp thẻ đọc, tạo điều kiện cho học sinh đến đọc tại chỗ và mượn sách về nhà. Đến nay, thư viện đã cấp 686 thẻ, thu hút bạn đọc trong và ngoài địa phương (impressive! ).
Đồng hành cùng thầy Phi là 102 người dân tình nguyện, được thầy gọi là những "mạng lưới viên" hay "viên chức không lương". Họ được chia thành bảy tổ, luân phiên trực thư viện vào mỗi buổi chiều, đảm nhiệm việc đón tiếp bạn đọc, ghi chép thông tin và hướng dẫn mượn, trả sách. Nhiều người dù tuổi cao, lưng còng vẫn đều đặn tham gia công việc tại thư viện, đồng thời vận động con cháu đến đọc và mượn sách (tấm gương đáng noi theo quá trời! ).
Với những đóng góp trong phát triển văn hóa đọc tại địa phương, thư viện làng Bình Vọng đã nhiều lần được ghi nhận, khen thưởng. Thư viện hai lần nhận bằng khen cấp Bộ vào các năm 2002 và 2025, cùng nhiều bằng khen của thành phố. Ngày 24/9/2026, thư viện tiếp tục được trao chứng nhận Giải thưởng Phát triển văn hóa đọc năm 2026 (xứng đáng từng giải thưởng! ).
Trước những kết quả đạt được, thầy Phi không nhận công lao về riêng mình. Theo thầy, sự phát triển của thư viện là kết quả từ sự chung tay của nhiều thế hệ người dân Bình Vọng, cùng sự đóng góp, hỗ trợ của những người yêu sách trên khắp mọi miền (humble king! ).
Tuổi 86 vẫn chill với sách và thơ
Do tuổi cao, hiện thầy Phi đã bàn giao công việc quản lý thư viện cho ban chủ nhiệm mới. Dù không còn trực tiếp phụ trách, thầy vẫn thường xuyên quan tâm đến hoạt động của nơi mình đã góp công gây dựng suốt gần ba thập kỷ.
Ở tuổi 86, thầy vẫn duy trì thói quen đọc sách, nghiên cứu và sáng tác thơ mỗi ngày. Trên giá sách, bên cạnh những cuốn sách sưu tầm là các tập thơ do chính thầy sáng tác như Ánh chiều, Tươi sáng sắc hương, Níu lại thời gian...
Là thành viên Hội Thơ Đường luật Việt Nam, Chi hội Thanh Đàm, thầy được vinh danh với thành tích sáng tác 1.000 bài thơ viết về quê hương, đất nước và những tâm sự tuổi già (1000 bài thơ là sao á trời! ). Với thầy, đọc sách và làm thơ không chỉ là thú vui mà còn là cách để tiếp tục học hỏi, duy trì đời sống tinh thần khi tuổi đã cao.
Nguồn: svvn.tienphong.vn