Các bạn ơi, tưởng tượng một thành phố bí mật đến mức nó không hề xuất hiện trên bản đồ, cũng chẳng ai dám nhắc tên luôn á Nghe như phim điệp viên không? Nhưng mà những thứ này lại cực kỳ phổ biến ở thời Liên Xô đấy, và giờ vẫn còn tồn tại ở nước Nga hiện đại nha!
Lý do mà chính phủ muốn giữ bí mật về một thành phố thì có nhiều lắm. Còn với Nga, thành phố Zheleznogorsk được che giấu kỹ càng đến vậy là vì nó quá quan trọng trong ngành công nghiệp hạt nhân đó các bạn!
Thành phố "không tồn tại" giữa lòng Siberia ️
Nằm sâu trong lòng Siberia thuộc vùng Krasnoyarsk Krai, Zheleznogorsk là một trong những di sản hấp dẫn nhất của địa lý bí mật thời Liên Xô - một thành phố mà suốt nhiều thập kỷ nó "không hề tồn tại" trên đời này luôn.
Cho tới khi Liên Xô sụp đổ, thành phố này vẫn không có trên bản đồ và chỉ được gọi bằng tên mã Krasnoyarsk-26 thôi. Phải đến năm 1992, nó mới chính thức được đặt tên là Zheleznogorsk.
Tại đây, Nga đã xây dựng Nhà máy Điện hóa Zelenogorsk (ZEP) với những kỷ lục hạt nhân khó tin luôn á!
Con số choáng váng: 15% uranium thế giới
Tự hào chưa? ZEP là nơi làm giàu tới 1/3 lượng uranium của Nga, tức là 15% lượng uranium được sử dụng trên toàn thế giới đó nha! Hiện tại, cơ sở này đang hoạt động như một công ty con thuộc Bộ phận Nhiên liệu TVEL của Tập đoàn Năng lượng Hạt nhân Quốc gia Nga (Rosatom).
Vào ngày 20/9/2026, TVEL đã tổ chức kỷ niệm 30 năm thành lập Nhà máy Điện hóa Zelenogorsk (ZEP) - nơi đã sản xuất được 115 đồng vị siêu tinh khiết của 22 nguyên tố hóa học phục vụ y học hạt nhân, công nghiệp và khoa học. Xịn xò chưa!
Hiện tại, Bộ phận Nhiên liệu của Rosatom là nhà cung cấp nhiên liệu hạt nhân duy nhất cho các nhà máy điện hạt nhân trong nước. Không chỉ thế, công ty còn vận hành các lò phản ứng ở 15 quốc gia trên toàn thế giới nữa đấy. Hơn nữa, tập đoàn nhà nước này còn cung cấp nhiên liệu cho toàn bộ hệ thống nhà máy điện hạt nhân của Nga.
Các cơ sở sản xuất của Nhà máy Điện hóa ở Zelenogorsk - sở hữu máy ly tâm khí thế hệ 9+ siêu hiện đại - chuyên sản xuất uranium làm giàu thấp cho các cụm nhiên liệu. Công ty cung cấp các đồng vị ổn định và phóng xạ, cùng một loạt các sản phẩm công nghệ cao cần thiết cho nhiều ngành công nghiệp khác nhau.
Công nghệ đỉnh của chóp
Các đồng vị siêu tinh khiết không gì sánh được trên thế giới, và các cụm nhiên liệu cho các lò phản ứng của tương lai chính là thành tựu đỉnh cao mà ZEP của Rosatom mang lại.
Quá trình sản xuất diễn ra trong một chuỗi các máy ly tâm khí cực mạnh: Chúng hoạt động liên tục suốt ngày đêm, trong nhiều năm, thậm chí nhiều thập kỷ không nghỉ luôn á!
Các máy ly tâm này tăng tốc lên đến 1.500 vòng/giây nha mọi người! Được thiết kế để làm giàu urani, đồng vị nặng hơn của một nguyên tố hóa học (như kẽm hoặc cadmi) sẽ tập trung gần thành máy dưới tác dụng của lực ly tâm, còn đồng vị nhẹ hơn thì tập trung ở trung tâm.
Xanh - Sạch - Đẹp luôn các bạn ơi ️
Điều đáng nói là trong suốt 8 thập kỷ qua, hoạt động làm giàu uranium toàn cầu đã để lại khoảng 2 triệu tấn uranium hexafluoride dạng chất thải. Lượng chất thải này được lưu giữ trong các container siêu bền ngoài trời, luôn là nỗi lo lớn của các nhà môi trường.
Để giải quyết vấn đề này, Nhà máy Điện hóa Zelenogorsk (ZEP) đã tiên phong áp dụng công nghệ AREVA NC của Pháp từ năm 2009 - trở thành đơn vị thứ hai trên thế giới (sau Pháp) chuyển hóa thành công UF6 thành Triuranium octoxide. Hợp chất thu được có dạng hạt như cát xám, đặc tính tương đương quặng uranium tự nhiên, có thể đóng thùng và lưu trữ an toàn lâu dài.
Nhờ công nghệ chuyển hóa này, ZEP đã đảm bảo môi trường sống hoàn toàn an toàn. Thành phố Zelenogorsk hiện là một trong những đô thị xanh sạch nhất vùng Siberia với không gian ngập tràn hoa cỏ và bầu không khí yên bình mang đậm hoài niệm thời kỳ Xô Viết thập niên 1970.
Nguồn: soha.vn