Từ thập niên 1940, loài ghẹ Đại Tây Dương đã bắt đầu xuất hiện ở Italy nhưng số lượng ban đầu không đáng ngại. Nhưng mấy năm gần đây thì... ơ kìa, chúng phát triển như "đẻ ra tiền" luôn, tàn phá nguồn nghêu Manila quý giá của ngư dân địa phương
Theo bà Piero Genovesi - chuyên gia Viện Bảo vệ và Nghiên cứu Môi trường Italy, đồng thời là Chủ tịch Nhóm chuyên gia về Các loài xâm lấn (IUCN), biến đổi khí hậu làm nhiệt độ nước biển tăng, tạo điều kiện cho ghẹ Đại Tây Dương sinh sản cực mạnh. Nhưng nguyên nhân chính là mực nước sông Po giảm mạnh khiến nước biển lấn sâu vào đầm phá, châu thổ - nơi tập trung các trang trại nuôi nghêu.
Chuyên gia cho rằng biến đổi khí hậu đã thúc đẩy quá trình sinh sản của loài ghẹ xâm lấn này thông qua cả nhiệt độ lẫn độ mặn luôn nha!
Và hậu quả? Vì ghẹ Đại Tây Dương bùng nổ, doanh thu của Liên hiệp Hợp tác xã Ngư dân Polesine giảm tới 75%, chỉ còn 15 triệu euro (tương ứng 17 triệu USD) trong năm 2024 và 2025. Số thành viên hoạt động cũng giảm từ 1.500 xuống còn 850 người thôi
Thả 150.000 con bạch tuộc vẫn không đủ sức đối phó
Trong hai năm qua, chính phủ Italy đã chi tiền để ngư dân Polesine đánh bắt và tiêu hủy gần 2,3 triệu kg ghẹ. Ngư dân tại đầm phá Sacca di Goro và Orbetello cũng áp dụng biện pháp tương tự. Nhưng bạn biết không, một con ghẹ cái có thể đẻ tới 8 triệu trứng mỗi mùa đó
Việc đánh bắt để tiêu diệt chúng gần như không thể chặn đà sinh sôi. Theo ông Enrico Caterino, đặc phái viên chính phủ phụ trách tình trạng khẩn cấp, chương trình này đã phải tạm dừng vì... vô vọng quá!
Vào mùa hè năm 2026, các nhà khoa học tại Đại học Bologna đã thả 150.000 con bạch tuộc con xuống Riviera Romagnola, cách đồng bằng sông Po khoảng 2 giờ di chuyển. Họ quảng bá dự án chống ghẹ xâm lấn bằng video ghi lại cảnh bạch tuộc ăn ghẹ ngon lành
Tuy nhiên, cả ngư dân lẫn chuyên gia đều hoài nghi về giải pháp này. Chuyên gia Piero Genovesi cho rằng nếu một loài có khả năng sinh sản cao như vậy gặp môi trường thuận lợi thì các loài săn mồi như bạch tuộc cũng không đủ sức kiểm soát đâu.
Không diệt được thì... biến thành tiền thôi!
Trước thực tế nhiều giải pháp tiêu diệt đều fail, Italy đang tìm cách xuất khẩu loài ghẹ xâm lấn này luôn.
Ông Paolo Mancin, Chủ tịch Liên hiệp Hợp tác xã Ngư dân Polesine, chia sẻ: "Chúng tôi cần thay đổi chiến lược để biến thảm họa này thành cơ hội".
Giờ đây, mỗi sáng ngư dân ở Italy đều chở những thùng ghẹ sống nặng từ 100-150kg đến điểm tập kết. Việc bán ghẹ xâm lấn đang giúp các ngư dân duy trì sinh kế đấy! Tuy nhiên, thu nhập từ việc này vẫn kém xa thời hoàng kim nuôi nghêu. Mỗi kg ghẹ ở Italy chỉ bán được khoảng 1,3 euro, trong khi nghêu có giá tới 10 euro. Trước đây, nghêu đóng góp 90% thu nhập của ngư dân thì nay chỉ còn khoảng 10%
Sau khi đánh bắt, ghẹ xâm lấn được hấp chín, cấp đông và đóng container chuyển tới Sri Lanka - nơi có chi phí nhân công hợp lý để bóc tách thịt.
Hiện nay, liên doanh giữa công ty Taprobane Seafoods (Sri Lanka) và Liên hiệp Hợp tác xã Scardovari đang sản xuất nhiều mặt hàng, từ thịt càng đến hỗn hợp. Hầu hết thành phẩm được bán sang các nước thứ ba và chỉ một lượng nhỏ quay lại thị trường Italy. Liên doanh này cũng lên kế hoạch mở rộng bán lẻ tại Italy và châu Âu nữa đó!
Ông Paolo Mancin kỳ vọng thịt ghẹ chế biến và đóng gói từ Sri Lanka sẽ dần thuyết phục được người Italy, nhất là sau khi chiến dịch "Không thể đánh bại thì hãy ăn chúng" năm 2023 không mấy hiệu quả.
Tuy nhiên, theo Liên đoàn Nhà hàng FIPE Venice, bất chấp những nỗ lực, loài ghẹ xâm lấn vẫn vắng bóng tại các nhà hàng lớn ở Italy. Nguyên nhân là do công đoạn sơ chế tốn nhiều nhân công và định kiến tiêu cực của thực khách.
Nhưng vẫn có ngoại lệ nha! Nhà hàng kiêm quán bar Yogi tại Porto Tolle là minh chứng. Nhà hàng này nhận bán ghẹ vì đam mê và tình thế bắt buộc. Bởi sau khi ghẹ xâm lấn bùng phát, nguyên liệu hải sản bản địa của nhà hàng gần như cạn kiệt rồi ️
Kết quả là chủ nhà hàng kiêm đầu bếp Stefania Marchesini đã quyết định thiết kế thực đơn hoàn toàn từ ghẹ: thịt ghẹ viên chiên, sốt kem ăn cùng polenta, ghẹ lột vỏ...
"Ban đầu, khách hàng rất hoài nghi. Nhưng sau đó phản ứng hoàn toàn tích cực và họ muốn dùng thử tất cả các món", bà Stefania Marchesini nói.
Dù vậy, bà vẫn thừa nhận việc mở rộng cung ứng cho các nhà hàng khác vẫn gặp rào cản lớn do thói quen ẩm thực lâu đời của người dân địa phương.
"Chúng ta đều tức giận vì loài ghẹ này xâm chiếm vùng biển. Nhưng chúng ta cũng phải ăn. Một khi mọi người hiểu cách chế biến nó, họ sẽ nhận ra đó là một sản phẩm tuyệt vời", bà Stefania Marchesini chia sẻ.
Nguồn: soha.vn
Theo bà Piero Genovesi - chuyên gia Viện Bảo vệ và Nghiên cứu Môi trường Italy, đồng thời là Chủ tịch Nhóm chuyên gia về Các loài xâm lấn (IUCN), biến đổi khí hậu làm nhiệt độ nước biển tăng, tạo điều kiện cho ghẹ Đại Tây Dương sinh sản cực mạnh. Nhưng nguyên nhân chính là mực nước sông Po giảm mạnh khiến nước biển lấn sâu vào đầm phá, châu thổ - nơi tập trung các trang trại nuôi nghêu.
Chuyên gia cho rằng biến đổi khí hậu đã thúc đẩy quá trình sinh sản của loài ghẹ xâm lấn này thông qua cả nhiệt độ lẫn độ mặn luôn nha!
Và hậu quả? Vì ghẹ Đại Tây Dương bùng nổ, doanh thu của Liên hiệp Hợp tác xã Ngư dân Polesine giảm tới 75%, chỉ còn 15 triệu euro (tương ứng 17 triệu USD) trong năm 2024 và 2025. Số thành viên hoạt động cũng giảm từ 1.500 xuống còn 850 người thôi
Thả 150.000 con bạch tuộc vẫn không đủ sức đối phó
Trong hai năm qua, chính phủ Italy đã chi tiền để ngư dân Polesine đánh bắt và tiêu hủy gần 2,3 triệu kg ghẹ. Ngư dân tại đầm phá Sacca di Goro và Orbetello cũng áp dụng biện pháp tương tự. Nhưng bạn biết không, một con ghẹ cái có thể đẻ tới 8 triệu trứng mỗi mùa đó
Việc đánh bắt để tiêu diệt chúng gần như không thể chặn đà sinh sôi. Theo ông Enrico Caterino, đặc phái viên chính phủ phụ trách tình trạng khẩn cấp, chương trình này đã phải tạm dừng vì... vô vọng quá!
Vào mùa hè năm 2026, các nhà khoa học tại Đại học Bologna đã thả 150.000 con bạch tuộc con xuống Riviera Romagnola, cách đồng bằng sông Po khoảng 2 giờ di chuyển. Họ quảng bá dự án chống ghẹ xâm lấn bằng video ghi lại cảnh bạch tuộc ăn ghẹ ngon lành
Tuy nhiên, cả ngư dân lẫn chuyên gia đều hoài nghi về giải pháp này. Chuyên gia Piero Genovesi cho rằng nếu một loài có khả năng sinh sản cao như vậy gặp môi trường thuận lợi thì các loài săn mồi như bạch tuộc cũng không đủ sức kiểm soát đâu.
Không diệt được thì... biến thành tiền thôi!
Trước thực tế nhiều giải pháp tiêu diệt đều fail, Italy đang tìm cách xuất khẩu loài ghẹ xâm lấn này luôn.
Ông Paolo Mancin, Chủ tịch Liên hiệp Hợp tác xã Ngư dân Polesine, chia sẻ: "Chúng tôi cần thay đổi chiến lược để biến thảm họa này thành cơ hội".
Giờ đây, mỗi sáng ngư dân ở Italy đều chở những thùng ghẹ sống nặng từ 100-150kg đến điểm tập kết. Việc bán ghẹ xâm lấn đang giúp các ngư dân duy trì sinh kế đấy! Tuy nhiên, thu nhập từ việc này vẫn kém xa thời hoàng kim nuôi nghêu. Mỗi kg ghẹ ở Italy chỉ bán được khoảng 1,3 euro, trong khi nghêu có giá tới 10 euro. Trước đây, nghêu đóng góp 90% thu nhập của ngư dân thì nay chỉ còn khoảng 10%
Sau khi đánh bắt, ghẹ xâm lấn được hấp chín, cấp đông và đóng container chuyển tới Sri Lanka - nơi có chi phí nhân công hợp lý để bóc tách thịt.
Hiện nay, liên doanh giữa công ty Taprobane Seafoods (Sri Lanka) và Liên hiệp Hợp tác xã Scardovari đang sản xuất nhiều mặt hàng, từ thịt càng đến hỗn hợp. Hầu hết thành phẩm được bán sang các nước thứ ba và chỉ một lượng nhỏ quay lại thị trường Italy. Liên doanh này cũng lên kế hoạch mở rộng bán lẻ tại Italy và châu Âu nữa đó!
Ông Paolo Mancin kỳ vọng thịt ghẹ chế biến và đóng gói từ Sri Lanka sẽ dần thuyết phục được người Italy, nhất là sau khi chiến dịch "Không thể đánh bại thì hãy ăn chúng" năm 2023 không mấy hiệu quả.
Tuy nhiên, theo Liên đoàn Nhà hàng FIPE Venice, bất chấp những nỗ lực, loài ghẹ xâm lấn vẫn vắng bóng tại các nhà hàng lớn ở Italy. Nguyên nhân là do công đoạn sơ chế tốn nhiều nhân công và định kiến tiêu cực của thực khách.
Nhưng vẫn có ngoại lệ nha! Nhà hàng kiêm quán bar Yogi tại Porto Tolle là minh chứng. Nhà hàng này nhận bán ghẹ vì đam mê và tình thế bắt buộc. Bởi sau khi ghẹ xâm lấn bùng phát, nguyên liệu hải sản bản địa của nhà hàng gần như cạn kiệt rồi ️
Kết quả là chủ nhà hàng kiêm đầu bếp Stefania Marchesini đã quyết định thiết kế thực đơn hoàn toàn từ ghẹ: thịt ghẹ viên chiên, sốt kem ăn cùng polenta, ghẹ lột vỏ...
"Ban đầu, khách hàng rất hoài nghi. Nhưng sau đó phản ứng hoàn toàn tích cực và họ muốn dùng thử tất cả các món", bà Stefania Marchesini nói.
Dù vậy, bà vẫn thừa nhận việc mở rộng cung ứng cho các nhà hàng khác vẫn gặp rào cản lớn do thói quen ẩm thực lâu đời của người dân địa phương.
"Chúng ta đều tức giận vì loài ghẹ này xâm chiếm vùng biển. Nhưng chúng ta cũng phải ăn. Một khi mọi người hiểu cách chế biến nó, họ sẽ nhận ra đó là một sản phẩm tuyệt vời", bà Stefania Marchesini chia sẻ.
Nguồn: soha.vn