Nghe mà đau lòng quá đi mất! Hàng ngàn mẹ bầu nhiễm rubella đã phải đưa ra quyết định nặng nề nhất đời mình sau khi nghe tư vấn của bác sĩ, trong khi thực tế chỉ có khoảng 16,5% thực sự mang virus rubella (tức là bé sinh ra mới có khả năng mắc hội chứng rubella bẩm sinh). Ôi thương quá!
Để hiểu rõ các chỉ số xét nghiệm huyết thanh nói lên điều gì, làm sao để tránh tối đa việc phá thai nhầm... BS Nguyễn Thị Ngọc Phượng, phó chủ tịch hội Phụ sản khoa và sinh đẻ có kế hoạch Việt Nam, chủ tịch hội Nội tiết sinh sản và vô sinh TP.HCM đã lên tiếng chia sẻ:
Chuyện "phá oan" đang xảy ra ngay tại TP.HCM nè các mẹ ơi!
Ngay tại TP.HCM cũng đang xảy ra tình trạng bác sĩ hiểu không rõ và tư vấn sai cho mẹ bầu phá thai. Có một cô gái trẻ vừa đến nhờ bác sĩ Phượng tư vấn để có thai lại. Trước đó, cô bị sốt khi thai được 6 tuần, xét nghiệm rubella cho kết quả IgM âm tính (-), IgG dương tính (+). Xét nghiệm lại lần 2, IgM vẫn (-), IgG vẫn (+), bác sĩ chỉ định nạo thai và... đã nạo luôn rồi. Đó chính là nạo oan!
Vì sao? Vì hai lần IgM (-), IgG (+) chứng tỏ cơ thể đã có kháng thể chống lại rubella từ lâu rồi. Bác sĩ Phượng nhấn mạnh: nếu thai 6 tuần, IgM (-), IgG (+) thì KHÔNG có chỉ định nạo thai nha!
Nhưng mà... hiện giờ đa số mẹ bầu nhiễm rubella trong 3 tháng đầu đều được khuyên bỏ thai?
Trong trường hợp nhiễm cấp: xét nghiệm IgM (+) tức là đã nhiễm một tuần rồi; IgG nếu (-) là nhiễm chưa tới 3 tuần, nếu IgG (+) là đã nhiễm 3 tuần.
Mẹ bầu mang thai dưới 12 tuần mà IgM (+) thì có khả năng thai bị nhiễm hoặc không bị nhiễm. Nguy cơ lây truyền từ mẹ sang con trong giai đoạn này là 80%. Mà thai dưới 12 tuần hiện chưa có phương pháp nào để khẳng định đứa bé nào thuộc nhóm 80% bị nhiễm, đứa nào thuộc nhóm 20% không bị, nên nếu tư vấn bỏ thai có thể nhầm tới 20%.
Mẹ nhiễm rubella lây cho thai trong giai đoạn này thì nguy cơ bé bị hội chứng rubella bẩm sinh (CRS) rất cao, bé sinh ra có thể bị các dị tật, điếc, mù... làm khổ cho bản thân bé và khổ cả gia đình, nên đành phải chấp nhận bỏ thai – trong đó có cả 20% bỏ oan. Chạnh lòng thật!
Còn trường hợp tái nhiễm thì sao?
Với các trường hợp tái nhiễm: mẹ bầu đã có kháng thể (đã chủng ngừa hay đã mắc bệnh trước khi có thai) vẫn có thể bị tái nhiễm, đã có IgG (+) mà IgG (+) tăng gấp 4 lần thì gọi là tái nhiễm. Mà tái nhiễm thì không ảnh hưởng đến thai nha các mẹ!
Với chị em bị nhiễm rubella vào quanh thời điểm thụ thai (khoảng 1 tuần sau khi rụng trứng), chưa ghi nhận trường hợp nào bị CRS. Và cũng chưa ghi nhận trường hợp nào bị CRS khi mẹ bầu vô tình chủng ngừa rubella khi đã có thai (mà chưa biết).
Còn nếu nhiễm lúc thai 12-17 tuần thì sao?
Trường hợp mẹ nhiễm khi thai từ 12 – 17 tuần, một số bác sĩ cho rằng khả năng ảnh hưởng lên thai khoảng 50%, tốt nhất nên ngừng thai nghén. Chính từ khuyến cáo này nên số bỏ thai nhầm quá lớn luôn!
Ở đây các mẹ cần phân biệt: nguy cơ lây truyền từ mẹ sang thai khác với nguy cơ bị hội chứng rubella bẩm sinh ở thai nhi nha. Theo hướng dẫn thực hành lâm sàng của hội Sản phụ khoa Canada về rubella và thai kỳ – đang được nhiều nước áp dụng, tỷ lệ này như bảng dưới đây:
Chứng tỏ trong 3 tháng đầu thai kỳ mẹ nhiễm rubella nguy cơ lây truyền từ mẹ sang thai là 80%, nhưng nếu ở thời điểm thai 11 – 12 tuần thì nguy cơ mắc CRS ở trẻ đã giảm còn 33%. Tỷ lệ bé có nguy cơ CRS chỉ là 11 – 24% khi thai 13 – 16 tuần. Trên 16 tuần là 0% luôn!
Do đó, việc tư vấn xử trí phụ thuộc rất nhiều vào việc xác định thời điểm nhiễm bệnh. Vấn đề khó khăn là khó chẩn đoán chính xác mẹ chắc chắn bị nhiễm rubella và thời điểm nhiễm là lúc nào. Phương pháp chẩn đoán thai bị nhiễm được xem là tốt nhất hiện nay đó là xét nghiệm PCR trên mẫu sinh thiết gai nhau (do có thể thực hiện sớm hơn so với lấy mẫu từ chọc dò ối).
Chọc ối có nguy hiểm không? Ở đâu làm được?
Việc sinh thiết gai nhau và chọc ối có thể có nguy cơ trên thai nhi (sẩy thai). Tuy nhiên, nguy cơ không cao lắm đâu nha. Kỹ thuật xét nghiệm PCR để phát hiện rubella trên mẫu sinh thiết gai nhau và nước ối thì rất ít bệnh viện thực hiện. Một số đơn vị tại TP.HCM như bệnh viện Từ Dũ, bệnh viện Đại học Y Dược, bệnh viện An Sinh... đã triển khai kỹ thuật này rồi.
Xét nghiệm PCR biết được thai bị nhiễm, nhưng bị nhiễm cũng chưa chắc chắn sẽ bị dị tật (vì không phải dị tật 100%). Vấn đề này theo bác sĩ Phượng chưa được nghiên cứu đầy đủ ở Việt Nam. Số liệu dưới đây là theo các nghiên cứu ở nước ngoài:
Với các trường hợp hiếm muộn, có nên chờ đến 28 tuần siêu âm kỹ rồi mới quyết định?
Thường thì trước khi điều trị hiếm muộn, làm thụ tinh trong ống nghiệm, bệnh nhân đều đã được chủng ngừa rubella rồi. Nếu có bệnh lý hình thể học thì thai 20 tuần qua siêu âm có thể phát hiện được những dị tật. Nhưng siêu âm không phát hiện được mù, điếc, dị tật hệ thần kinh... Vì vậy bác sĩ tư vấn làm xét nghiệm đầy đủ để các mẹ bàn bạc, tự đưa ra quyết định.
Gần đây số ca nhiễm rubella có tăng không?
Không có bằng chứng nào cho thấy tỷ lệ nhiễm rubella hiện nay đang tăng. Tuy nhiên, số người đi thử kháng thể rubella khi có thai hiện nay rõ ràng là nhiều hơn so với trước đây thôi.
Với tình trạng thông tin loạn xạ, các mẹ nên làm gì?
Theo bác sĩ Phượng, để chẩn đoán nhiễm rubella thai kỳ và thời điểm nhiễm cần kết hợp nhiều yếu tố: thời gian tiếp xúc yếu tố nguy cơ (nhiều trường hợp không rõ), thời điểm xuất hiện triệu chứng (1/3 trường hợp nhiễm không có triệu chứng) và kết quả các xét nghiệm kháng thể huyết thanh IgM và IgG (làm nhiều lần).
Tips cho các mẹ bầu và chị em chuẩn bị mang thai:
• Trước khi có thai nên chủng ngừa rubella. Một tháng sau chủng ngừa có thể có thai.
• Nếu có thai mà chưa chủng ngừa thì nên thử rubella khi vừa biết có thai để biết tình trạng kháng thể (đã mắc bệnh hay chưa). Kết quả này có thể giúp cho việc tư vấn và quyết định nếu nghi ngờ nhiễm hay tái nhiễm khi mang thai.
Nguồn: soha.vn