Dù Bắc Cực đang nóng lên vì biến đổi khí hậu, nhưng "cuộc đua" giữa các đại gia thế giới ở đây lại… lạnh tanh lắm luôn nha!
## Tàu phá băng Nga "sập nguồn" giữa biển, ai ngờ!
Một chiếc tàu phá băng của Nga vừa phải gọi cấp cứu gấp hôm thứ Ba vì mất hết cả 4 động cơ chính, rồi lại gặp ngay cơn bão ngoài khơi Na Uy nữa chứ. Các tàu cứu hộ Na Uy đã chạy đến support, nhưng may quá sau đó con tàu tự lấy lại control được rồi hủy lệnh cứu hộ. Phù… suýt xíu thôi!
## Cơ hội vàng ở Bắc Cực mà Nga không thể bỏ qua
Dù có sự cố drama như vậy, Nga vẫn quyết giữ vững uy tín quốc tế về khả năng phá băng của mình. Tại sao ư? Vì đây là chìa khóa để biến Tuyến đường biển phía Bắc thành hiện thực – một con đường ngắn hơn nhiều so với các tuyến vận chuyển truyền thống giữa châu Á và châu Âu qua kênh đào Suez đó!
Nhưng mà thực tế thì vẫn còn nhiều người hoài nghi lắm, chưa ai dám chắc là Bắc Cực sẽ sớm mở cửa cho cuộc cạnh tranh quốc tế đâu nha.
Một trong những "side effect" kinh tế của biến đổi khí hậu chính là băng ở Bắc Cực tan dần, mở đường cho việc vận chuyển và khai thác tài nguyên quy mô khủng. Các chuyên gia quốc phòng, thậm chí cả Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ cũng confirm rằng Bắc Cực đang trở thành "sân chơi" mới cho cuộc đua quyền lực giữa Mỹ, Nga và có thể cả Trung Quốc nữa.
Nga coi Tuyến đường biển phía Bắc như một lựa chọn cực kỳ hấp dẫn cho hàng hóa giữa châu Âu và châu Á. Thay vì đi quá cảnh qua Biển Đông, Ấn Độ Dương, kênh đào Suez ở Ai Cập hay Biển Địa Trung Hải rồi mới đến Tây Âu, tuyến Biển Bắc chỉ dài 3.000 dặm chạy dọc bờ biển phía bắc nước Nga, từ Na Uy đến biển Bering giữa Nga và Alaska thôi.
Con đường Biển Bắc này có thể cắt giảm gần một nửa quãng đường so với tuyến cũ luôn đó! Nghe hời phết nhỉ? Nhưng đừng vội mừng, vì điều kiện siêu nguy hiểm ở đây đòi hỏi tàu chở hàng phải xịn hơn (và đắt hơn) để chịu được băng giá, cộng thêm dịch vụ phá băng, nên giá bảo hiểm cũng cao ngất luôn. Dù trái đất đang nóng lên khiến băng tan, tuyến này vẫn chỉ xài được vài tháng mỗi năm thôi. Kết quả? Chi phí dùng Tuyến Biển Bắc vẫn cao hơn ít nhất 1/3 so với tuyến Suez dài hơn kia.
Tuy nhiên, các quan chức Nga vẫn rất optimistic, tin rằng trọng tải thương mại qua Biển Bắc có thể tăng gấp 4 lần vào năm 2024, lên khoảng 80 triệu tấn. Nghe có vẻ khủng nhưng so với hơn 1 tỷ tấn hàng đi qua Kênh Suez mỗi năm thì vẫn chỉ là "hạt muối" thôi nha!
Vấn đề là các ông chủ hàng quốc tế vẫn nghi ngờ về việc chuyển tàu từ tuyến Suez lên phía bắc, nhiều người cũng không hứng thú với việc nhờ support từ Nga lắm.
## Quá nguy hiểm và khó đoán, ai dám liều?
Vào mùa hè vừa rồi, gã khổng lồ vận tải Maersk của Đan Mạch xác nhận đang tìm cách hợp tác với công ty tàu phá băng nhà nước Nga để cung cấp dịch vụ vận chuyển giữa châu Á và miền tây nước Nga. Tuy nhiên, Maersk khẳng định họ chưa có kế hoạch dùng Tuyến Biển Bắc dù đã thử nghiệm vào năm 2018, vì cho rằng tuyến này vẫn không kinh tế và quá nguy hiểm.
Tháng 8, CMA CGM của Pháp – công ty vận chuyển container lớn thứ 4 thế giới – đã cam kết KHÔNG dùng Tuyến Biển Bắc vì lo ngại tác động môi trường, sợ làm tổn hại hệ sinh thái mỏng manh ở Bắc Cực. Chỉ trong tháng này thôi, hai công ty vận tải lớn khác cũng tuyên bố không xài tuyến Biển Bắc của Nga. Hapag-Lloyd của Đức nói họ cũng không có kế hoạch vì lý do môi trường. Còn MSC của Thụy Sĩ cũng nêu lo ngại tương tự, cho biết tập trung cải thiện hiệu quả tàu hơn là tìm tuyến đường mới.
Điều này khiến chỉ còn lại Trung Quốc – mặc dù nằm ở phía nam Nga – đã bắt đầu tự nhận mình là "quốc gia gần Bắc Cực" để đặt lợi ích của họ vào khu vực này.
Trung Quốc coi sự phụ thuộc vào tuyến Suez là điểm yếu chiến lược nếu các nước khác muốn cắt đứt quyền tiếp cận của họ tới eo biển Malacca và Ấn Độ Dương. Họ xem Tuyến Biển Bắc như một giải pháp cho "bài toán Malacca" này. Những nỗ lực của Trung Quốc ở Bắc Cực không phải không gặp khó khăn, nhưng họ đang dần mở rộng năng lực phá băng và nghiên cứu khoa học ở đó.
Dự đoán sẽ có sự cạnh tranh tăng lên, Hải quân Mỹ đã bắt đầu gửi tàu chiến đi tuần tra vòng Bắc Cực, nhưng khả năng hoạt động ở đây còn bị giới hạn nhiều lắm. Một số chuyên gia cho rằng tàu khu trục lớp Arleigh Burke là lựa chọn tốt nhất để tuần tra vùng biển phía bắc, nhưng chúng vẫn chưa phải là lý tưởng. Tàu chiến Mỹ cần support đáng kể từ hạm đội tàu phá băng nhỏ và già cỗi của Cảnh sát biển Mỹ nếu muốn hoạt động trong điều kiện băng giá. Trong khi đó, nhiều hệ thống kỹ thuật quan trọng không được thiết kế để hoạt động trong điều kiện nước lạnh khắc nghiệt. Lực lượng Bảo vệ bờ biển Mỹ hiện chỉ vận hành một tàu phá băng hạng nặng duy nhất, nhưng họ dự kiến một hạm đội gồm ba tàu phá băng hạng nặng mới sẽ bắt đầu được bàn giao vào năm 2023. ️
Nguồn: soha.vn