Tết Nguyên đán Ất Tỵ 2025 không chỉ là dịp sum họp gia đình mà còn như một bức tranh siêu đẹp về văn hóa đa dạng của các dân tộc thiểu số ở Việt Nam mình. Với các bạn sinh viên dân tộc Dao, Gié Triêng, Khơ Mú, Tết mang theo những nét cực kỳ độc đáo: từ phong tục truyền thống, hành trình về quê ấm áp đến những ước mơ và hoài bão cho năm mới. Qua những câu chuyện của các bạn, chúng ta sẽ hiểu thêm và trân trọng hơn vẻ đẹp văn hóa vùng cao, cùng niềm hy vọng vượt qua mọi khó khăn để cống hiến và lan tỏa giá trị cộng đồng.
Tết Nguyên đán qua góc nhìn của người Gié Triêng: Khi văn hóa giao thoa và bản sắc tỏa sáng
Sinh ra và lớn lên tại Kon Tum - vùng đất đại ngàn của Tây Nguyên hùng vĩ, Y Un Diễm (sinh năm 2000) - cô gái trẻ người dân tộc Gié Triêng không chỉ tự hào về những giá trị văn hóa truyền thống của quê hương mà còn nỗ lực hết mình để bảo tồn và lan tỏa chúng thông qua hành trình học tập và cống hiến của mình.
Hiện tại, Y Un Diễm đang là sinh viên năm cuối chuyên ngành Sư phạm tiếng Anh tại Trường Đại học Tây Nguyên. Trước khi có cơ hội quay lại giảng đường, cô từng phải tạm gác việc học để đi làm kiếm sống. Chính điều đó càng khiến Diễm thêm trân trọng và tận dụng tối đa những năm tháng đại học của mình. Ngay từ năm nhất, cô đã đặt ra những mục tiêu rõ ràng và luôn ưu tiên việc học lên hàng đầu. Song song đó, Diễm tích cực tham gia các hoạt động Đoàn – Hội và dành thời gian làm tình nguyện viên dạy tiếng Anh cho các em nhỏ ở nhà thờ hoặc những vùng cao còn nhiều khó khăn. Nỗ lực không ngừng nghỉ đã giúp cô đạt được những thành tích đáng tự hào, như danh hiệu "Sinh viên 5 tốt tiêu biểu cấp Trung ương năm 2024" và đại diện trường tham dự Đại hội Sinh viên toàn quốc. Xịn quá đi mất!
Nhắc đến dân tộc Gié Triêng, Diễm không giấu được niềm tự hào tràn đầy. Cô chia sẻ: "Điều đặc biệt nhất ở dân tộc mình chính là tinh thần đoàn kết và sự gắn bó trong cộng đồng. Mỗi khi làng có việc như cưới hỏi hay tang lễ, mọi người đều sẵn sàng chung tay góp sức, từ gạo, củi đến công lao động. Văn hóa cồng chiêng, các điệu múa truyền thống hay kiến trúc nhà rông đặc trưng không chỉ là nghệ thuật, mà còn là cách chúng mình kể lại câu chuyện về lịch sử, đời sống và tâm linh qua nhiều thế hệ".
Với tư cách là một người con thuộc nhóm Triêng, Diễm cảm thấy mình thật may mắn khi được lớn lên trong môi trường giàu giá trị văn hóa truyền thống như vậy. Tuy nhiên, cô cũng ý thức rõ trách nhiệm của mình trong việc bảo tồn và lan tỏa những nét đẹp ấy đến các thế hệ trẻ cũng như cộng đồng bên ngoài.
Tết Nguyên đán - dịp lễ truyền thống lớn nhất của người Việt, không chỉ mang ý nghĩa đặc biệt đối với cộng đồng người Kinh mà còn dần trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống người dân tộc Gié Triêng – cộng đồng nhỏ gắn liền với những nét văn hóa độc đáo tại vùng núi Tây Nguyên. Dù không phải lễ hội truyền thống đặc trưng, Tết Nguyên đán trong cộng đồng Gié Triêng vẫn được đón nhận như một biểu tượng của sự đoàn tụ, sẻ chia và giao thoa văn hóa.
Un Diễm chia sẻ rằng đối với người Gié Triêng, Tết không chỉ là thời điểm nghỉ ngơi mà còn là dịp quan trọng để cả làng quây quần tại nhà rông - biểu tượng văn hóa và sự gắn kết cộng đồng. "Vào buổi tối, cả làng sẽ tụ họp, đốt lửa trại, đánh chiêng và hát múa, tạo nên không khí sum vầy và rộn ràng lắm luôn. Những câu chuyện về cội nguồn, giá trị cộng đồng được kể lại để nhắc nhở nhau về ý nghĩa của sự đoàn kết và tinh thần sẻ chia", Diễm kể.
Không khí chuẩn bị Tết trong cộng đồng người Gié Triêng bắt đầu từ việc dọn dẹp nhà cửa, trang trí nhà rông, cùng nhau gói bánh chưng. Diễm nhớ lại những kỷ niệm Tết đáng nhớ bên gia đình: "Ngày trước khi chưa có máy giặt, mình cùng dì giặt chăn bằng cách dẫm, rồi cùng nhau lau nhà bằng những chiếc khăn hay quần áo cũ. Dù hơi mệt nhưng rất vui luôn. Sau khi dọn dẹp, cả nhà lại quây quần gói bánh chưng và thức canh nồi bánh, cảm giác ấy thật ấm áp".
Những món ăn đặc trưng ngày Tết của người Gié Triêng như thịt gác bếp, cá nướng, thịt nướng cùng muối ớt tiêu rừng mang hương vị đặc biệt, đậm chất núi rừng Tây Nguyên. Diễm tự hào: "Muối ớt tiêu rừng của dân tộc mình có hương vị rất riêng, không lẫn vào đâu được và cũng là món mình thấy ngon nhất". Nghe nói thế này ai mà không thèm chứ!
Dù không có phong tục đón Tết Nguyên đán riêng biệt như người Kinh, nhiều gia đình Gié Triêng chọn cách kết hợp giữa nghi thức truyền thống và các hoạt động đặc trưng ngày Tết. Các lễ cúng tổ tiên, lễ hội nhỏ tại nhà rông hay trang phục truyền thống đều được gìn giữ và lồng ghép hài hòa, tạo nên nét độc đáo cho ngày Tết nơi đây.
Trong năm mới 2025, Diễm đặt mục tiêu trau dồi thêm ngoại ngữ, không chỉ để mở rộng cơ hội học tập mà còn để kể cho bạn bè quốc tế về dân tộc mình và văn hóa Việt Nam. Cô cũng ấp ủ một dự án cộng đồng dành cho các bạn trẻ dân tộc thiểu số, với mong muốn lan tỏa tinh thần học tập, giữ gìn và phát huy bản sắc dân tộc.
Nhân dịp năm mới, Un Diễm gửi lời chúc tới các bạn sinh viên, độc giả Chuyên trang Sinh Viên Việt Nam - Báo Tiền Phong, các bạn trẻ và cộng đồng người dân tộc mình một năm mới an khang, tràn đầy cảm hứng và thành công. "Mình mong rằng, dù hòa nhập với cuộc sống hiện đại, mọi người sẽ luôn giữ gìn những giá trị văn hóa riêng, biến đó thành động lực để xây dựng một tương lai tốt đẹp hơn", Diễm nhắn nhủ.
Tết Nguyên đán không chỉ là dịp giao thoa văn hóa, mà còn là sợi dây gắn kết giữa các thế hệ, giúp thế hệ trẻ như Diễm hiểu rõ hơn về cội nguồn, để tự hào và mang những giá trị ấy bước vào cuộc sống hiện đại.
Tết là dịp để tự hào và lan tỏa văn hóa truyền thống của dân tộc Dao
Đặng Huyền Trang (sinh năm 2003) là cô gái người dân tộc Dao quần trắng, quê Yên Bái. Hiện là sinh viên năm cuối chuyên ngành Kinh tế giáo dục vùng dân tộc thiểu số khóa 1 tại Học viện Dân tộc, Huyền Trang không chỉ là thành viên tích cực trong Đoàn Thanh niên và nhóm Sinh viên người Dao tại Hà Nội, mà còn luôn mang trong mình khát vọng lan tỏa nét đẹp văn hóa của dân tộc mình.
Huyền Trang chia sẻ, dân tộc Dao có tới 25 nhánh khác nhau, mỗi nhánh mang một màu sắc văn hóa riêng biệt. Wow, nghe cũng đa dạng phết nhỉ! Điều đặc trưng nhất là người Dao sử dụng hai loại phương ngữ chính – Mùn và Miền – cùng với các phong tục, nghi lễ truyền thống như Tết nhảy, lễ cầu mùa hay các nghi lễ cúng bái đậm chất bản địa. Chính những nét văn hóa phong phú ấy đã khiến Huyền Trang luôn tự hào và ý thức sâu sắc về việc gìn giữ bản sắc của dân tộc mình.
Đối với người Dao, Tết Nguyên đán không chỉ là thời điểm gia đình sum vầy, đoàn viên mà còn là dịp quan trọng nhất trong năm để cầu mong một mùa màng bội thu, mưa thuận gió hòa. "Người Dao ăn Tết rất sớm và kéo dài đến hết tháng 2 âm lịch luôn, với những nghi thức đặc biệt như lễ cầu mùa. Không khí Tết luôn rộn ràng, mỗi gia đình thường mổ lợn, tự gói bánh chưng gù – món bánh truyền thống được làm từ gạo nếp, nhân đậu xanh và thịt lợn bản. Bữa cơm tất niên thường có từ 5 đến 7 mâm, tùy vào số lượng họ hàng, anh em. Đặc biệt, khách quý đến chơi nhà sẽ luôn được tiếp đón bằng cơm và rượu một cách nồng hậu", Huyền Trang kể lại.
Không chỉ có ẩm thực phong phú với bánh chưng gù, thịt gác bếp, xôi ngũ sắc, rau rừng, rượu men lá, mà dịp Tết của người Dao còn là lúc để cộng đồng gắn kết bằng những làn điệu giao duyên truyền thống. Huyền Trang cho biết: "Tết là thời điểm để mọi người hát cho nhau nghe những làn điệu dân ca, gần gũi nhau hơn, đồng thời cũng là cách để văn hóa được trao truyền qua các thế hệ". Nghe chill và ý nghĩa quá đi!
Nguồn: svvn.tienphong.vn